Houvast kwijt

Door de gang van ons verpleeghuis loopt een bewoner. Hij woont op een zogenaamde gesloten afdeling. Af en toe staat hij voor de deur en wil de afdeling ontvluchten. Op mijn vraag wat hij wil, zegt hij dat hij zijn vrouw zoekt en vermoedt dat ze achter de gesloten deur te vinden is.
Hij is een van de weinige bewoners die nog loopt. De meeste bewoners zitten in een rolstoel. Een heel klein deel komt nauwelijks of helemaal niet meer van bed. Hij loopt met zijn rollator door de gang en maakt nog een parmantige indruk. Hij loopt immers met een rechte rug.
Een van de verzorgenden roept mijnheer. Het is tijd om te eten.
Bij de tafel moet hij zijn rollator loslaten. Dat wil hij niet. De verzorgende laat dat zo. Met zijn ene hand houdt hij de leuning van de stoel vast, met de andere hand houdt hij zijn rollator vast.
Voor elke maaltijd wordt er in ‘ons huis’ gebeden. Na het gebed houdt hij in zijn ene hand de rollator vast. In zijn andere hand neemt zijn vork en begint aan de maaltijd. Wie dement wordt, zoekt letterlijk naar houvast.

Houvast
In het gewone leven kan de mens niet zonder houvast, zonder structuur. De Schepper geeft ons al structuur onder andere in de cyclus van zeven dagen van de week, in de maanden en de jaren. Hij geeft de afwisseling van dag en nacht. Ook is daar de wisseling van de seizoenen.
We hebben ons dagprogramma, ons werkprogramma, het schoolprogramma voor de kinderen. Een agenda helpt ons eraan te herinneren wat op ons programma staat. Deze programma’s bepalen deels het ritme van ons leven en geven houvast. We hoeven, als we gezond op mogen staan, niet elke dag te bedenken wat we gaan doen. Fijn zo’n houvast, zo’n structuur, je hoeft niet eindeloos creatief te zijn.

Vervagen van het houvast
Beginnende dementie brengt verwarring. Het tijdsbegrip gaat vervagen. De bekende vragen doen zich voor.
Welke dag, is het vandaag? In welke maand leven we nu? Het zijn veel voorkomende vragen. Het begrip van het dagritme vervaagt. Overdag wordt er nogal eens geslapen; ’s nachts gespookt. In de thuissituatie wordt er op onregelmatige tijden gegeten. Het eten dat daar wordt klaargemaakt, is vaak onvoldoende, terwijl mensen denken nog zelfstandig te kunnen wonen! In de beleving van deze mensen wordt er heel wat afgewerkt, terwijl ze in werkelijkheid vervuilen en niet goed voor zichzelf kunnen zorgen.
Wie er wat van zegt …! Grove verwijten kunnen dan klinken. Mensen vertonen agressief gedrag. Wat een moeilijkheden brengt een dergelijke situatie met zich mee.

Reactie op het vervagen van het houvast
Ik kom nog even terug op die bewoner. In zijn ene hand heeft hij zijn rollator en in zijn andere hand zijn vork. Hij begint de greep op de werkelijkheid kwijt te raken, de vaste structuren in zijn leven beginnen te vervagen. Nu zoekt hij toch houvast. Kijk maar naar zijn handen. Dat is wel wat typerend. Het is een vreemd gezicht, maar het kan geen kwaad. Met zijn ene hand houdt hij de rollator stevig vast en met zijn andere hand eet hij.
Het kan ook anders. Bewoners in een rolstoel grijpen tijdens het rijden onverwachts iets vast. Het kan een leuning zijn. Het kan een medebewoner zijn, ook een verzorgende. Het is zelfs mogelijk dat het op seksuele intimidatie lijkt.
Demente bewoners voelen zich machteloos en uiten dit ook door verbale agressie – te denken valt aan scheldwoorden en vloeken. Soms is er ook lichamelijk agressie. Voor familieleden is het pijnlijk om aan te zien en mee te maken. Je zal je maar machteloos voelen, terwijl het vaste levenspatroon uit je denkwereld langzaam maar zeker verdwijnt.

Vaste structuur bieden
Daar houden zich verzorgenden mee bezig. Ze proberen bewoners op tijd uit hun bed te halen, te verzorgen en aandacht te geven. De maaltijd wordt op tijd geserveerd. Voor de maaltijd wordt gebeden, de Bijbel gaat open en de maaltijd wordt met gebed afgesloten.
Activiteitenbegeleidsters zijn met veel geduld met de bewoners bezig. Ze doen dit met een groepje bewoners of persoonlijk.

Elk mens heeft behoefte aan houvast
Aan de weduwe van de populaire zanger André Hazes, Rachel Hazes, werd gevraagd naar haar geestelijke achtergrond. Ze was rooms-katholiek opgevoed en ze voegde aan deze vraag toe; dat ze begreep dat Hij – Jezus Christus – voor mensen een Houvast in het leven kan zijn. Dit staat als een paal boven water.
De HEERE wijst doorlopend op het enige houvast De woorden uit Psalm 27:13 komen mij voor de geest: ‘Zo ik niet had geloofd, dat ik het goede des HEEREN zou zien in het land der levenden, ik ware vergaan.’
In de berijmde zingen we die prachtige woorden: 'Zo ik niet geloofd, dat in dit leven mijn ziel Gods gunst en hulp genieten zou, Mijn God, waar was mijn hoop, mijn moed gebleven? Ik was vergaan …'

Waar houvast?
Ik heb het antwoord al gegeven. In God, jawel.
Wat te denken aan de gelijkenis die de Heere Jezus vertelt in Mattheüs 7:24-29? Het omvat de gelijkenis van het huis op de rots en het huis dat op het zand is gebouwd. Wie het Woord van God hoort en doet, die wordt vergeleken met een man die zijn huis op steenrots heeft gebouwd. Ook dat ervaar ik hier.
Bewoners die de psalmen meezingen en houvast hebben in God.
Bewoners die bekende teksten mee citeren. Ze genieten van de bijbelkring, een zanguurtje, de kerkdienst, de morgenwijding via onze eigen omroep.
Ze weten zich veilig bij God geborgen en voelen zich thuis in ons verpleeghuis. Soms hoor ik een broeder plotseling hardop bidden. Hij zoekt naar woorden … dankt God, de HEERE Jezus. Het geeft vertrouwen, geborgenheid in God aan.
Houvast in God door de genade van de HEERE Jezus. Dit hebben ook familieleden nodig bij alle moeite die ze ervaren. Houvast in God … ’Zo ik niet had geloofd …’

Amen
Ik zie en hoor die broeder, een van de bewoners op de gesloten afdeling spontaan bidden. Zijn handen gevouwen. De ogen gesloten. Zijn gebed eindigt met die vaststaande uitdrukking: ‘Om Jezus’ wil. Amen.’
Wat betekent het woordje ‘Amen’? ‘Want mijn gebed is zekerder van God verhoord dan ik in mijn hart gevoel, dat ik zulks van Hem begeer.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen