De kerk op het platteland

In de meeste van de ruim 450 gemeenten in Nederland zijn burgers komende dinsdag geroepen hun stem uit te brengen voor de verkiezing van de gemeenteraad. In tegenstelling tot de gebruikelijke woensdag is voor de dag ervoor gekozen, omdat de tweede woensdag in maart als de jaarlijkse biddag voor gewas en arbeid te boek staat. Het is veelzeggend en erg te waarderen dat onze landelijke overheid met deze verschuiving na vragen van de SGP aangeeft met het orthodox-protestantse volksdeel rekening te willen houden. Overigens, naar de datum van carnaval is ook gekeken.

In de smederij en op straat
Dat de stad op een aantal bruisende vierkante kilometers gestalte krijgt, vaak een smeltkroes van culturen is, de plaats waar de cultuur zich in heftige gedaante voordoet, wil gezegd zijn. Maar ook het platteland ondergaat verandering, die gevolgen heeft voor de inrichting van het leven, ook voor het kerkelijk leven. Nu de agrarische functie veel minder is geworden, heeft dat gevolgen voor de beleving van het dorpsleven – denk aan Hoe God verdween uit Jorwerd, een van de bekende boeken van Geert Mak. Inderdaad dienen nog maar 50.000 van de 140.000 boerderijen in Nederland een agrarisch doel.
Een ambtsdrager van ongeveer 55 jaar uit een Fries dorp verwoordde het onlangs zo: ‘Toen ik jong was, werd er in de straten van ons dorp over God gesproken. In de smederij, waar boeren op maandag hun paarden kwamen beslaan, kwam de preek van zondag aan de orde. Natuurlijk gebeurden er ook andere dingen op straat, maar ik weet nog dat een vrouw uit de gemeente me als vijftienjarige jongen onderweg vroeg wie de Heere voor me was.’ Het afhankelijke leven van de agrariërs had gevolgen voor het gehele samenleven op het platteland.

Verkochte boerderij
Dat er buiten de steden eveneens veel verandert, beseft ook de politiek. De PvdA constateerde vorige maand dat het platteland in hoog tempo vergrijst en pleitte daarom voor de bouw van betaalbare woningen voor starters en jonge gezinnen. Want als jongeren wegvallen, dan verdwijnen op termijn ook de voorzieningen en kunnen (vooral alleenstaande) ouderen het op termijn maar moeilijk redden. Vergrijzing en leegloop bedreigen de plattelandsgebieden in Zeeland en de noordelijke provincies, terwijl in dichtbevolkte gebieden juist de stedelingen zich met kapitaal op de huizenmarkt begeven.
Ook dat laatste heeft gevolgen voor kerkelijke gemeenten. Een predikant uit de provincie Utrecht constateerde dat in zijn gemeente elk jaar voor drie of vier boerderijen geen opvolger te vinden was. ‘De boerderij wordt verkocht aan mensen uit het Westen, die geen kerkelijke betrokkenheid hebben. Alleen door deze ontwikkeling daalt het ledental van de kerk jaarlijks met enkele procenten.’ De kerk op het platteland kan als het ware meeliften op dit PvdA-initiatief, dat plaatselijke ideeën om de landelijke gebieden leefbaar te houden, wil stimuleren.

Tevreden
Nederlanders die op het platteland wonen, zijn tevredener met hun levensomstandigheden dan degenen die in de stad verblijven. Dat bleek ook uit het SCP-onderzoek. Zou de kerk daarin ook geen betekenis hebben, niet alleen in geestelijk opzicht, maar ook wat het sociale betreft? Er is immers geen organisatie die zo’n netwerk van vrijwilligers heeft, die bereid zijn in verdriet en vreugde, op kruispunten van het menselijke bestaan, met elkaar mee te leven als in en vanuit de kerk gebeurt. In een gefragmenteerde samenleving is het moeilijk om echte relaties op te bouwen, wat in een dorpscontext waarin het leven meer als een eenheid ervaren wordt, gemakkelijker kan.
Maar naast het sociale is er ook de geestelijke kant. Waar pastoraat en diaconaat de kans krijgen te functioneren – in landelijke gebieden waar de kerkelijke betrokkenheid hoger is – zal het welbevinden van mensen groter zijn. De kerk kan leren het materiële betrekkelijk te achten, enige afstand te bewaren tot het ritme van de economie dat ons leven wil bepalen.

Bindende factor
Extra moeilijk hebben de kleine kernen het, kleine dorpsgemeenschappen waar de kerk als enige ‘voorziening’ nog aanwezig is, als de school, het postkantoor, de kruidenier en de bank verdwenen zijn. Sowieso is de kerk door middel van haar kerkgebouw blijvend aanwezig. Als bindende factor in de samenleving neemt de betekenis van de kerk daarmee toe. Het is van grote waarde als de landelijke organen van de Protestantse Kerk stimuleren dat de kerk haar plaats op het platteland kan behouden.
Al vele jaren houdt de kerk zich in bezinnende zin bezig met haar positie in de stad, en dat is noodzakelijk. Ook binnen de kring van de Gereformeerde Bond gebeurt dit: zo kondigden we vorige week de toerustingsdag op 25 maart in Den Haag aan. Maar de positie van de kerk in kleine dorpskernen maakt het door de secularisatie en de samenstelling van de bevolking noodzakelijk dat de bezinning ook gaat over hoe er dienaren van het Woord en anderen mogen arbeiden op het platteland, om daar de gemeenten te bouwen, om de samenleving te dienen. Juist vanuit de kerk worden de waarden gekoesterd, die politici evenzeer van belang achten, zoals omzien naar elkaar en zorg voor de ander, eerbied voor de natuur, voor het leven.

Gerust en stil
Als volgende week ook op het platteland nieuwe gemeenteraden gekozen worden, zal het er opnieuw om gaan dat christelijke politiek vanuit een werkelijke binding aan Gods Woord de komende jaren mogelijk gemaakt wordt. Want een inrichting van de samenleving die ons welzijn dient, kan niet om de geboden van God heen – ons ten goede gegeven. Tevreden burgers, een harmonieuze samenleving – zowel de kerk als de plaatselijke overheid is erbij betrokken, ieder op eigen wijze, maar als het goed is vanwege onze Schepper vanuit een dezelfde motief, het bevorderen van ‘een gerust en stil leven, in godzaligheid en eerbaarheid’ (1 Tim. 2).
Met het oog op de christelijke zorg zijn de komende gemeenteraadsverkiezingen extra van belang, omdat de gemeenteraad verantwoordelijk wordt voor de uitvoering van de nieuwe WMO, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, die op 1 januari 2007 in werking treedt. Deze wet bestrijkt het hele welzijnsterrein, voorzieningen voor mensen met een handicap en delen van de gezondheidszorg. Diaconieën zullen zich meer dan in de huidige situatie met de plaatselijke overheid dienen te verstaan, zowel om er te zijn voor degenen die geen mantelzorger of wijkzuster hebben als om te stimuleren dat het werk gedaan wordt vanuit een bijbels-gereformeerde identiteit. Om vanuit de bijbelse barmhartigheid in de samenleving te dienen. Waar de overheid plaatselijke initiatieven waardeert en positief tegemoet wil treden, mogen christenen ter plaatse elkaar zoeken, om samen het gesprek met de gemeenteraad te zoeken. Het is een extra appèl om volgende week onze stem te geven aan die politici voor wie de Bijbel richtsnoer in het leven is, zowel in ons denken als in de keuzes van elke dag.

Biddag
Het zal niet vaak gebeuren dat de biddag op de dag van de gemeenteraadsverkiezingen volgt. Maar zonder betekenis is dit niet, integendeel. Biddag voor het gewas – in een samenleving die als maakbaar gekenschetst is, leek het gebed voor ons voedsel aan waarde af te nemen. Nu de dichterbij komende vogelpest dagelijks in het nieuws is en het zuchten van de schepping in deze ziekte zichtbaar is, zijn we dankbaar voor een biddag op dit moment. Meer dan anderen kunnen invoelen, leven mensen op het platteland onder de dreiging van een dierenziekte met grootschalige gevolgen. Ze raakt hen emotioneel, economisch, psychisch, maar ook geestelijk, als we geloven dat ‘tot nu toe het ganse schepsel in barensnood is’.
Gebed voor degenen die zich op het platteland inzetten voor onze voedselvoorziening, het is ten zeerste geboden. Gebed ook voor degenen door wie het God behaagt ons te regeren, de komende jaren op plaatselijk niveau, waar zoveel besluiten genomen worden die de eer van Zijn naam en ons welzijn raken. En op weg naar biddag bidden we om de doorwerking van het christelijk getuigenis in gemeenteraden en verstaan we onze verantwoordelijkheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen