Over de leer en de sfeer

Om de inhoud van de prediking Het is – zeker op dit moment – bepaald geen overbodige luxe om ons grondig te bezinnen op de prediking. Van verschillende kanten horen we signalen waaruit duidelijk wordt dat de prediking in de gehele gereformeerde gezindte ‘in de crisis’ verkeert. Tegen die achtergrond bezien, was het een uitstekende gedachte van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond om een brochure over de prediking te publiceren: Naar Christus toe. Het geheim van de prediking voor onze tijd doordacht.
Drie dingen spreken mij in dit geschrift bijzonder aan. In de eerste plaats stelt men zich kwetsbaar op door eerlijke vragen te stellen. Een voorbeeld: ‘Waarom – zo verzuchten we meer dan eens – is onze verkondiging niet meer een verkondiging “in betoning des geestes en der kracht”, althans voor zover wij dat ervaren? Zou een oorzaak niet kunnen zijn dat wij niet behoeftig genoeg, niet leeg, arm, blind, lam en godverlaten genoeg tot het Woord komen?’ (51). Bovendien heb ik er bewondering voor dat in dit geschrift zoveel wezenlijke aspecten van de prediking compact en helder aan de orde gesteld worden. De belangrijkste dingen die over de prediking gezegd moeten worden, passeren hier vrijwel allemaal de revue. Sommige passages zijn bijzonder aansprekend, bijvoorbeeld het hoofdstuk over de ‘dwaasheid der prediking’, waarin mooi beschreven wordt dat deze ‘dwaasheid’ zowel te maken heeft met de inhoud als met de vorm van de verkondiging van het evangelie.
Ten slotte heb ik grote waardering voor de benadering waarvoor hier gekozen wordt. De opstellers van deze brochure zetten namelijk nadrukkelijk in bij de inhoud van de prediking. Op die manier roeien zij wél in tegen heersende stromingen binnen de predikkunde.
Daarin staan andere aspecten in het centrum van de aandacht, zoals de hoorder, het communicatieproces en de persoon van de prediker. Nu zijn dat uiteraard geen onbelangrijke dingen. Naar mijn overtuiging is het echter in onze tijd broodnodig dat het in de bezinning op de prediking weer allereerst over de inhoud gaat. En ik ben dankbaar dat ik daarin van deze brochure steun krijg.

De beleving en de sfeer
Het liefst zou ik het bij deze waarderende woorden laten. Mij is echter gevraagd om ook kritische opmerkingen te maken. En die heb ik wel, ook al worden ze nadrukkelijk overkoepeld door de waardering die ik zojuist heb uitgesproken. Zojuist heb ik als positief punt aangegeven dat de brochure heel veel stof tot bezinning over de prediking aanreikt. Dat heeft echter ook zijn schaduwzijden. Op sommige momenten krijg ik de indruk dat door de uitvoerigheid in de breedte een peiling in de diepte wat te kort komt.
Ik noem twee voorbeelden. In de eerste plaats denk ik aan het hoofdstuk over ‘Wet en evangelie’. Indringend en pastoraal wordt hierin gesproken over de noodzaak van de aanklagende functie van de wet in de prediking. Dat loopt uit op de stelling dat we onze zonden moeten kennen om Christus te leren kennen. Tegelijkertijd is het volgens de brochure echter ook waar dat ‘we slechts onze zonden kennen als we Christus kennen’. Al zou ik het zelf iets anders formuleren, ga ik met de gedachte die hier wordt uitgedrukt graag mee. De vraag blijft echter: hoe verhouden deze twee uitspraken zich tot elkaar? Vooral een zin als ‘de psychologische opeenvolging van tranen en troost is niet zonder meer een theologische volgorde’ (27), vraagt mijns inziens om een bredere pastorale uitwerking dan nu gegeven wordt.
Vervolgens denk ik aan de (post)moderne problematiek van ‘de boodschap en de kloof’. In dat kader wordt de vraag aangesneden of de prediking in onze tijd niet meer gebruik moet maken van visuele ondersteuning om de boodschap bij de hoorders te doen ‘landen’. De opstellers van deze brochure plaatsen daarbij – terecht – de nodige kritische kanttekeningen. Naar mijn gedachte was dit gedeelte nog beter tot zijn recht gekomen, als dit probleem in een breder kader was geplaatst. Waarom wordt de ‘hoorcrisis’ hier niet breder en dieper geanalyseerd. Hierbij had op zijn minst ook aan de orde moeten komen dat velen – ook onder ons! – op zoek zijn naar diensten en preken waarin zij in hun gevoelsleven worden aangesproken. Wat kort door de bocht gezegd: ‘Niet de leer, maar de sfeer is voor velen het belangrijkste!’

Het gesprek
Niettemin kan deze brochure uitstekende diensten bewijzen bij de doordenking van en het gesprek over de prediking in onze tijd. De vragen die telkens weer in dit geschrift gesteld worden, nodigen daartoe ook voortdurend uit.

De brochure Naar Christus toe’is slechts verkrijgbaar door het overmaken van € 4,00 (incl. porto) op postbanknummer 2937021, t.n.v. Geref. Bond, Apeldoorn, o.v.v. brochure prediking. Wie er tien bestelt, betaalt € 3,50 per stuk. Als u per giro betaalt, vergeet niet uw adres te melden.

In januari publiceerde het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond de brochure Naar Christus toe. Het geheim van de prediking voor onze tijd doordacht. In vier afleveringen geven lezers van ons blad antwoord op de vragen: ‘Wat heeft u vooral aangesproken in de brochure? En is er eventueel iets wat niet benoemd is wat wel onze aandacht moet hebben?’ Vandaag in deel 3, prof. dr. A. Baars, docent ambtelijke vakken aan de Theologische Universiteit van de Christelijke Gereformeerde Kerken te Apeldoorn.

RED. DE WAARHEIDSVRIEND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen