Vraag om maatwerk en vakwerk

Trouwe lezers van de Waarheidsvriend hebben ongetwijfeld gemerkt dat zich in de Protestantse Kerk in Nederland ingrijpende veranderingen voltrekken. In dit artikel wil ik graag uw aandacht vragen voor de nota (G)roeien met de riemen die je hebt. Deze nota is op 13 maart door de algemeen directeur Haaije Feenstra gepresenteerd en zal volgende week in de vergadering van de generale synode te Lunteren besproken worden. Voor een goed begrip van de nota is het belangrijk om even stil te staan bij de brochure, die eind 2005 door de synode is gepresenteerd.

Leren leven van de verwondering
In de brochure Leren leven van de verwondering verwoordt de synode haar visie op de identiteit, de roeping en de toekomst van onze kerk. Hiermee geeft zij richting aan voor de kerk en daarmee ook voor de dienstenorganisatie van de kerk. De synode kiest voor het toekomstige beleid de volgende uitgangspunten:
1. Werk maken van bemoediging en begeleiding van gemeenten en doelgerichte gemeenteopbouw.
2. Geloofsverdieping door middel van het geloofsgesprek en de toerusting van gemeenteleden.
3. Nadruk op het begeleiden van de gemeente bij het volgen van haar missionaire roeping.
4. Gemeenten helpen in hun eigen ontwikkeling door onder meer studie en stimulering.
5. Jeugd en jongeren alle ruimte geven om te zoeken naar nieuwe vormen van kerk-zijn en te groeien in geloof.
6. Zoeken naar nieuwe vormen van spiritualiteit, puttend uit de bronnen van het protestantisme en van andere christelijke tradities.
7. Verbeteren van het gemeente-zijn, van ons imago en van de kwaliteit van wat we zeggen en doen.
8. In de eigen gemeente en met andere gemeenten in gesprek gaan over onze roeping om gemeente van Christus te zijn.
9. De persoonlijke vragen van mensen, als individu, serieus nemen.
10. Als gemeente werk maken van de dienst in deze multiculturele samenleving.
11. Als verenigde kerk nauwere samenwerking met andere kerken en met verwante organisaties, ook in het buitenland, zoeken. Doel daarbij is vooral de missionaire presentie zijn.
12. Nationaal en internationaal met visie en inzet deelnemen aan het gesprek over de vragen van (samen)leven, duurzaamheid, vrede en gerechtigheid.
Op de vergaderingen van de classes en de kerkenraden wordt deze brochure op dit moment besproken.

(G)roeien met de riemen die je hebt
In de nu voorliggende nota met de hierboven vermelde titel geeft het bestuur van de dienstenorganisatie aan hoe men de dienstverlening aan de kerk wil vormgeven.
Allereerst moet er een ingrijpende reorganisatie plaatsvinden. De financiële situatie van de kerk maakt dat noodzakelijk. De verwachtingen tot aan 2015 zijn dat:
- het ledental van de Protestantse Kerk daalt met 25%;
- het aantal predikanten in actieve dienst daalt met 40%;
- het aantal arbeidsplaatsen in de landelijke kerk daalt met 40%.
Concreet betekent dit dat:
- het aantal regionale steunpunten (nu PDC’s geheten) teruggebracht wordt van negen naar vier;
- dat het aantal arbeidsplaatsen wordt teruggebracht tot 240.

Een pijnlijke, maar noodzakelijk reorganisatie
Vervolgens wordt de dienstverlening omgevormd richting de plaatselijke gemeenten. Er komen vier werkterreinen waarop de kerk zich richt:
- Kerk in Ontwikkeling (missionair werk in Nederland, geloofsopvoeding en gemeentestichting);
- Institutionele Zorg (ondersteuning van de ambtelijke vergaderingen en colleges, opleiding van predikanten, advisering Kerkbeheer);
- Kerk in Actie ( missionair en diaconaal werk in het buitenland);
- Jongeren Organisatie Protestantse Kerk (JOP).
Met deze dienstverlening aan de gemeenten zet de kerk een stap in de goede richting. Het lijkt er veel op dat onze kerk nu op dezelfde manier gaat werken als de GZB, HGJB en IZB. Deze modalitaire verenigingen werken al sinds jaar en dag ten dienste van de plaatselijke gemeenten! Hopelijk wordt de afstand tussen de landelijke kerk en de gemeenten in de toekomst aanzienlijk verkleind.

Gemeenteadviseur
In de toekomstige organisatie van de kerk krijgt de gemeenteadviseur een spilfunctie. Elke gemeente krijgt een vaste adviseur. Deze adviseur is een goed opgeleide generalist, die op alle (vier) bovengenoemde werkterreinen goed thuis is. Tot het basispakket van de gemeenteadviseur behoren:
- het geven van basiscursussen over bijvoorbeeld missionair werk;
- het ondersteunen van projecten over bijvoorbeeld geloofsopvoeding, missionair of diaconaal werk;
- het geven van kortlopende adviezen op het terrein van gemeenteopbouw en jeugdwerk.
Naast het basispakket verzorgt de dienstenorganisatie ook een pluspakket van meer uitgebreide dienstverlening. Deze speciale hulpverlening wordt door projectmedewerkers verzorgd. Aan deze meer uitgebreide dienstverlening hangt wel een prijskaartje.
Ten slotte komt er een kenniscentrum, waar deskundigheid beschikbaar is. Dit centrum wordt ook de plek waar het benodigde materiaal wordt ontwikkeld.
Al met al: het lijkt mij een goede zaak dat elke gemeente een vast aanspreekpunt krijgt en dat de dienstverlening zich dicht bij de gemeente bevindt.

Enkele kritische vragen
De spilfiguur van de gemeenteadviseur roept een aantal vragen op. Ik heb die vragen gegroepeerd rond een drietal thema’s:
1. De identiteit van de gemeenteadviseur.
Voor een goede begeleiding van de gemeente mag van de gemeenteadviseur verwacht worden dat hij affiniteit heeft met de identiteit van die gemeente. Hij zal zich geestelijk verwant moeten voelen met de geloofsbeleving binnen die gemeente. Voor een effectieve dienstverlening is geestelijk vertrouwen van vitaal belang. En dan dient zich de vraag aan: hoe denkt de kerk de identiteit van de gemeenteadviseur en de geestelijke ligging van de gemeente op elkaar af te stemmen?
2. De deskundigheid van de gemeenteadviseur.
Het takenpakket van de gemeenteadviseur is met opzet breed gemaakt. De vraag dringt zich op: gaat de breedte niet ten koste van de diepgang? De ervaring van de modalitaire verenigingen GZB, HGJB en IZB heeft geleerd dat de toerusting van de gemeenten niet alleen maatwerk, maar ook vakwerk vraagt. Zo is er bijvoorbeeld binnen de afdeling Toerusting van de IZB nog weer sprake van 

De synode van de Protestantse Kerk zal volgende week donderdagmiddag en - avond D.V. stilstaan bij de nota (G)roeien met de riemen die je hebt, waarin onder andere voorstellen voor een forse inkrimping van de dienstenorganisatie worden gedaan. Ook klinkt in de nota de suggestie te zoeken naar samenwerking met de modalitaire uitvoeringsorganisaties, te weten HGJB, IZB en GZB. De redactie vroeg IZB-voorzitter ds. H. . van der Veen een commentaar op de nota te schrijven.

RED. DE WAARHEIDSVRIEND

weer sprake van speciale deskundigheid bij de verschillende werkers op een deelterrein van de toerusting aan de gemeente. Vandaar de vraag: wat is de toegevoegde waarde van een generalist? Of zal hij in de praktijk een ‘doorgeefluik’ of een ‘helpdeskmedewerker’ blijken te zijn?
De gedachte komt bij mij boven: zou het niet verstandig zijn om drie verschillende specialisaties binnen de groep gemeenteadviseurs aan te brengen? Ik denk concreet aan mensen met een Hbo-opleiding, die zich gespecialiseerd hebben op respectievelijk het terrein van gemeenteopbouw, missionair werk en jeugd- en jongerenwerk. Deze Hbo’ers hebben hun waarde voor de kerk inmiddels bewezen.
3. De gemeenteadviseurs en de modalitaire verenigingen
De modalitaire verenigingen GZB, HGJB en IZB hebben reeds verschillende toerusters in dienst. Deze ‘gemeenteadviseurs’ staan, elk met hun eigen deskundigheid, de gemeenten met raad en daad ter zijde. De volgende vragen dienen zich aan:
Wat gaat er met deze toerusters gebeuren? Neemt de kerk de verschillende afdelingen ‘toerusting’ in Driebergen, Bilthoven en Amersfoort voor haar rekening, zodat deze werkers in de toekomst door de kerk worden betaald? En hoe wordt de werkverdeling tussen de kerkelijke gemeenteadviseurs en de modalitaire toerusters? Aan wie worden de gemeenten toebedeeld? Zijn de gemeenten vrij hun eigen gemeenteadviseur te kiezen? En als nu blijkt dat de afdelingen in Driebergen, Bilthoven en Amersfoort het werk in de kerk niet aankunnen, kunnen zij dan op ondersteuning van de kerk rekenen?
Het lijkt mij van groot belang hierover goede afspraken te maken, zodat er geen sprake is van concurrentie, maar van coöperatie. Immers, de nood in de wereld en het werk in de kerk vragen om een gezamenlijke aanpak. Wederzijdse erkenning en gedeelde verantwoordelijkheid zijn van belang.

Heilige huisjes
Nog een klein puntje uit deze nota. Ik lees ergens: ‘Bij deze noodzakelijke veranderingen bestaan in de dienstenorganisatie geen heilige huisjes die op voorhand buiten elke discussie blijven’. Toch is er één heilig huisje dat blijkbaar niet ter discussie staat: het Protestants Landelijke Dienstencentrum in Utrecht (PLDC). In de nota staat deze opmerkelijke zin: ‘Het gebouw in Utrecht is in 2015 een bijzondere verworvenheid met goede uitstraling en faciliteiten gebleken te zijn. Het heeft zich ontwikkeld tot een bedrijfsverzamelgebouw voor organisaties die zich verbonden weten met de protestants christelijke identiteit en met de Protestantse Kerk in het bijzonder. In 2010 is dit geëvalueerd en bleek het niet nodig te zijn om te zoeken naar een kleinere locatie.’ Is hiermee het PLDC al niet bij voorbaat heilig verklaard?

Kort en goed
1. Het is nodig dat de kerk gaat roeien met de riemen die zij heeft. De voorgestelde reorganisatie is waarschijnlijk echt nodig om te komen tot een passende jas.
2. Het is goed dat de kerk gaat groeien met de riemen die zij heeft. De dienstverlening aan de gemeenten vraagt om maatwerk en om vakwerk.
3. Het is gewenst dat de kerk en de modalitaire verenigingen GZB, HGJB en IZB goede afspraken maken over de toerusting van de gemeenten. Een goede samenwerkingsovereenkomst kan daartoe dienstbaar zijn.

DS. H.J. VAN DER VEEN, PUTTEN, VOORZITTER IZB

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen