Globaal bekeken

In Intermediair, magazine voor ‘hoogopgeleiden’, schrijft journalist Jeroen Siebelink een lang artikel over Het jaar van zijn vader. Hij volgde zijn vader op diens ‘onwaarschijnlijke toernee door het land’ n.a.v. diens boek Knielen op een bed violen:

• 'Voorwaar meneer Siebelink, God zal u de kop vermorzelen.' De man in de afgeladen zaal in Zevenhuizen had niet kunnen wachten tot het vragenuurtje, omklemt al in de eerste minuten van jouw optreden de microfoon. 'Ik zweer u, laat het boek niet verfilmen. Gods oogappels, de predikers in uw boek die het zo goed voorhadden met uw uitverkoren vader, zult u daarmee nog meer pijn doen, en daarom zal God u…' Hij stikt in zijn woorden.
'Mag ik daar straks op terugkomen?', zeg jij betrokken. Dat hoeft niet meer, twee dames verwijderen hem. Je kijkt hem na, de twijfel op je gezicht ken ik. Heb ik dan toch iets verschrikkelijks gedaan? Een paar weken later, op weer een overtekende avond in de Wilhelminakerk te Bussum, plaagt interviewer Tonko Dop je. 'Straks laat Paul Verhoeven een Jeroen Krabbé als jouw godvrezende vader over de Veluwe lopen.' Het beeld bevalt je wel. 'Misschien kan hij in één scène beter dan wat ik in vierhonderd bladzijden doe', zeg je. 'Ik zie mijzelf al bij de première op de eerste rij zitten, hoor. Met een mooi pak aan.’
• Verklaringen voor het overrompelende succes laat je liever aan anderen over. Tijdens een drie keer overtekend openbaar college van de Groninger faculteit voor Godgeleerdheid rijgen hoogleraren de exegeses aaneen. 'Rembrandteske, sociaal-psychologisch hoogintelligente vastlegging', zegt een antropoloog. 'Dit is het eerste boek dat zachtaardig en zonder oordeel de aantrekkingskracht van religie beschrijft mét aandacht voor de manische werking ervan', zegt een letterkundige. 'Net als in de boeken van Thomas Roosenboom ontketent een strevende held krachten die hij niet meer in de hand heeft en waardoor hij zijn ondergang tegemoet treedt. Maar Siebelink kient dat niet strategisch uit, zoals Roosenboom dat doet als de wrede meester over een schaakpartij, integendeel. Hier is een bezorgd verteller aan het woord, die slechts probeert te begrijpen waarom de held dat doet.’

 ‘Ik zou willen dat je er beter uitzag. Je bent energiek, maar je gezicht is de laatste maanden bleek, gezwollen. Je kleedt je niet zoals ik wil. Mijn zusjes en ik geven je een donkerblauw hemd van Emanuele Maffeis voor je verjaardag, waarin je er meteen vitaler uitziet. (…) Er is wel kritiek die op jou drukt. Maar die is niet literair. Het zijn de vermanende woorden uit SGP-kringen en in het Reformatorisch Dagblad, die diep tot je doordringen. 'Volgens hen heb ik niets van hun wereld begrepen en dus ook niet van die van mijn vader', zeg je in Roosendaal. De wallen onder je ogen zijn lichtroze. 'En ik denk dat ze gelijk hebben. Ik ben niet gekend door God, dus kán ik het niet beschrijven. Ik trek me hun kritiek aan, omdat vader ook zo dacht. Hij kon, hij mócht zijn eigen kinderen in die laatste momenten geen wijze woorden meegeven om daarna rustig, met het oog op God gericht … integendeel, het was tot zijn laatste snik een grote tuchtiging. Daarom ben ik ook bang voor straf. Bang, dat ik er niet goed aan heb gedaan dit te beschrijven. Ook al zit ik hier nu als moderne man en zo …'

Dan nog. Door dit boek kan in elk geval niemand opa en oma meer kwaad doen. Of toch? Een opvallend groot segment lezers concludeert dat opa een hardvochtige godsdienstwaanzinnige was, een egoïst. Dat oma gek was dat ze niet bij hem wegging. Dat jij een rotjeugd had.'Dit is mijn spagaat. De wetten van een roman eisen nu eenmaal dat ik rottige dingen in hun leven aanzet, mooie dingen wegsnoei.' Andere lezers levert dit juist herkenning op. Een man in een boekhandel vraagt je voor in zijn exemplaar te schrijven: Ik zal het voor jou lezen. Zijn vrouw had uitgekeken naar de roman, maar stierf aan een tumor. 'Kunt u dat dan aan?', vraag je. Hij: 'Het zal alleen maar troosten.'

Ik schreef mij in de longziekte van mijn vader', zeg je tot beroering van je gehoor in Groningen. Zozeer verdiepte jij je in zijn lijden dat je er astmatische bronchitis aan overhield – de aandoening die ik sinds mijn derde heb. Je hebt even gedacht: 'Dit boek zal postuum verschijnen. Eén van mijn kinderen moet het maar afschrijven.'
Straks kent half Nederland opa. Jij, na een lange, lange queeste nog steeds niet. Eén ding weet jij wel: wat succes is. Maar niet wat rust is. 'Vader is bijna lijfelijk in mij aanwezig', zeg je. Tijdens de borrel in Groningen leg ik het dilemma voor aan een theoloog. Hij ziet een oplossing. 'Na een leven vol onrust, is het volgens de Bijbel de bedoeling dat je uiteindelijk rust vindt in God.' En alle succes en lof en eer? 'Dat is niet echt de bedoeling.'

Hoe hadden we ook kunnen denken dat succes rust zou brengen? De enige wijze woorden die opa ons impliciet heeft proberen mee te geven: niks mee gedaan. 'Eerst ontledigen, dan pas komt Christus in je', citeer je nog nederig uit Psalm 119. Een vermetel moment later haal je Charles Baudelaire aan: 'Gij Heere hebt mij modder gegeven, ik heb er goud van gemaakt.' Slechts een paar woordjes herinnerde jij je van die zwijgzame vader. Daarmee schreef je een verhaal. Ik ken zoveel van je woorden. Ken ik je beter? Hebben we het nu Jeroen?', vraag je. 'Ben wel een beetje moe nu.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen