Goede theologie leveren

Op de vraag of de gereformeerde orthodoxie in ons land zich inderdaad te weinig verstaan heeft met Miskotte, is het antwoord eenvoudig te geven. Alleen al in het boek over het tegoed van Miskotte is overtuigend te lezen dat vanuit onze hoek van de kerk men Miskotte links liet liggen. Wellicht deden tijdgenoten van Miskotte dat makkelijker, omdat zij hem persoonlijk meemaakten, zijn ontwikkeling zagen en zelf verkeerden in één van de zuilen van die tijd.
Verder denk ik dat velen onder ons niet of nauwelijks geconfronteerd werden met de opkomende secularisatie. Het ging nog heel lang aan onze gemeenten voorbij. Dat is nu anders. Daarin speelt mee of je werkelijk de vragen vanuit de tijd waarin je leeft, op je af wilt laten komen, dat aandurft en daar niet onderuit kunt. En in hoeverre je werkelijk verlangt en zoekt het Woord te spreken tot de mens van vandaag.

Groot theoloog
Een interessante en belangrijke vraag voor vandaag is of wij Miskotte moeten lezen en horen voor ons nu. Het boek dat verschenen is, laat merken dat Miskotte genoeg stof biedt tot theologisch doordenken. Dat heeft met de grootheid van zijn denken te maken en met het gegeven dat zijn gedachtegoed blijkbaar vragen en tegenspraak oproept. Wat Miskotte schreef, laat ons niet onberoerd. Dit omdat de gereformeerde theologie en de tijd waarin wij leven daarin aan de orde zijn.
Alleen daarom al is Miskotte lezen en bestuderen vandaag zinvol, al is het jammer dat nogal wat mensen struikelen over zijn schrijfstijl. Persoonlijk heb ik daar minder moeite mee. In een tijd waarin veel makkelijk vlot leesbaar moet zijn, op een manier dat je nogal eens makkelijk zelfs over de stof heen leest, vind ik het wel eens prettig heel nauwlettend en zorgvuldig te moeten lezen. Tot zulk lezen zet Miskotte aan.

De harde werkelijkheid
Om meer redenen vind ik het zinvol dat we Miskotte lezen vandaag. Hij heeft beschreven hoe de mens van de 20e eeuw is. En de gelovige zelf is deze mens niet vreemd. Daarom proef je hoe weinig vanzelfsprekend geloven, volgens Miskotte is. Hoezeer tegelijk, als God dan tot je sprak, dat een genadig geschenk is en met verkiezing te maken heeft.
Wie oploopt tegen de harde ongelovigheid vandaag en daarbij nog eens schrikt van zichzelf, kan zich geholpen weten door Miskotte. Nogal eens zijn het mensen van oudere generaties, die de secularisatie in ons land heel concreet zien en ervaren. Maar ook wie jong en evangelisch aan de slag gaat, ontdekt dat velen buiten de kerk niet op God en Zijn evangelie zitten te wachten. Het helpt dan vroeg of laat, om de mens en de cultuur van vandaag te leren kennen. Daarin kan Miskotte helpen. Dat maakt meteen zondekennis concreter en helpt het woord van God toegespitst, concreet te verkondigen. Daarbij proef ik bij een Miskotte een geloofsbevinding, die, te midden van de aanvechting, heel het leven op God betrokken ziet.

Een andere tijd
Van Miskotte kunnen we leren te pogen met de gereformeerde theologie werkelijk betrokken, profetisch te staan in de tijd. Daarin zal nooit de gereformeerde theologie even breed en veelzijdig klinken. Daar ligt meteen wat mijn moeite met de beoordeling, ook in het boek, of Miskotte wel gereformeerd en voluit gereformeerd was. Naast deze beoordeling van Miskotte is de vraag te stellen of hij in zijn poging de mens van de 20e eeuw met het Woord van God werkelijk wist te raken. G.C. den Hertog schrijft heel treffend aan het begin van zijn hoofdstuk: ‘Goede theologie staat in een levende relatie tot de tijd, komt op het juiste ogenblik en heeft een profetisch moment’. Dat kan gezegd van Miskotte.
Dat zal meteen maken dat op zijn theologie valt af te dingen. En het betekent meteen dat wij vandaag geen leerlingen van Miskotte moeten zijn, in die zin dat we zijn theologie zouden overnemen. Dat kan hierom al niet: de tijd is doorgegaan en de situatie waarin wij als kerk staan, verandert en verandert snel. Met W. Dekker zie ik dat vooral op het punt van het Godsgeloof. Hij schrijft: "Nu is in onze tijd ‘God’ vaak een leeg begrip geworden is en slechts het ‘ietsisme’ is overgebleven, is het de vraag of de bodem toch eerst niet wat meer ontgonnen moet worden, voordat de Naam ter sprake kan komen. De Naam verschijnt in de Bijbel te midden van de goden. Maar wat, wanneer de Naam verschijnt in het ‘ietsisme’?"

Een Miskotte in 2006
Graag zou ik willen dat we leerling van Miskotte zijn, in die zin dat wij goede theologie leveren, zoals Den Hertog dat definieerde. Dat geeft zelfs een verlangen naar een Miskotte voor Nederland van de 21e eeuw. Of kan die er onder andere niet zijn, omdat onze cultuur inmiddels zo verscheiden is? Tegelijk besef ik dat ik het niet van mensen moet verwachten, maar van die grote God, voor Wie onder anderen Miskotte mijn ogen en hart verrassend weet te openen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen