Uit de pers

Simonis over Pasen
In het weekblad HP/De Tijd (7 april 2006) staat een boeiend interview te lezen dat Frans van Deijl heeft met kardinaal Simonis. Hij heeft aangegeven over een jaar zijn ambt neer te leggen. Hij hoopt dan 75 jaar te worden. Als hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk in ons land neemt Simonis een verre van eenvoudige positie in. Kenmerkend voor zijn optreden is echter dat hij steeds op een beminnelijke wijze blijft staan voor de uitgangspunten van zijn kerk. Hij is nooit te betrappen op ook maar enige reserve bij de standpunten van het Vaticaan. Mij troffen zijn openhartige en gelovige uitspraken over Goede Vrijdag en Pasen.

VOLGENDE WEEK IS HET HEILIGE WEEK; WAT BEKOORT U DAARIN NOU HET MEEST?
‘Allereerst geniet ik ervan als u spreekt van Heilige Week. Velen zeggen Goede Week of Stille Week, maar voor mij is het inderdaad een heilige week. De heiligste week van heel het jaar. Om op uw vraag terug te komen, er zijn zoveel momenten die mij bekoren dat ik geen keus zou kunnen maken.’

IS PASEN INDRUKWEKKENDER DAN KERSTMIS?
‘Pasen is het hoogtepunt van het kerkelijk jaar. Bij Kerstmis begint het allemaal en Pasen is de voltooiing. Voor veel mensen betekent Kerstmis kaarsjes in huis, lichtjes in de duisternis, want buiten is het helemaal zo troosteloos. We romantiseren het kerststalletje, zodat we er haast naast zouden willen gaan liggen, zo knus en gezellig maken we het. Maar Pasen blijft het hoogtepunt.’

LEGT U EENS UIT WAARUIT DAT HOOGTEPUNT DAN BESTAAT?
‘Heel vierkant gezegd: dat het dode lichaam van Christus is herschapen tot nieuwheid van leven.’

PASEN IS HET VERHAAL VAN DE OPSTANDING, MAAR DIENT DAT LETTERLIJK TE WORDEN GENOMEN? DOOD IS DOOD, EN OF JEZUS DAADWERKELIJK UIT ZIJN GRAF IS OPGESTAAN, MAG WORDEN BETWIJFELD.
‘Niet door mij. Voor mij is dat een realiteit. Het gaat om de grootheid van God, die een scheppende God is die uit het niets alles voortbrengt en uit de dood het leven. Weet u, ik word ieder jaar weer getroffen door Pasen. Dat heb ik van huis uit meegekregen, van de vastentijd, de lijdensmeditatie waarbij het ging over het verlossende lijden van Jezus Christus. In de loop van de jaren is steeds helderder geworden dat we verlossing nodig hebben, verzoening. Ieder mens is geschonden aan alle kanten, door omstandigheden, door mankementen.’

WELKE MANKEMENTEN HEEFT U?
‘Ik span me niet voldoende in voor de derde wereld bijvoorbeeld. Ik heb mijn talenten onvoldoende aangesproken. Daarvoor heb ik verlossing nodig en die kan ik mezelf niet geven. Om een beeldspraak te gebruiken: ik kan mezelf niet aan de haren omhoog uit het moeras trekken. Dat moet iemand anders doen. God.’

PASEN STAAT MET GOEDE VRIJDAG OOK VOOR DE DOOD. KIJKT U DEZER DAGEN ANDERS TEGEN DE DOOD AAN?
‘Ik heb met de dood, eh … Ja, ik mag dat niet zeggen. Ik wou zeggen: ik heb ermee leren leven. Nee, ik probéér ermee te leren leven. Hoe ouder je wordt, hoe dichterbij het komt. In de dood schuilt een enorme paradox: het is een natuurlijke zaak, want je hoort tot de natuur en de natuur is nu eenmaal vergankelijk; anderzijds beleef ik het, zie ik het en denk ik bij dierbaren die me ontvallen: de dood had er niet moeten zijn. Ik klamp me vast aan het woord van de graankorrel uit Johannes 12, dat zegt: als de graankorrel niet in de aarde valt en sterft, dan blijft-ie alleen. Als-ie sterft, brengt hij rijke vrucht voort.’

ANDERS GEZEGD?
‘Bij het ouder worden moet je een levende graankorrel zien te blijven. Dat je geestelijke spankracht behoudt en dat je niet als een dode graankorrel in de aarde wordt gestopt. Dus ik zou zeggen: ga levend de dood in en sterf om levend terug te keren.’

Eerlijk geeft Simonis toe nog niet naar zijn levenseinde te verlangen. Daarvoor is hij te zeer gehecht aan het leven. De journalist reageert: Dat had ik niet van u verwacht.

MAAR ALS U GREGORIAANSE MUZIEK HOORT OF, TOEPASSELIJKER VOOR DEZE TIJD, DE MATTHAÜS PASSION, DAN VOELT EEN MENS TOCH GEEN DOODSANGST MEER?
‘Dat is een ander punt. Als ik de Matthaüs hoor, komt er een geweldige vrede over me heen. Laatst hoorde ik weer een nieuwe uitvoering van enkele aria’s en ik dacht: hoe is het mogelijk dat een mens dit heeft gemaakt? Het is volstrekt hemels.’

WAT GEBEURT ER ALS U DE EERSTE TONEN HOORT?
‘Ja, vooral dan schiet ik vol. Het is een van de aller-, allermooiste inleidingen. En wat dacht u van “Oh hoofd vol bloed en wonden”? Die melodie is zo grenzeloos mooi. Zoals gezegd, dan komt er een vrede over me heen, een zekere berusting ook, want ik weet dat ik word opgevangen door Gods barmhartigheid. Maar dat is niet hetzelfde als dat ik wil dat mijn einde komt. Nee, nee. Ik ben 74 jaar en hoop nog een paar jaar te leven.’

Uiteraard komt ook de situatie van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland in het gesprek aan de orde. Er wordt Simonis deze vraag voorgelegd:

IN WELKE STAAT LAAT U VOLGEND JAAR DE R.-K. KERK ACHTER?
‘In zorgwekkende staat. Er is veel verloren gegaan in de afgelopen veertig jaar. Zaken van geloof en levensbeschouwing zijn gemarginaliseerd in Nederland.’

HOE KOMT DAT?
‘Wellicht door de arrogantie. Wij weten het allemaal beter. Misschien is de kerk vroeger te eenzijdig dogmatisch geweest, te eenzijdig moralistisch en te eenzijdig autoritair, maar de reactie die erop volgde in de jaren zestig is doorgeslagen. Dat werd naderhand versterkt door de economische boom en het materialisme dat met de auto, vakantie en met seks nieuwe vormen van afgoderij voortbracht. Later is daar de secularisering overheen gekomen. (…)

HAD DE R.-K. KERK MET DE WIJSHEID ACHTERAF NIET MEER COULANTIE MOETEN BERACHTEN JEGENS HET CELIBAAT, KWESTIES VAN LEVEN EN DOOD, JEGENS PRIESTERESSEN OF INTERCOMMUNITEIT?
‘Ik vind dat een reële vraag. Stel dat de kerk had gezegd: het gebruik van contraceptiva is geoorloofd, de deugd van kuisheid verdwijnt, echtscheiding accepteren we en de vrouw komt in het ambt – denkt u dan dat de kerken waren volgelopen? Nee, op geen enkele manier.’

WAAROP BASEERT U DAT?
‘Kijk naar de Protestantse Kerken Nederland, verenigd in de PKN. Dat zijn kerken die er principieel een meer subjectieve moraal op na houden; let wel, ik zeg niet: van God los, maar minder aan regels gebonden. Zij kennen de vrouw in het ambt, zij hebben geen last van een paus of van bisschoppen. Maar de crisis in die kerk is even erg als die van ons. "Vrijzinnigheid leidt tot niets," zei mijn voorganger kardinaal Willebrands. Wat echt body en identiteit heeft, is veel attractiever.’

WAAROM?
‘Omdat in die body de geest van de waarheid spreekt. De Heilige Geest die al tweeduizend jaar bezig is om de waarheid in de kerk uit te kristalliseren.’

EN DAARMEE, ZEGT U, VALT NIET TE MARCHANDEREN?
‘Exact. Geloof is geen supermarkt waar mensen kunnen kiezen en pakken wat ze willen.’

IS ER NOG LEVEN VOOR UW KERK?
‘Het wordt een kleine kerk. Klein maar robuust.’

EN AL DIE DOLENDE ZIELEN?
‘Het klinkt misschien paternalistisch, maar met hen heb ik medelijden. Ik vindt het treurig dat zij hun geestelijke armoede onderkennen maar er geen antwoord op kunnen vinden. Waarnaar zij ook niet dúrven te zoeken. Oudere generaties komen meteen met allerlei schrikbeelden van vroeger – al dan niet terecht en aangepraat – over de kerk die hel en verdoemenis predikte en de gelovigen op het rechte pad hield door hun allerlei angsten aan te jagen. En de jongere generaties laten het voor een groot deel afweten. Ik zie het bij de vormelingen, jongens en meisjes van rond de twaalf jaar. Op die leeftijd zijn ze ongeschonden en leggen ze een grote belangstelling aan de dag voor geloofszaken. Maar zodra ze in de puberteit en de adolescentie komen, verdwijnt het onder je handen vandaan. Afschuwelijk is dat, afschuwelijk.’

HOE KOMT DAT DAN?
‘Een algeheel gebrek aan geloofsopvoeding, en ook aan discipline. Ze kennen weinig maat, kunnen zich moeilijk beheersen. Maar ooit, op een dag, zullen zij, zoals wij allen, verantwoording moeten afleggen over goed en kwaad, over wat wij met ons leven hebben gedaan.’
'We hebben bekering nodig,' aldus Simonis. 'Geloof is overgave. Het verleggen van het zwaartepunt van je leven van jezelf naar Christus.'
De journalist constateert dat hij veel ‘dolende zielen’ om zich heen ziet.
Simonis reageert:
'Velen noemen zich katholiek om de esthetiek, maar dat is hem toch te vrijblijvend. Wie werkelijk gelooft, gaat ook elke week naar de kerk. Esthetiek: de riten en de liturgie mogen en moeten schoon zijn om ons boven onszelf uit te tillen,' aldus Simonis.
Dat is daarom niet verkeerd, maar uiteindelijk gaat het om de persoon van Christus, om de levende en persoonlijke band aan Hem. En daar kan ook een calvinist van harte mee instemmen.

P.S. Weekblad HP/De Tijd is in elke boekwinkel verkrijgbaar. In de meeste bibliotheken is een exemplaar te vinden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen