Geen rust om Bijbel te lezen

TEGENGIF IN EEN JACHTIGE SAMENLEVING
De straf op de zonde is door God concreet benoemd. Tot de vrouw zei de Heere dat Hij haar smart zeer zal vermenigvuldigen en dat ze met smart kinderen zal baren. De man krijgt te horen dat om zijnentwil de aarde vervloekt is en dat hij in het zweet van zijn aanschijn zijn brood zal eten. Weg uit het paradijs, want: 'Hij dreef de mens uit.' De werkelijkheid van deze ellende blijkt reeds in het eerste gezin, waarin de landbouwer Kaïn de schaapherder Abel doodt. Ook deze zonde blijft niet ongestraft, als God tegen Kaïn zegt: 'Als gij de aardbodem bouwen zult, hij zal u zijn vermogen niet meer geven; gij zult zwervende en dolende zijn op aarde.' De mens, een opgejaagd dier. Nachtleven. Onrust die voortduurt, is een kenmerk van de ontwrichting van de maatschappij. Dat is merkbaar in alle geledingen van de schepping. Als alle kaarten op de groei van de economie gezet worden, blijkt dat bijvoorbeeld funest voor de dieren. In sommige delen van Nederland is het nooit meer nacht, branden altijd lampen, gaat het verkeer almaar voort en spreken we zodoende van nachtléven. Het laat zich raden dat er een verstoring van het ritme van het dierenleven plaatsheeft. De vraag is in hoeverre de mens in dit opzicht ook slachtoffer geworden is van een samenleving, die hij zelf vorm geeft, waarin op veel plaatsen 'altijd maar geluiden' klinken. Ik stel deze vraag vooral met het oog op onze jongeren, na een gesprek onlangs met een zeventienjarige. De jongen kwam kwetsbaar met de vraag hoe hij zeker kon zijn van de vergeving van zijn zonden, hoe hij kon weten dat hij van harte de Heere toebehoorde. Allereerst, wat een gave, als zulke vragen binnen de gemeente aan elkaar gesteld worden. Waar je dan antwoord zoekt te geven, is het van belang dat zo'n antwoord niet alleen bijbels is maar ook lándt in het leven van die jongen. En vandaar dit artikel, want het gesprek kwam op de noodzaak van rust in je leven, rust om God te zoeken, om naar Hem te luisteren, als Zijn Woord klinkt. Je Bijbel lezen, de Heere zoeken, kan alleen als de omstandigheden daartoe aanwezig zijn, een luisterend hart, stilte.

Jongeren en geluid
Moeten we hierin niet zeggen dat jongeren, ook christenjongeren, het moeilijk hebben in de Nederlandse cultuur? Wie in de auto stapt, zet het eerst de radio aan. In het winkelcentrum kunnen we niet meer zonder muziek. Op de fiets zitten jongeren bij voorkeur met twee dopjes in het oor, om onderweg hun eigen artiesten te horen. De komst van e-mail, I-pod, chatten, msn'en, enzovoort heeft de onrust in het leven van jongeren enorm vergroot. Huiswerk maken wordt gecombineerd met msn'en (voor de wat minder ingevoerde lezer: met diverse mensen tegelijk spreken via de computer) op het andere scherm; een computerspelletje gaat steevast gepaard met geluid van een muziekgroep via een ander medium. De onrust in het leven maakt dat jongeren weinig stille momenten kennen. Op het paasappèl van de HGJB in Schoonhoven zeiden diverse jongeren vorige week het moeilijk te vinden om dicht bij God te blijven, onder meer omdat het leven met Hem door allerlei bezigheden en verplichtingen in het gedrang komt. Als jóngeren dat al ervaren! Confrontatie met zichzelf, met het doel van hun leven, wordt moeilijker, als er altijd maar geluiden om hen heen en in hen zijn. En als de stilte er wel is, dan weten ze er niet mee om te gaan, lopen ze er voor weg.

Martha en Maria
In zijn boek Het Woord in ons midden heeft ds. Tramper uit Vlaardingen de drukte van ons leven op herkenbare wijze geschetst aan de hand van Martha en Maria. Hij doet dat in het kader van zijn pleidooi om 'van binnen naar buiten' te leven, vanuit een innerlijke krachtbron, een pleidooi dat ook de christelijke gemeente ter harte moet nemen. Ik citeer uitvoerig vanwege het belang van deze rake woorden: 'De publieke mens is de kant van ons mens-zijn die voortdurend met de omringende wereld communiceert door te spreken, te werken, informatie te verzamelen, te vergaderen. Anders gezegd: de Martha-gestalte. Als 'Martha: een poosje afwezig is, wordt er luid om haar geroepen via telefoon, brieven, e-mails. Ze kan zich kennelijk niet veroorloven lang onder te duiken. De Maria-gestalte, die kant van ons mens-zijn die te maken heeft met stil zijn, luisteren, mediteren, bidden en studeren kan vele makkelijker wegblijven. Om 'Maria' wordt niet hard geroepen. Niemand die het in eerste instantie merkt, als we niet bidden, mediteren of studeren.' Is het herkenbaar voor 21e-eeuwse christenen als we opmerken dat het bidden en zingen, het nadenken over het bestaan, veelal gereserveerd wordt voor de zondag, voor de vakantieperiode? Om het op het geheel van de samenleving te betrekken, ds. Tramper stelt de ontdekkende vraag: 'Wie zal onze cultuur het hart teruggeven dat zij is kwijtgeraakt? '

Uitdaging voor de theologie
Het is nodig dat we ons realiseren in welk tempo we 'leven', dat ook wij ons laten opjagen en meenemen door wat veelal geen blijvende waarde heeft. Ouders en leidinggevenden in de gemeente moeten in de gaten hebben dat ons levensklimaat een doorwerking van het Woord in de weg staat. In een vraaggesprek met het Nederlands Dagblad zei Harald Overeem, docent aan Bijbelschool de Wittenberg, onlangs: 'Een student zei laatst tegen me: 'Ik kan geen rust vinden om de Bijbel te lezen". 'Nee,' antwoordde ik, 'je kunt geen rust vinden.' Overeem zegt terecht dat de kerk hierin een roeping heeft: 'Het is een uitdaging voor de theologie om een antwoord te vinden op de gebedloosheid van onze cultuur. Ik ben er wel somber over. Ik zie, onze cultuur niet zomaar een omslag maken. Soms denk ik dat er geen gebed tegen is opgewassen. Zeker niet wanneer wij als christenen dezelfde lucht inademen.' Toch is zijn remedie verrassend eenvoudig. 'Bijbellezen is ook een tegengif voor onze haastige cultuur.' Wat onze jongeren betreft is het daarom van grote waarde dat de HGJB later dit jaar veel aandacht gaat geven aan het jongeren voorgaan in het leren lezen van de Bijbel. Of zoals ds. Meeuse uit Bilthoven vorig jaar (=2005) deed, die zijn studieverlof besteedde aan manieren om de Bijbel te lezen en er vervolgens met zijn gemeenteleden verschillende avonden over doorsprak - zo léren we Gods Woord te verstaan, een boodschap die niet alleen qua inhoud haaks op ons leven staat, maar die moet landen in 'de akker van ons hart'. God kwam tot Elia immers in het suizen van een zachte stilte. (1 Kon. 19)

Binnenkamer
Meer dan ooit hebben ouderen en jongeren een binnenkamer nodig. Jezus roept in de Bergrede op tot het zoeken van die gebedsplaats, in contrast met de gebedshouding van 'geveinsden', die in de synagogen en op de hoek van de straat tonen wat in hun hart leeft. In onze tijd is die binnenkamer vooral nodig om ons af te sluiten van alle geluiden om ons heen - en dan nog hebben we een onrustig hart. Daarom is er meer nodig dan een gebedsplaats, hebben we jongeren ook te leren om stil te worden. Zou dat niet in het gezin kunnen beginnen, aan de maaltijd? In een volle dag mag de maaltijd bewaakt worden als een afgezonderd moment, waarin ervaringen gedeeld worden en waarin samen geluisterd wordt naar het Woord van God. Wordt de omgang met God op veel plaatsen in de Bijbel niet gesymboliseerd met een maaltijd? Tot het voorgaan in een luisterend leven mogen we vooral alle dienaren van het Woord oproepen, mensen die volop kind van hun tijd zijn, maar tegelijkertijd een roeping ontvingen, die afzondering met zich meebrengt. De dominee die van de ene vergadering naar de volgende receptie holt, is in feite wereldgelijkvormig, waar hij gaat in het schema van deze wereld. De predikant die zich concentreert op zijn eerste taak nieuwe en oude schatten uit het Woord op te diepen, daarvoor de tijd neemt, leert de gemeente zo ook te kiezen tegen alles wat zich elke dag aan ons opdringt.

Levenstucht
Zo'n houding kan niet zonder levenstucht, discipline. Willen we het Woord ontvangen, willen onze jongeren dat, dan is distantie nodig naar de reclame die al onze levensbehoeften per omgaande wil vervullen, distantie naar de media die overal geluid voortbrengen, vaak van zeer betrekkelijk niveau. Die levenstucht leert verder te kijken dan de oppervlakte van het bestaan, niet de buitenkant van ons leven, maar de binnenkant centraal te stellen. Al mag de diaconale houding van Martha er zijn, worden er hopelijk veel Maria's geboren, de vrouw die het goede deel gekozen had, wat van haar niet weggenomen zal worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen