MUZIEKBESPREKING

Totdat het veilig is;
geniet 48 blz.; € 12,50;
Voor niemand bang;
geniet 40 blz.; € 12,50.
Uitg. Boekencentrum, Zoetermeer.

Psalmen voor Nu is een ambitieus project met als doel de psalmen op een nieuwe wijze geliefd te maken bij jong en oud. Zowel de teksten als de melodieën worden opnieuw geschreven en gedicht’, aldus de begeleidende tekst van het songboek Voor niemand bang.
Samen met het eerder bij Boekencentrum uitgegeven eerste deel Totdat het veilig is goed voor 31 Psalmen, waaraan een twintigtal dichters en componisten uit verschillende kerkverbanden heeft gewerkt in een taal ‘die mensen in het bushokje spreken’ en op een manier ‘die wel modern maar niet te trendy’ is.
De melodieën hebben alle stijlen van popmuziek in zich, ‘van klezmer tot country, en van rock tot blues’, behoudens house, dance of trance. Initiatiefnemer van Psalmen voor Nu, Rien van den Berg, zoekt sinds 2003 binnen de moderne muziek naar een taal ‘die past bij de eerbied en grootsheid van de psalmen’.

Muziekstijl
De vraag, of de eerbied voor God werkelijk gestalte krijgt in Psalmen voor Nu, kan pas beantwoord worden na het kennisnemen van de teksten en vooral na het beluisteren van de cd Voor niemand bang.
Het ontstaan van de teksten vind ik wat dubieus. De dichters hebben zich met een telefoontje wat ‘laten bijpraten’ door kenners van de grondtaal. Vervolgens gaan ze aan de slag. Daarna krijgt een componist de tekst onder ogen en plaats er een melodie onder. Tekst en melodie komen weer terug bij de dichter, die vervolgens zijn of haar tekst terugbuigt naar de muziek. Deze vorm van aanpassing doet mijns inziens geen recht aan de aanvankelijk bedoelde dichtvorm. Dat is te merken aan diverse merkwaardige tekstplaatsingen met navenant verkeerde klemtonen, die bepaald genant, zo niet naïef op mij overkomen.
De teksten volgen enigszins de lijn, maar zeker niet de volgorde van de grondtekst. De woordkeus mist vaak rijm, en is verre van poëtisch. Bepaald inconsequent is het feit dat persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden van God afwisselend met kleine of hoofdletters worden geschreven (beide zelfs binnen het refrein van Nr. 10).
De muziekstijl vind ik persoonlijk niet bepaald passen bij de Psalmen. Nog afgezien van mijn voorliefde voor de ons bekende, soms wat robuuste en massieve melodieën van het Geneefse Psalter, staat mij helder voor de geest, hoe wij als studenten theologie op het college Hebreeuws van mevrouw Ophira Shapiro (1985) gezongen hebben in het Hebreeuws en op de oorspronkelijke Israëlische melodieën. Het karakter van juist díe Joodse melodieën en stijl maakt het mij niet moeilijk om in de geest van David, Asaf en andere psalmisten te komen. Ze ademen de typische joodse sfeer van eerbied, gemengd met de intense vreugde of klacht voor God, die juist voor de psalmen zo karakteristiek is.
Deze sfeer vind ik absoluut niet terug in de donkere, sombere, soms zeurderige melodieën van Voor niemand bang.
Enkele kritische kanttekeningen bij het beluisteren van de cd Voor niemand bang:
- Nr. 1 (Psalm 150, Alle eer aan God) heeft een bepaald funky stijl. Het refrein alle eer aan God wordt bepaald nasaal gezongen en eindigt met een langzaam wegdraaien van de muziek (fade out).
- Nr. 2 (Psalm 14, Voor jou zorgt niemand) eindigt met niet minder dan twintig keer herhalen van de slotzin zal iedereen van blijdschap zingen. Ik werd er niet echt blij van.
- Nr. 5 (Psalm 3, Voor niemand bang) heeft flinke drums, en een wiebelige synthesizer voor het oproepen van engtegevoelens. Dit nummer eindigt in een gitaarsolo met lange uitloop.
- Nr. 6 (Psalm 12, De leugen gaat rond) is op zich een sterk nummer. Jammer is dat de componist niet op de verschillen in tekststijl heeft gelet. De sombere melodie past zeker bij de openingswoorden: Help Heer, want de leugen gaat rond, maar diezelfde ‘leugentoon’ kan ik moeilijk plaatsen bij het slotvers: De taal van de HEER is oprecht.
- In Nr. 7 (Psalm 29, De stem van de HEER) komt voor het eerst een vrouwensolo aan bod. Dat er nu uitgerekend een vrouwenstem wordt gebruikt om ‘de stem van de Heer’ weer te geven, is merkwaardig. Een dergelijke inconsequentie geeft Nr. 15 (Psalm 122, Jeruzalem Jeruzalem), waarbij aan het slot van vers 2 de zonen van David door zowel mannen als vrouwen wordt gezongen.
- Nr. 9 (Psalm 137, Aan de rivier in Babel) kan ik waarderen. Merkwaardig is dat de zeer sterk geplaatste dissonant in de score (muziek) anders is geplaatst. Het ‘gejammer’ wordt (bewust of onbewust? ) door een tamelijk ongeschoolde vrouwenstem weergegeven.
- Nr. 10 (Psalm 42 en 43, Hoop op God) telt niet minder dan 13 verzen. Het is terecht dat deze twee psalmen als één Psalm worden gelezen. Het refrein, bepaald neerslachtig, heeft een merkwaardige baspartij van brommende mannenstemmen, die weliswaar bij neerslachtigheid passen, maar zeker niet bij de tekst Hoop op God, want ik zal Hem weer loven, Hij is de HEER, hij maakt vrij.
- Nr. 12 (Psalm 113, Iedereen onder de zon) heeft de melodie in G groot (majeur), terwijl de slotregel (Alle eer aan God) ineens overgaat in a klein (mineur). Deze modulatie is moeilijk te plaatsen

Moeilijk
Psalmen voor Nu is naar inhoud zeker een goed alternatief voor de vaak oppervlakkige opwekkingsliederen, die zelfs in reformatorische gemeenten (niet alleen door jongeren!) worden gezongen tijdens clubavonden, sing-ins of zelfs bij preekbesprekingen. Helaas is het muzikale gehalte van Psalmen voor Nu van een dergelijke moeilijkheidsgraad dat alleen een geoefende zanger – en dan nog alleen een solist – deze melodieën met zijn antimetrische opbouw en taaltechnische hoogstandjes zou kunnen zingen. Voor een groep of gemeente lijkt me dit een haast onmogelijke opgave. Of Psalmen voor Nu geschikt zijn voor de eredienst? Ik denk dat dit te hoog gegrepen is. Misschien is Psalmen voor Nu iets voor de enkeling, die niet van gisteren is. Of ze ook Psalmen voor morgen zijn? Ik waag het te betwijfelen.

Meer informatie: www.psalmenvoornu.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen