Woord voor de wereld

Rima stond naast me op de galerij. Net vijf dagen vanuit het werk in Libanon naar de kerk van Nederland. Zo vanuit het Midden-Oosten in een Hollands dorp. En vanuit een christelijke school met moslimleerlingen in een kerk met gereformeerde kerkgangers. Wat zie je dan? Ik keek mee, een beetje door haar ogen.

Wat ziet ze?
Mensen, stemmig gekleed, komen de kerk binnen en zoeken hun plek. Een indrukwekkend orgel speelt een bekende melodie. Maar dan wordt het stil. De dienst begint. Er gaat een deur open. Een rij mannen komt de kerk binnen. Ze dragen allemaal zwarte pakken. Eenmaal in de kerk gaan ze een andere kant op. De ene groep gaat naar links en de andere naar rechts. Ze gaan niet zomaar ergens in de kerk zitten. Nee, een paar banken voorin zijn voor hen gereserveerd. Ten slotte komt de dominee binnen. Hij geeft een van de mannen een hand, loopt naar de kansel en blijft onderaan staan. Hij bidt. Daarna gaat hij naar boven en spreekt hij een aantal korte zinnen uit. Als buitenlander kun je die woorden niet verstaan. Het lijkt op een zegen. Daarna heet hij iedereen welkom, maar in het bijzonder de gasten. Dat doet hij heel gastvrij in het Engels. Intussen waren we gaan zitten. Ik keek de kerk rond en dacht nog eens: Wat ziet ze nu? Die vraag werd meteen beantwoord. Ze zei: ‘Het lijkt de Rooms-Katholieke kerk wel.’ Dat had ik niet verwacht. Ik was even uit het veld geslagen. ‘Het lijkt de Rooms-Katholieke kerk wel’, mompel ik haar na. Vierhonderd jaar Heidelbergse strijd ten spijt. Zouden onze gasten niet meer zien dan die katholieke kerk?

Voortdurende reformatie
Later hebben we uitgebreid gesproken met deze delegatie uit het Midden-Oosten. Drie mannen en drie vrouwen hadden rondgekeken in de kerk van Nederland. Wat hadden ze waargenomen? Zij spraken enerzijds met grote waardering over onze kerken en over onze gastvrijheid. Ze raakten niet uitgepraat over ons organisatietalent. Werkelijk alles was geregeld en iedereen kwam op tijd. Ze waren onder de indruk van het bijbelgebruik in de gezinnen. Dat kenden ze zo niet. Dat zouden ze ook zo moeten doen.
Alleen, daar zat ook de spanning. Want ondanks alle aandacht voor de Bijbel vonden ze de kerkdiensten erg traditioneel. Het lijkt wel of de geschiedenis heeft stilgestaan, zeiden ze. Jullie kerkdiensten passen niet meer in deze tijd. Bepaalde gespreksonderwerpen komen niet aan de orde. En waar is jullie aandacht voor de wereld? Er is heel veel bijbelonderwijs in catechese en op verenigingen, maar het is allemaal op jullie zelf gericht. Waarom doen jullie niet, wat je in de Bijbel leest? Het lijkt erop dat de traditie het heeft gewonnen van de reformatie. Reformata semper reformanda, de voortdurende reformatie, dat misten ze een beetje.
Aan deze ervaring moest ik denken, toen ik de vraag van de redactie las: Welk aspect van de gereformeerde belijdenis in onze kerken verdient momenteel vooral onze aandacht? Dat is, kort en goed, de Bijbel. Als ik iets heb geleerd in de evangelisatie en in de zending, dan is het in ieder geval ook dit aspect van de gereformeerde belijdenis. Het belang van de volle aandacht voor het hele Woord van God. Sola Scriptura, in reformatorische termen.

Zes continenten
Laat ik proberen dat toe te lichten vanuit de missionaire context. En dan spreek ik over zending in zes continenten. De GZB werkt over de hele wereld, inclusief Nederland. Sterker nog, het werk buiten onze landsgrenzen is voor een groot deel afhankelijk van de missionaire mensen binnen onze grenzen. De wereld is meer en meer een dorp. We reizen eigenlijk en feitelijk over heel de wereld en heel de wereld lopen we tegen het lijf in ons kleine landje. Nepal en Nederland liggen dicht bij elkaar. Voor die missionaire context hoeven we dus niet zo ver weg. En juist ons missionair werk, of dat nu in Nepal is of in Nederland, stelt ons voor vragen. Wat hebben wij te bieden?
Het antwoord luidt: het Woord van God. Of misschien beter: de woorden van God. Dat klinkt bekend en lijkt eenvoudig. Het tegendeel is waar. Het is de vraag, of wij wel genoeg(en) nemen met het Woord van God. Hebben wij op papier en in de praktijk niet het één en ander toegevoegd aan de Schrift? Staat de impact van de traditie van de kerk op gespannen voet met het gezag van het Woord van God? Stoort ons moderne gevoel zich aan de nuchtere redelijkheid van de Bijbel? Of durven we de Bijbel frank en vrij te lezen en te geven?

Waar is de wereld?
Laat ik de vinger op een zere plek leggen. In alle bescheidenheid en in algemene termen, maar toch. Laten we kijken in de spiegel die de gasten uit de moslimwereld ons voorhouden. Zij vroegen ons: Waar is de wereld? Hebben jullie de wereld niet net zo lief als God, die Zijn Zoon zond? Gaat het jullie niet om de lof van álle volken? Wat doen jullie om mensen die God niet kennen, te bereiken met het evangelie? Hoe denken jullie over de toekomst van jullie kerk? Wat doen jullie voor jongeren? Er gebeurt wel veel in de kerk, maar dat is vooral gericht op jullie zelf. De Schrift neemt wel een grote plaats in, maar dat leidt niet tot een missionaire houding. Hoe kan dat?
Wat doen we met deze vragen? Ze komen niet alleen van onze broeders en zusters uit het Oosten. Ook de Nederlandse context stelt ons voor dergelijke vragen. En niet het minst de jongeren. Het is niet zo moeilijk om die spiegel opzij te leggen. We kunnen veel verklaren en uitleggen. We staan er even bij stil en gaan over tot de orde van de kerk. Intussen wordt die kerk kleiner en kleiner. Misschien is het verstandig om er eens goed over na te denken.
Volgens mij leert juist de Reformatie ons dat we met die vragen naar de Schrift mogen en moeten. Dat is eerlijk naar de vraagsteller en naar onszelf.
Bovendien willen we ons graag laten gezeggen door God Zelf. Ook al zijn het lastige vragen. Ook al gaan de antwoorden tegen ons in. Het gezag van de Bijbel is in onze traditie onbetwistbaar. Dus ook met deze vraag wil ik naar het Woord van God. Missen wij, in zijn algemeenheid gesproken, een missionaire houding? Waar gaat het om in de Bijbel?

Verheerlijking
Als ik de Bijbel goed begrijp, gaat het vanaf de eerste tot en met de laatste bladzijde om de eer van God. Heel de schepping, ook de mens, is gemaakt tot verheerlijking van God. En, om kort te gaan, dat is de bedoeling van zending en evangelisatie. Vertel het de wereld, staat er in het logo van de GZB. ‘Heel de wereld moet het weten’, zingt een lied. Waarom? Om de verheerlijking van God door de schepping. Daarom houdt God van de wereld. Zelfs zoveel dat Hij Zijn eigen Zoon heeft overgegeven om een ieder die gelooft het eeuwige leven te geven.
Heel de Bijbel door lezen we over een drie-enige God, Die zich bekommert om de wereld. In de eerste plaats hoopt God de Vader dat de mens God gaat zoeken. Dat lezen we al in Genesis. Althans volgens zendingswerker Paulus in Athene. Hij vertelt de wereld over de eerste wereld. God, zegt hij, ‘heeft uit een bloede het ganse geslacht der mensen gemaakt, om op den gehelen aardbodem te wonen, […] opdat zij de Heere zouden zoeken, of zij Hem immers tasten en vinden mochten …’ (Hand. 17.27).
Vervolgens geldt dat ook voor de Zoon. Ook Jezus zoekt de redding van alle mensen. ‘Want de Zoon des mensen is gekomen, om te zoeken en zalig te maken, dat verloren was.’ (Luk. 19:10)
En ten derde na het vertrek van de Zoon, zal de Heilige Geest wereldwijd de gemeente van Jezus Christus dienen. Jezus zegt van de Geest: ‘Die zal Mij verheerlijken; want Hij zal het uit het Mijne nemen, en zal het u verkondigen.’ (Joh. 16.14) Het gaat God om het behoud van deze wereld, om de verheerlijking van Zijn naam door alle volken.

Missionaire houding
Gaat het ons daar ook om? Houdt de wereld ook ons bezig? Zien wij het behoud van de wereld als het bestaansrecht van de kerk? Zijn we inderdaad naar binnen gekeerd of hebben we de wereld op het oog? Hoeveel mensen zijn er uit onze gemeente uitgezonden? Hoeveel zoekers hebben God gevonden in onze gemeente? Waar hebben wij de zending opgenomen in ons beleidsplan? Waaraan besteden wij ons geld? Is onze liturgie gericht op het bereiken van mensen die de traditie niet kennen? Is de preek begrijpelijk voor iemand die niet gelooft? Kortom, hebben wij persoonlijk en als gemeente een missionaire houding? Gaat het ons, net als God, om het behoud van de wereld?
Ik kom nog even terug op de vraag van de redactie:
Welk aspect van de gereformeerde belijdenis in onze kerken verdient momenteel vooral onze aandacht? Het antwoord luidt: sola Scriptura. Met dank aan onze broeders en zusters uit het Midden-Oosten en aan de Reformatie. De Bijbel. Neem en lees. En … gehoorzaam.

Volgende week deel 8 in deze reeks: ds. D. Westerneng.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen