BOEKBESPREKING

Het is een bijzondere verdienste van de Engelse theoloog en historicus Alister McGrath dat hij in een ruim 300 pagina’s tellend standaardwerk overtuigend heeft aangetoond dat het atheïsme, ondanks haar vaak arrogante opstelling, zeker geen betere papieren heeft dan de godsdienst. Me dunkt, goede lectuur voor iemand als Herman Philipse, die in zijn Atheïstisch manifest en de onredelijkheid van de religie het tegendeel probeerde te bewijzen. Ware McGrath een Nederlander geweest, hij zou zeker ook enkele toonaangevende Nederlandse atheïsten ten tonele hebben gevoerd.
Het is opmerkelijk dat de auteur in zijn boek, dat in de Nederlandse versie beter Opkomst en ondergang van het atheïsme had kunnen heten, het atheïsme laat beginnen met de val van de Bastille in 1789. De ondergang ervan, die hij laat samenvallen met de val van de Berlijnse Muur in 1989, is nogal kunstmatig. Het zou betekenen dat het atheïsme precies 200 jaar zou hebben bestaan. De werkelijkheid is weerbarstiger!
De auteur schenkt uitvoerig aandacht aan de drie pijlers van de gouden eeuw van het atheïsme: Feuerbach, Marx en Freud: atheïsten die met verve beweerden dat de mensheid zelf het idee van God geschapen had of dat godsdienst afhankelijk was van de sociale en economische omstandigheden. Of, zoals Freud, dat het niet meer dan een verwrongen vorm van dwangneurose was. Als Darwin er dan ten slotte nog een schepje bovenop doet door zijn evolutietheorie, lijkt de godsdienst voorgoed verslagen.
Prachtig hoe de auteur de vinger legt bij de vele onwaarheden die atheïsten de kerk in de mond hebben gelegd waar het ging over de natuurwetenschappen. Terwijl ook wetenschap berust op geloof! Zeer sterk in dit boek vond ik de weerlegging van de opgeklopte verhalen die je destijds kon horen over o.a. het communisme in Rusland. Dat dit absoluut geen vrijheid bracht, is sinds The Black Book of Communism uit 1997 wel heel erg duidelijk geworden! Het aantal slachtoffers – 85 à 100 miljoen – spreekt haar eigen lugubere atheïstentaal. Hoger dan tijdens welke godsdienstoorlog dan ook! Intrigerend vond ik de uitgewerkte stelling dat het protestantisme zou hebben meegewerkt aan de opkomst van het atheïsme. De reformatoren zouden de natuur hebben ontheiligd. In de Middeleeuwen waren de sporen van de Schepper nog volop zichtbaar in de schepping, die daardoor iets sacraals had. Dat sacrale zouden de reformatoren er, volgens McGrath, uitgehaald hebben (hoewel het in onze Nederlandse Geloofsbelijdenis duidelijk bewaard is gebleven; art. 2). Hierdoor zou het protestantisme de weg hebben gebaand naar het wetenschappelijk onderzoek van deze wereld, en zou de directe verbinding tussen de godsdienst en het leven van alledag meer en meer verloren zijn gegaan, met alle gevolgen van dien. Gelukkig hebben Puritanisme, Piëtisme en de bevindelijke kringen, met hun nadruk op de beleving van het geloof, de ontmoeting met de levende God weer meer transparant gemaakt. Of McGrath gelijk heeft als hij heel duidelijk stelt dat – mede door de opkomst van de Pinksterbewegingen, met de nadruk op de directe onmiddellijke ervaring met God – het atheïsme op zijn retour is, oftewel in de avondschemering verkeert, betwijfel ik ten zeerste! In ons land zie ik daar op dit moment in ieder geval nog zeer weinig van. Zeker: religie is weer in, maar helaas vaak wezensvreemd aan ‘de leer der apostelen.’ Al met al wil ik dit uitermate boeiende en goed gedocumenteerde werk hartelijk aanbevelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen