Ds. L. Kievit was een schilder

Wat die nalatenschap van Calvijn betreft, de kerkvader schrijft van de prediking van de apostel Paulus: ‘Christus werd zó levendig voor de ogen der gemeente geschilderd dat Hij als het ware in haar midden was gekruisigd (…) Zij die goede evangeliepredikers willen zijn, moeten niet slechts spreken en declameren, maar in de gewetens der hoorders binnendringen, opdat zij merken dat Christus voor hén gekruisigd is en Zijn bloed voor hén heeft vergoten. Waar de kerk zulke schilders heeft, heeft zij geen beelden nodig …’

Ds. Kievit was zo’n schilder. Als de Doper op het schilderij van Grünewald: Johannes op Golgotha (!) en zijn (te) grote wijsvinger in de richting van de Gekruisigde. Zó herinner ik mij ds. Kievit. Hij ‘had iets’ met een glas-in-lood-venster in de Goudse St. Jan: ‘het Godslam’ van Crabet. Niet zomaar staat er in zijn grafsteen gebeiteld: ‘Zie het lam Gods’.

Dienaar van het Woord
Vóór alles was ds. Kievit dienaar van het goddelijk Woord. Daar lag zijn kracht. Verkondigend heeft hij een blijvend spoor getrokken in de gemeenten die hij diende (Schoonrewoerd, Putten, Woerden, Putten, Leiden, Gouda) en in de breedte van de kerk. Een goed, een zelfstandig, een scherp en bevindelijk theoloog was hij. Hij bleef studeren, verdiepte zich voortdurend in de bijbelse grondtalen. Wat hij verzamelde en verwerkte, maakte hij dienstbaar aan de prediking. In de begeleiding van zijn talrijke leervicarissen claimde hij de voorrang van de bediening van het Woord. ‘Je eerste roeping is de Woordbediening. Je moet, wat dit betreft, je kerkenraad en de gemeente opvoeden.'
Ds. Holland – ik was in Putten zijn opvolger – zei mij een dag na mijn intrede te Putten: Kievit, na de zondag hoor je op je studeerkamer, met het oog op de volgende zondag. Je trekt geen onuitwisbaar spoor, wanneer je een paar schoenen verslijt, maar wél wanneer je het Woord bedient. Neem daar de tijd voor. Deze keuze komt niet in mindering op het pastoraat.’ Ds. Kievit achtte het een bedenkelijke ontwikkeling dat men, los van de prediking, het pastoraat als een soort specialisme ging beschouwen. De kerkdienst placht hij wel ‘een groot-huisbezoek’ te noemen. Wanneer hij iemand inleidde tot het ambtswerk van ‘herder en leraar’, citeerde hij – menigmaal met bevende stem – de klassieke woorden: ‘Nu is de weide waarmede de schapen geweid worden, niet anders dan de verkondiging van het goddelijk Woord, met de aanklevende bediening der gebeden en der heilige Sacramenten (…) Welk een heerlijk ambt is het herdersambt, nademaal zo grote dingen daardoor uitgericht worden; ja, hoe gans noodzakelijk om de mensen tot de zaligheid te brengen.’
Een groot aantal preken van ds. Kievit is te horen via internet. Wie zich op deze wijze laat bedienen, denkt misschien dat eenzelfde preek nogal eens wordt herhaald. Dit is een misverstand. Niet dezelfde préék wordt weer gehouden, maar de tekst voor de verkondiging blijkt in de context van tijd en plaats opnieuw actueel. Het gaat daarbij niet om modieuze varianten, maar om een andere toepassing. Dit blijkt, bijvoorbeeld, na de overgang van Schoonrewoerd naar Putten, het dorp waar tijdens de Tweede Wereldoorlog zeshonderd mannen en zonen door de Duitsers zijn weggevoerd. Kort na de oorlog moet ds. Kievit ‘de schier bebloede herinneringen als Jozefs rok’ (H.G. Abma) gaan brengen bij weduwen en wezen. Een zware tijd.
Dikwijls is hij uitgespeeld tegen zijn vader, ‘de oude Kievit’. ‘De jonge Kievit’ zei dan: ‘Zij hebben mijn vader niet begrepen.’ Eens vertelde hij dat op een late zaterdagavond de telefoon rinkelde. Aan de andere kant van de lijn was zijn vader. ‘Leendert, ik zit te worstelen met een preek voor morgen, maar ik kom er niet uit. Heb jij een preek over die tekst en mag ik …?’

Breed en actueel
Leendert Kievit, geboren te Benschop, kreeg zijn eerste culturele vorming in Baarn. Daar bezocht hij het vrijzinnig Baarnsch Lyceum. Op zijn twaalfde jaar schreef hij een Preekje van L. Kievit, Izn over Psalm 46:5: ‘De beekjes der rivier zullen verblijden de stad Gods …’ Hij ontwikkelde zich als een scherp en kritisch denker en raakte bedre-

We wijzen u graag op de website www.verbidiviniminister.nl die een jaar geleden van start ging en waar op dit moment ruim 120 preken van ds. Kievit opstaan. Elke maand komen er tien nieuwe preken bij. Er is een voorraad van meer dan vierhonderd preken. Sommige preken zijn al honderden keren gedownload. Elke dag blijken er bezoekers te zijn. Er verschijnt ongeveer één keer per maand een nieuwsbrief, waarin de nieuw geplaatste preken worden aangekondigd en waarop bijna honderd belangstellenden hebben ingetekend. Dit berichtje wil een hartelijke uitnodiging zijn om (nog) eens de site te bezoeken.

ven op het terrein van de theologie en in het veld van de filosofie en de psychologie. Een taalvirtuoos was hij, thuis in de literatuur, in de (kerk)geschiedenis, in de Bijbel vooral. Samen met zijn vader las hij veel Latijn (Calvijn en filosofie). Er is sprake van geweest dat hij een kerkelijke leerstoel zou gaan bezetten aan de Utrechtse faculteit. Hij koos echter voor het werk van gemeentepredikant.
In zijn talrijke publicaties kwam hij op voor eerherstel van de leer, voor het confessioneel gehalte van het getuigenis der kerk. Hij stelde ‘de triomf van de rede’ aan de kaak, onder meer in de leer van de uitverkiezing. ‘Wij prediken niet de uitverkiezing, maar wij verkondigen Christus, de spiegel van de uitverkiezing.’ ‘Verkiezing en verwerping zijn niet elkaars logische tegenpolen.’
Ds. Kievit was ook een pleitbezorger van de Catechismusprediking. ‘Gemeenteopbouw voltrekt zich door middel van díe prediking waardoor de gemeente groeit in kennis van de heilige Schrift. De Catechismus corrigeert de eenzijdigheden van prediker en gemeente. Het gaat om het Woord van God in zijn samenhang.’ De ‘drie stukken’ zijn volgens ds. Kievit niet bedoeld als een schema, maar als een thema.
Ds. Kievit was ‘hervormd-katholiek’. Gedurende lange tijd had hij zitting in het moderamen van de Synode, ook als assessor. De hele kerk wilde hij dienen, mede door zijn plaats in een aantal commissies. Wars was hij van kerkpolitiek en groepsvorming. Afscheiding en kerkpolitiek kunnen niet samengaan met het zien op en het volgen van het Lam Gods!

Ten slotte
In deze ‘herinterpretatie’ van het schilderij van Grünewald ontbreken veel details. Twee ervan voeg ik nog toe naast Johannes aan de voet van het kruis van het Lam Gods. Twee vróuwen: Adriana Gerritje Kievit-van Ginkel en Janneke G. Kievit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen