BOEKBESPREKING

Geurt J. Smink:
Het kerkelijk ambt naar een nieuw paradigma, de ambtstheologie  van Hans Küng;
Uitg. Boekencentrum, Zoetermeer; 301 blz.; € 26,50.
Dr. G.J. Smink (1950), auteur van de hier besproken dissertatie, is parttime predikant, sinds 1974 in de Gereformeerde Kerken; later binnen de Protestantse Kerk. Daarnaast is hij sinds 1976 docent godsdienst en maatschappijleer in het voortgezet onderwijs. Zijn dissertatie gaat over het kerkelijk ambt in de moderne theologie van Hans Küng (1928).
Küng is progressief rooms-katholiek hoogleraar in Tübingen. In 1979 werd zijn kerkelijke missio canonica ingetrokken en kwam hij in conflict met het kerkelijk leergezag van de Rooms-Katholieke Kerk, onder meer vanwege zijn kritiek op Chalcedon (de leer van de twee naturen van Christus en van de pre-existentie van Jezus Christus), op de leer van de drie-eenheid en op de klassieke verzoeningsleer.
In zijn ‘ecclesiologie’ (leer van de kerk) gaat het Hans Küng om een geloofsgemeenschap die de boodschap van de Bijbel zo weet door te geven dat zij geloofwaardig is voor de hedendaagse samenleving en inspeelt op de behoeften van de moderne mens. Jezus – aanvoerder van een lekenbeweging – is voor Küng het wezen van de kerk. Om dit (oecumenisch) ideaal te bereiken, zal er volgens Küng aandacht moeten zijn voor een aantal ‘verbeterpunten’:
- De Bijbel zal niet langer fundamentalistisch (= als een onfeilbare ‘papieren paus’) benaderd moeten worden, maar historisch-kritisch. Er is in de Bijbel een evidente pluriformiteit. Daarom moeten tijdgebonden uitspraken van de Bijbel – uitlopers van een mannelijk en streng godsbeeld – niet langer gehanteerd worden als ‘onfeilbare bewijsteksten’, dat vrouwen niet mogen leren/ regeren;
- Het gemeente-zijn moet van beneden (vanuit het charismatische) benaderd worden en niet vanuit hiërarchisch denken van bovenaf (opeenhoping van macht, met een paus in de top); competente leken-theologen mogen daarin een hoofdrol spelen. Niettemin blijft de bisschopsfiguur bij Küng bestaan;
- We moeten niet uitgaan van verschillen tussen geloven, kerken en religies, maar veeleer van het gemeenschappelijke. De rechtvaardigingsleer is geen ‘twistpunt’ meer tussen de Rooms-Katholieke en de Protestantse kerken (sinds Augsburg 1999) en ‘open communie’ moet kunnen. En wat betreft de wereldgodsdiensten: godsdienstvrede tussen christendom, jodendom en islam die hetzelfde godsgeloof hebben, zal de wereldvrede ten goede komen.
Dit ideaal brengt bij Küng met zich mee dat bestaande kaders onder kritiek worden gesteld. Hij is een felle tegenstander van de leer van de pauselijke onfeilbaarheid (sinds Vaticanum I; 1869/1870); idem van het celibaat; dat gehuwde mannen en dat vrouwen buiten sluit van het bekleden van kerkelijke ambten en niet het minst van een pauselijke encycliek als humanae vitae’ (paus Paulus VI; met zijn verbod op anticonceptiemiddelen).
Het boek van Smink is bijzonder knap geschreven. Ik ga voor het gemak maar even voorbij aan het feit dat hij nog al wat zinnen neerschrijft waarin gewoon een woord ontbreekt. Verder zijn er uitstapjes naar typisch protestantse zaken als de kerkorde van de Protestantse Kerk die duidelijk titeloverschrijdend zijn.
In de theologie van Küng hebben we te maken met een ‘theologie van beneden’ (denken vanuit de charismatische/democratische geloofsgemeenschap), alhoewel verbonden met ‘een denken van boven’ (Küng tornt niet aan de bisschopsfiguur; ook Luther kende de bisschop).
Ik zou intussen liever willen pleiten voor een gemeente-ordening met twee brandpunten: het kernpunt van het ambt (uit de veelheid van charismata als een ‘tegenover’ leidinggevend aan de gemeente gegeven) en als tweede kernpunt – in goede samenhang en samengang daarmee –: de bedieningen waarin zowel mannen als vrouwen, charismatisch bedeeld, tot opbouw van de gemeente werkzaam zijn. We houden het erop dat dit het ‘ideaal’ van de nieuwtestamentische oergemeente het beste benadert. Ik zou dit ook niet graag willen inruilen voor een model gemeente (met homo’s en hetero’s en met een democratisch gekozen paus voor zeven jaren), zoals Smink dat op basis van Küng schetst aan het eind van zijn dissertatie. Dit ideaal houd ik voor een utopie.
Wat ik erger vind: ik mis erin het voor alle tijden gezaghebbende spreken van de God van de Bijbel en ik betreur het dat Smink kernzaken uit de gereformeerde belijdenisgeschriften – niet beargumenteerd en ongenuanceerd – steeds onder kritiek stelt. Dit is meer kerkafbrekend dan kerkopbouwend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen