Pure wraakzucht?

Het is immers een weerbarstig woord uit de Schrift. Stel dat deze psalmwoorden komende zondag worden opgegeven voor de gemeentezang, zingen we dan mee? Dit krijg je toch nauwelijks over je lippen! Vooral omdat het onschuldige, kwetsbare kinderen betreft. Dit kan niet! Dit gaat te ver. Is dit geen pure wraakzucht, strijdig met het evangelie? Toch staan de slotwoorden van Psalm 137 in de Bijbel! Hoe moeten we deze uitroep van de psalmdichter zien? Ik wil proberen om er iets van te zeggen. U moet geen afgeronde verklaring verwachten. Zeker bij een tekst als deze komen we niet verder dan een aantal overwegingen.

Typisch oudtestamentisch?
Bij dergelijke woorden (er zijn meer wraakmomenten in de psalmen) wordt er al gauw gezegd dat het typisch oudtestamentische geluiden zijn. In het Nieuwe Testament worden andere tonen aangeslagen. We hebben onze vijanden lief te hebben. Toch is dit een te simpele ‘oplossing’. Er ís verschil tussen de beide testamenten, omdat er binnen de Schrift sprake is van een voortgang in Gods openbaring. Maar dat betekent niet dat we de beide delen van de Bijbel tegen elkaar kunnen uitspelen. Ook het Oude Testament weet van Gods liefde en barmhartigheid. Al in Deuteronomium 32:35 zegt de Heere: ‘Mijn is de wraak en de vergelding.’ Terwijl omgekeerd het Nieuwe Testament ook de roep om het oordeel over Gods vijanden kent (bv. Openb. 18:6). We belijden de eenheid van de Schriften, omdat het om een en dezelfde God gaat.

Besef van de omstandigheden
We zullen ons voor het verstaan van Psalm 137 heel goed moeten realiseren onder welke omstandigheden de dichter met zijn volk verkeert. Ze hebben afschuwelijke, ja bizarre dingen meegemaakt. Eerst de verwoesting van Jeruzalem waarbij mogelijk kinderen onder omvallende muren zijn verpletterd. Daarna de wegvoering naar Babel. En ín Babel worden ze venijnig bespot (vers 3). Het meest grievende is dat in Israël God Zelf wordt geraakt. Daarom komen de tekstwoorden niet (alleen) voort uit persoonlijke wraakzucht van de dichter. Nee, Gods Naam en eer zijn in het geding. Je zult maar moeten meemaken wat Israël destijds (en ook later tijdens de holocaust) heeft meegemaakt. In situaties van gruwelijk onrecht komt het tot heftige uitbarstingen.
Wie herkent dat niet? Je leven moet maar verwoest zijn door een ander! De dichter bedoelt met zijn uitroep: ‘Laat Babel toch eens beseffen wat het ons heeft aangedaan.’ Er zijn situaties in het leven dat je denkt: ‘Werd de ander maar eens aangedaan wat hij mij heeft aangedaan. Misschien gaan dan zijn ogen open voor wat hij heeft aangericht!’ Wie iets beseft van de situatie waarin Psalm 137 is ontstaan, krijgt wat meer begrip voor de dichter.

God laat de dichter uitspreken
Maar rechtvaardigt dat zijn verschrikkelijke woorden? Ik ben geholpen door een preek van dr. G. van den Brink over de tekst (enkele gedachten zijn terug te vinden in het dagboek Van plaats tot plaats). Er zit aan het slot van Psalm 137 ook een vertroostende kant. De Heere geeft Zijn kind gelegenheid om zich uit te spreken. Zelfs de meest heftige dingen mag hij uiten. En ze staan nog in de Bijbel ook. De Heilige Geest heeft de tekstwoorden niet weggecensureerd. Maar – ze worden wel voor Gods aangezicht (!) uitgesproken. Laten we dat goed zien. De dichter speelt niet zelf voor rechter (al heeft het daar alle schijn van). Indirect wordt er echter een beroep op de Heere als de allerhoogste rechter gedaan. En hopelijk heeft de dichter zijn bitterheid ook kunnen loslaten door de situatie in Gods handen te geven.

Vragen blijven
Ik besef dat met bovenstaande overwegingen lang niet alle vragen beantwoord zijn. Er zijn slechts enkele stippellijnen getrokken. In ieder geval is het veel te kort door de bocht om van pure wraakzucht in Psalm 137 te spreken. Mochten we in ons eigen leven met soortgelijke gedachten lopen, dan biedt deze psalm wel een handvat: je hart uitstorten voor God, in de hoop dat je ziende op Christus dingen uit handen kunt geven, zodat de wrok je niet blijft beheersen. Weet dat God onrecht niet gedoogt. Hij kómt er op terug. Want Hij is Rechter Die het beslist (ps. 75).

J.C. Schuurman

Nieuwe vragen voor de rubriek ‘Bijbeltekst begrepen’ kunnen worden ingestuurd naar de redactie (adres zie colofon op pag. 13) of gemaild worden naar geref.bond@tiscali.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen