BOEKBESPREKING

H.W. de Knijff, A. van der Kooi, G.W. Neven (red.):
Noordmans voor het voetlicht.
Uitg. Kok, Kampen; 164 blz.; € 24,90.
Van de hand van Noordmans-kenners van het eerste uur verscheen een boek waardoor artikelen die in de loop der jaren her en der gepubliceerd zijn, nu gebundeld voor ons liggen. Meteen toen ik het boek was gaan lezen, bekroop me – in de goede zin van het woord – het gevoel met theologie van hoog niveau van doen te hebben. Dat is natuurlijk te danken aan het niveau van Noordmans zelf, maar niet minder aan dat van de auteurs.
A. van der Kooi behandelt een kern uit Noordmans’ denken, namelijk zijn bekende uitspraak: ‘de schepping is een plek licht rondom het kruis’. Een raadselachtig woord, dat ook na de goede uitleg van de docente uit Kampen niet al zijn geheimen heeft prijsgegeven.
Daarna komen twee andere Kamper dogmatici aan het woord: J.T. Bakker, emeritus-hoogleraar; hij laat zien hoe hij, komend uit de school van Berkouwer, geïnspireerd werd door de theologie van Noordmans, die geen systeembouwer was (althans voor het oog), maar meer dacht ‘in fragmenten’ vanwege het verbroken evenwicht in cultuur en samenleving; verder vond hij bij Noordmans antwoord op de vraag hoe het kan dat Christus in het Woord tot ons komt.
G.W. Neven, de huidige Kamper dogmaticus, schrijft over het dogma als spreek- en denkrichtlijn voor de kerk. Noordmans probeerde erachter te komen hoe God te denken valt. Is dat nog mogelijk waar filosofen zo duidelijk de grenzen van het menselijk kennen hebben aangewezen? Van de al weer geruime tijd overleden prof. Hasselaar is een mooi artikel opgenomen over de preken van Noordmans. Dat blijken geen GB-preken geweest te zijn. Het was wel belofteprediking, waarin de tijd op een heel eigen manier meesprak. Het is de moeite waard om onze prediking – ten dele – aan Noordmans te ijken. Dat voorkomt dat ze al te geijkt wordt.
Veel heeft Noordmans gedaan voor de kerkorde van 1951. Hij droeg de kerk der eeuwen in zich en dat droeg hij in de kerkorde in. Helder wordt dat beschreven door W. Balke. Hij laat ook goed de actualiteit van Noordmans zien: deze probeerde er alles aan te doen dat de kerk christocratisch en niet bureaucratisch geleid zou worden.
H.W. de Knijff vertelt over Noordmans als ethisch theoloog. Enerzijds nam hij afscheid van de ethische theologie, anderzijds is hij wellicht de ethische theoloog in optima forma geweest. Daar ligt, betoogt De Knijff, de grote betekenis van Noordmans. Een prachtig en wat mij betreft meeslepend artikel.
‘Was Noordmans nu ethisch of confessioneel?’ Dat vraagt P.F.Th. Aalders zich af in het gelijkluidende opstel. Zijn antwoord – zo vat ik maar even samen – is dat Noordmans dankzij zijn verborgen theocratie (typisch confessioneel gedachtegoed) misschien wel de allerconfessioneelste confessioneel is geweest. Maar juist zo bleek ook hoe ethisch voor Noordmans de waarheid is geweest.
Het laatste artikel – van de hand van M.G.L. den Boer – laat zien hoe breed Noordmans georiënteerd was. Het gaat over diens omgang met de (wereld)literatuur. We komen de namen tegen van Dickens en Dostojewski, Cervantes en Kafka, Selma Lagerlöf. In hun werken trof Noordmans ‘iets van de Bijbel’: niet zozeer omdat ze zo ‘christelijk’ zijn als wel omdat echte literators vaak wakers en wachters zijn. Daardoor ‘leren wij kennen het leven van de ziel in de nacht, haar dolingen in het rijk der schaduwen des doods’. Zijn er geen vragen? Zeker. Prof. Graafland stelde destijds terecht in Theologia Reformata enkele zeer kritische. Maar het is goed dat wij eerst zelf goed bevraagd worden door iemand die deze hartstocht had: een gereformeerd-katholiek theoloog te zijn.

Al met al, een waardevolle bundel! Hij moet wel herkauwd worden, want deze recensie schreef ik zo’n week of zes nadat ik het boek gelezen had. Dat betekende dat ik allerlei dingen weer moest herlezen. Maar daar zal dit boek ook voor bedoeld zijn. Jammer dat de prijs aan de relatief wat hoge kant is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen