GLOBAAL BEKEKEN

Sol Institiae en de Kaap (uitg. Verloren, Hilversum) bevat Een geschiedenis van de banden van de Utrechtse Universiteit met Zuid-Afrika. Over Nicolaas Beets:

Overzien we de periode van de talrijke Zuid-Afrikaanse studenten theologie in Utrecht in de negentiende eeuw dan springt één naam in het oog, die van Nicolaas Beets. (…) In 1840 werd hij predikant in Heemstede, de plaats waar hij ook een aantal Zuid-Afrikaanse studenten ontving. Beets onderhield vriendschappelijke betrekkingen met een aantal hoofdrolspelers van het Reveil zoals Isaäc da Costa. (…)
Nog tijdens zijn predikantschap in Heemstede werd Beets tot tweemaal toe, in 1852 en 1853, de post van hoogleraar aan het theologische seminarie in Stellenbosch aangeboden. Tot tweemaal toe weigerde Beets het aanbod. In 1854 werd Beets in Utrecht geroepen en verhuisde hij van Heemstede naar Utrecht, dat gold als een prestigieuze post voor een nog jonge predikant. Hij vestigde zich in de Boothstraat no. 6 waar hij tot aan zijn dood bleef wonen.
Toen niemand hier meer op rekende, werd Beets in 1875 benoemd tot hoogleraar in Utrecht. Het gerucht ging dat Koning Willem III persoonlijk zijn invloed had aangewend om Beets te laten benoemen. De verbondenheid van Beets met het vorstenhuis bleek ook later uit het feit dat Beets in 1890 voorging bij de dienst op het Loo bij het overlijden van Koning Willem III. Ook zijn nieuwe collega’s in Utrecht, Doedes en Van Oosterzee, waren nogal verrast over Beets’ benoeming. Hij kreeg de leeropdracht kerkgeschiedenis en zedeleer en begon zijn professoraat met een oratie getiteld: ‘Karakter, karakterschaarschte, karaktervorming’. Hij bleef zijn professoraat uitoefenen tot 1884.
Beets omspant een periode van ruwweg 1850 tot aan 1900 toen D.F. Malan de inmiddels hoogbejaarde Beets in zijn woning in de Boothstraat een bezoek bracht dat hem nog lang zou heugen. Het was zonder enige twijfel Beets die de meeste indruk heeft gemaakt op de studenten theologie uit Zuid-Afrika. Hij ontving niet alleen Zuid-Afrikaanse studenten in zijn pastorie in Heemstede, hij had ook Zuid-Afrikaanse studenten op kamers toen hij in Utrecht woonde (…) Andrew Murray zei: ‘Wij hoorden hem, (…) met zeer groot genoegen. Hij verenigt welsprekendheid, poëzie, en ware vroomheid. Zulke prediking heb ik nog niet gehoord sedert ik naar Holland gekomen ben – vooral een ziel-doorzoekende preek over het zesde gebod.

Wouter Bos vertelt in Dit land kan zoveel beter over het gezin waaruit hij komt:

Voor mijn vader (jarenlang voorzitter van het hervormd Werelddiakonaat, v.d.G.) kwam zijn politieke overtuiging rechtstreeks voort uit zijn geloof. Ik heb altijd moeilijk begrepen hoe iemand met zo’n progressieve politieke opvatting tegelijkertijd zo traditioneel met het geloof kon omgaan. We begrijpen elkaar op dat punt gelukkig inmiddels beter, maar toen was het vooral iets om je als puber flink tegen af te zetten.
Verplicht naar de zondagsschool, zondagse kleren aan. Later de kerk met zo’n orgel dat naar mijn gevoel altijd te langzaam speelde; en natuurlijk ook catechisatie. Ook een redelijk sobere levensstijl, en dat vond ik weer moeilijk uit te leggen op school. Daar zat ik in de klas met allerlei directeurszoontjes en het viel me al snel op dat er bij hen wel een tweede auto was, een zeilboot en meer van dat moois. Ik herinner me dat ik een keer aan mijn vader vroeg waarom wij ons dat niet konden permitteren, hij was toch ook directeur? Het antwoord was dat zij het beter vonden om geld aan de partij, de kerk of de derde wereld te geven. Inmiddels bewonder ik dat mijn ouders dat deden, maar toen was dat nog wat te veel gevraagd. (…)
En zo iemand moet dan als hij aantreedt als Tweede-Kamerlid beslissen of hij de belofte of de eed aflegt! Ik kwam al jaren niet meer in de kerk, maar het werd uiteindelijk toch de eed. Van sommige dingen kom je nooit los. Dat is in dit geval een last die ik graag draag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen