BOEKBESPREKING

Met dit boek won de schrijver de VPRO Bob den Uylprijs 2006 voor het beste reisboek van 2005. Na lezing er van kun je alleen maar concluderen dat het verdiend is. Rijs was van 1998 tot 2003 correspondent van de Volkskrant in Moskou. November 1998 zou koningin Beatrix een staatsbezoek brengen aan Rusland. Als aldaar gestationeerde verslaggever werd Rijs ‘geacht de majesteit op de voet te volgen’, zo meldt hij in zijn Verantwoording. Maar hij had niet veel trek in ‘het strak geregisseerde vertoon’ dat bij zo’n bezoek hoort. Hij zocht naar een geldig excuus voor een alternatieve bijdrage aan de krant vanuit Rusland, ook al ging achteraf vanwege ziekte van Boris Jeltsin het staatsbezoek niet door.
Rijs vond in een tijdschrift een prachtige foto van een man en een vrouw. Het verhaal dat bij de fotoreportage hoorde, ging over het onderwerp ‘Hollanders in Siberië’. Hoe waren die nu in dat verre oord terechtgekomen? Via reacties op zijn artikelen in de krant kwam Rijs er achter wat er in de loop der eeuwen was gebeurd. Na diepgaand researchwerk besloot hij in de zomer van 2002 in het voetspoor van de Hollanders vanuit Nederland naar Siberië te reizen. Ze waren nooit linea recta naar Siberië gereisd, zo bleek hem na allerlei onderzoek. De oorsprong van hun trektocht lag in de zestiende eeuw en de oorzaak in de geloofsvervolging die in de Hollandse gewesten losbrak. De opvattingen van Luther kregen invloed op mensen in de Lage Landen. Inquisiteurs deden hun uiterste best de ketters uit te roeien, indien herroeping van de dwalingen geen resultaat had. In die jaren voeren elk jaar honderden Hollandse koopvaarders door de Sont naar het oosten. Op de heenreis waren de schepen meestal half leeg. Wel, wie bevreesd was voor de brandstapel, kon mee. Zo kozen vele protestantse Hollanders om mee te gaan en kwamen terecht in wat nu Oost-Polen is, langs de rivier de Wijssel, een vruchtbare graanstreek. Daar waren landverhuizers welkom. De hertog van Pruisen en de vrijstad Dantzig hadden hun handelsagenten opgedragen mensen te werven. Er werd grond en vrijheid van godsdienst in het vooruitzicht gesteld. Mooi is het citaat uit Vondels Gysbrecht dat Rijs citeert: Zijn wil is, dat gij trekt na’et vette land van Pruissen, / Daar uit het Pools gebergt de Wijsselstroom komt ruissen, etc. etc.

Bart Rijs volgt hun spoor door de eeuwen: vanuit Polen worden ze in later eeuwen opgejaagd naar de Oekraïne en weer later verder Rusland in om uiteindelijk in Stalins dagen in Siberië te belanden. Ik moet zeggen: een schitterend boek over een stukje geschiedenis van Hollanders dat mij totaal onbekend was. Je raakt diep onder de indruk van de veerkracht en de vasthoudendheid aan bijbelse beginselen door mensen die altijd weer opgejaagd raakten. Echt een reisboek – terecht bekroond met de genoemde prijs.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen