INGEZONDEN

Waarom vijf of zes keer?
In de rubriek Bijbeltekst begrepen behandelt ds. J.C. Schuurman (7 december) de problematiek die de exegese van 2 Koningen 13:18, 19 oplevert. Koning Joas slaat drie keer met pijlen tegen de aarde en volgens een boze profeet Elisa had dit vijf of zes keer moeten gebeuren.
Raadpleging van betreffende commentaren brengt ons inderdaad niet verder dan de drie duidingen die in deze rubriek genoemd worden. De meest aannemelijke duiding is dan inderdaad de derde, dat er bij Joas te weinig sprake was van geloof in de levende God en dat het hem daarom ontbrak aan voldoende ijver en verwachting. Elisa kon dat merken aan de manier waarop de koning met zijn pijlen op de grond slaat. Het geloofsvuur wordt gemist. Maar daarmee is nog niet verklaard waarom Joas in plaats van drie keer volgens Elisa vijf of zes keer met die pijlen tegen de aarde had moeten slaan. En inderdaad geen enkel mij bekend commentaar geeft hier uitsluitsel over. Dit neemt niet weg dat het ons toegestaan is om ook zo veel mogelijk zelfstandig te exegetiseren, met name door de wijdere context er bij te betrekken en Schrift met Schrift te vergelijken. Ik voel me met name door een en ander aangesproken, omdat ik zelf over deze materie recentelijk gepreekt heb en met de exegese van deze ‘pijlen’ geworsteld heb. En dan gaat het vooral om die ‘vijf of zes pijlen’ in plaats van die ‘drie pijlen’.
Misschien is het interessant om door te geven wat ik ontdekte. Je komt er alleen maar uit als je dit afscheid van Elisa in 2 Koningen 13 vergelijkt met het afscheid van Elia in 2 Koningen 2. Daar gaat het om het overgeven van de volheid van het profetisch Woord van Elia op Elisa. Voorwaarde was dat Elisa persoonlijk betrokken zou zijn bij het heengaan van Elia, dat hij dit zou ‘zien’, als getuige. De traditie (het overgeven van het Woord van God) blijft dan ononderbroken, omdat Elisa de gevraagde twee delen ontvangt van de geest van Elia. Dit ziet op het eerstgeboorterecht, waarbij de oudste zoon als wettige erfgenaam een dubbel portie ontvangt van de erfenis. En daarmee werd Elisa de legitieme opvolger van de geestelijke erfenis van Elia.
Bij het afscheid van Elisa is er een koning als getuige. De overeenkomst wordt duidelijk aan dezelfde woorden: ‘Mijn vader, mijn vader, wagen Israëls en zijn ruiteren.’ Zowel door Elisa gebezigd bij het heengaan van Elia als door koning Joas bij het heengaan van Elisa. Maar als twee mensen hetzelfde zeggen, is het nog niet altijd hetzelfde. Zal deze koning delen in de geestelijke erfenis van de profeet Elisa en deze als wettig erfgenaam van Elisa kunnen doorvertalen in zijn regering? Dat kan blijkbaar niet automatisch. Dan zal hij er innerlijk bij betrokken moeten zijn, zoals Elisa dit was bij de geestelijke erfenis van Elia.
Elisa heeft nog één zorg: de aartsvijand Syrië! De koning moet door het open venster naar het oosten een pijl afschieten. Merkwaardig is dat de stervende Elisa zijn hand legt op die van de koning bij het afschieten van die pijl. Hij identificeert zich als het ware met de koning van Israël. Op het bevel van Elisa schiet Joas dan een pijl af en daarbij zegt Elisa: vs 17 ‘Het is een pijl van de verlossing van de HEERE, en een pijl van de verlossing van de Syriërs; want gij zult de Syriërs slaan in Afek, tot vernietigens toe.’ Die ene pijl benoemt Elisa drie keer. Deze symbolische handeling betekent dat Syrië voorgoed zal worden verslagen.
Maar is de geestelijke kracht van Elisa nu automatisch of magisch overgegaan op Joas? Zag Joas waar het om ging bij Elisa, zoals Elisa dit zag bij Elia?!
Elisa neemt de proef op de som. Joas moet tegen de aarde slaan of (beter) in de grond schieten. De vuurproef! Heeft Joas die vuurproef doorstaan? Nee, want Joas had vijf of zes keer moeten schieten. En nu gaat het er om dat dit (bijna) een verdubbeling is van die drie pijlen. Hij hoorde die ene afgeschoten pijl drie keer benoemen en herhaalt dit automatisch of op de klank af. Zoals Elisa zich identificeerde met de koning, zo had de koning zich niet hartelijk vereenzelvigd met de profeet. Elisa legde zijn hand op die van de koning, maar deze legde zijn hart niet op het hart van de profeet. Dat zou er een verdubbeling zijn geweest zoals bij het afscheid van Elia. Dan had Joas het geloof van Elisa hartelijk beaamd en dan had hij de innerlijke samenhang gezien van het driemaal benoemen van die ene pijl. De geestelijke erfenis van Elisa breekt hier stuk op het koningschap van Israël. Hij is niet de legitieme opvolger van Elisa bij het doorvertalen van het profetisch woord in de politiek of het maatschappelijk leven van Israël. Er was geen verdubbeling! Geen hartelijk beamen en geen innerlijk getuige zijn van dat waar het omging. Zoals bij ons de traditie stuk breekt in een ‘herhalingsgodsdienst’ zonder de hartelijke beaming van het Woord van God en van de belijdenisgeschriften. We herhalen en belijden dan op de klank af. Maar God is alleen maar gediend met en van een hartelijk beamen van Zijn Woord. Daarbij accepteert Hij een gebrekkig of zwak beamen ( vijf pijlen in de zin van bijna een verdubbeling).
Heel merkwaardig was die verdubbeling er wel bij het vroegere koningschap ten aanzien van het duo ‘David-Salomo’! In hun regering wordt helemaal duidelijk wat het koningschap van God betekent in het hier en nu. En zeker in het vrederijk van Salomo. Zo is dit tot nu toe op aarde niet meer geweest. Later bij het duo Elia-Elisa wordt dit koningschap van God ten volle uitgezegd in de profetie. Maar deze geestelijke erfenis breekt stuk op het latere koningschap. Dit is de voortgaande lijn tot in het boek Openbaring. Ondertussen schreeuwt de Geest van de profetie in de priesterlijke dienst van de verzoening (de prediking) om de komst van de eeuwige Koning dan wel het eeuwig koningschap van God. Advent!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen