Herbronning met Bucer

Op 3 oktober sprak dr. J. Hoek de rede Spiritueel gereformeerd: essentie en relevantie van gereformeerde vroomheid uit bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Gereformeerde spiritualiteit. Een nieuwe leerstoel vanwege het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond aan de Theologische Universiteit in Kampen. Ongetwijfeld ook voor hem een bijzonder moment waarmee we hem van harte feliciteren. Echter, niet alleen voor hem een bijzonder moment: ook voor ons. Zijn specifieke opdracht in Kampen, neergelegd in zijn rede, is ongetwijfeld een onderwerp dat ons allen ter harte gaat. Of anders: ter harte zou moeten gaan. Wat betekent gereformeerde spiritualiteit vandaag de dag? Hoe geven wij het vorm en inhoud? Van groot belang is de ondertiteling die hij hierbij aangeeft: essentie en relevantie. Hij maakt in dat verband onderscheid tussen het binnenperspectief en het buitenperspectief. Of anders gezegd: hoe kunnen wij de brug slaan naar buitenkerkelijke en randkerkelijke mensen? Dat bedoelt hij met de relevantie. Om dat werkelijk te kunnen doen, moeten wij eerst weten wat de essentie van de gereformeerde spiritualiteit is. Anders hebben we sowieso niets over te brengen. Een wezenlijk punt, dunkt me. Betekent dat een klakkeloos herhalen van wat in het verleden is gezegd? Hoek spreekt dit in dit verband over ‘herbronning’. Wij redden het niet met een ‘herhaling’ op zich.

Vergeten reformator
Ondertussen kan er van ‘herbronning’ alleen maar sprake zijn als we ons eerst uitvoerig in de ‘bron’ verdiept hebben. Als reformatorische bron schuift Hoek Martin Bucer naar voren. De hervormer van Straatsburg. Een vergeten reformator genoemd. Door hem te lang ‘vergeten’ te hebben, doen we niet alleen Bucer tekort, maar bovenal onszelf. Hoek legt zijn oor te luisteren in het Efeze-commentaar van deze hervormer. Hypothetisch laat hij Bucer voorgaan, op uitnodiging van een kerkenraad, in een reformatieherdenking op 31 oktober.
Hem wordt gevraagd de bekende sola’s van het gereformeerd belijden te behandelen. Dat is Bucer wel toevertrouwd. Prachtig om de verschillende citaten vanuit het Efeze-commentaar te lezen.
Inderdaad, ten onrechte vergeten deze reformator. Diep en breed! Je zou het kunnen samenvatten met de bekende zin: dat de rechtvaardige door het geloof zal leven. En dan kan je nadruk leggen op het geloof. Je kunt ook een streep zetten onder het woord leven. Beide lijnen kom je bij Bucer tegen. Om het dogmatisch te zeggen: het gaat om rechtvaardiging en heiliging. Het leven voor Gods troon en het leven in Gods dienst. Geloofsvereniging met Christus leidt tot een nieuw leven. Verschillende zinnen heb ik onderstreept. Wat vindt u van deze? ‘Niemand toch kan zichzelf verloochenen en zich over zijn naaste ontfermen, of hij moet ervan verzekerd zijn dat er eerst voor hemzelf overvloedig is zorg gedragen’… Inderdaad een prachtig voorbeeld van gereformeerde spiritualiteit, waarin dus de relatie met God een centrale plaats krijgt, maar ook het concrete geloofsleven in echte vroomheid.

Kerkenraadsagenda
Na afloop van de ‘virtuele reformatieherdenking’ bespreekt de kerkenraad samen wat ze met datgene wat Bucer gezegd heeft, moeten doen. Daar maakt Hoek de overgang van de essentie naar de relevantie. Daar wordt het spannend voor hem en voor ons. Immers op dit terrein ligt zijn nieuwe taak in Kampen, en herkennen wij ons ook, op onze eigen plek, in deze opdracht. Hoe zet je dit ‘reformatorisch’ spreken over naar deze tijd? Inderdaad een onderwerp dat hoog op de agenda van iedere kerkenraad mag staan.
Verschillende aspecten worden naar voren geschoven:
Het eerste aspect is het Theocentrische: God staat centraal. Het leven coram Deo (voor het aangezicht van God) is heilzaam en goed voor mensen. In het evangelie is God immers op zoek naar de mens!
Het tweede aspect komt daar helemaal uit op: openheid voor mensen. Wat dat concreet betekent? Ik citeer: de kerkenraad overweegt daarom dat het nodig is te zoeken naar inspreekpunten voor de boodschap van het evangelie en daarom intense aandacht te hebben voor de ervaringswerelden van mensen die we vandaag ontmoeten. In dit verband brengt Hoek de Heilige Geest ter sprake. Juist Hij is bepalend voor de gereformeerde spiritualiteit. De Heilige Geest werkt het heil van Christus persoonlijk uit in het hart van een mens. Hij zorgt voor een relatie tussen de mens en Christus. Een unieke relatie. Mijns inziens een spannend en belangrijk punt. Juist met het oog op onze roeping in onze tijd. We worden niet geroepen om waarheden op zich over te dragen. Christus is de waarheid! Nog een keer Hoek: deze waarheid is dan ook niet als abstracte theorie over te dragen, maar vraagt om nieuwe incarnatie in levende getuigen, om transpositie in nieuwe taal, om echte communicatie.

Vervolgstappen
Tot zover Hoek? Zeker, zijn rede is ten einde. Zijn taak pas goed en wel begonnen. En wij? Wachten wij het af ? Wij doen mee! Want nogmaals, dit is een ongekend wezenlijk punt. Alleen voor de buitenkerkelijken en randkerkelijken? Ik denk ook voor hen die nog bij ons binnen zitten. Want zo heel veel onderscheid is er toch niet? Daarom ben ik benieuwd naar de vervolgstappen die Hoek gaat zetten. Het lijkt me wezenlijk om dit zo breed mogelijk met elkaar te delen. Om zo successen te boeken? Terecht maakt Hoek onderscheid tussen succes en zegen. Om dat laatste is het ons te doen. Zegen.

En die zegen bidden wij dr. Hoek toe bij de uitvoering van deze nieuwe opdracht die ons allen ter harte gaat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen