GLOBAAL BEKEKEN

Nederlanders dokken niet voor Calvijn’ schreef Koos van Noppen in Drieluik (hervormd Amersfoort):

Het is in het Nederlandse protestantisme een eeuwenoude traditie: de herdenking van de Hervorming, op de laatste dag van oktober. Maar toen een eeuw geleden Zwitsers in Nederland aanklopten voor steun om een monument op te richten voor Calvijn, gaven we niet thuis. Want ja, je bent calvinistisch of niet.
Over een paar jaar, in 2009, passeert de 500e geboortedag van Johannes Calvijn en op internet vind je al de voortekenen dat dit met enige ‘pomp and circumstance’ zal worden herdacht. Een eeuw geleden was er in Genève een deftig comité dat in de aanloop naar zijn 400e geboortedag een reusachtig monument wilde oprichten als een altoosdurende gedachtenis aan de Reformatie. Maar zo’n steenklomp kost een smak geld en daarom stuurden de Zwitsers aan de synode van de Nederlandse Hervormde Kerk het verzoek om, in navolging van andere landen, ook hier een hulpcomité in het leven te roepen voor de fondswerving. Slim bedacht natuurlijk van die initiatiefnemers, want die Hollanders, protestants tot op hun merg en welvarend dankzij hun calvinistische arbeidsethos, zouden behoorlijk kunnen en willen bijdragen om Calvijn op een sokkeltje te plaatsen.
In de synode zaten, helaas voor de Zwitsers, mensen die weleens iets van Calvijn hadden gelezen. Was dat niet de man die had gezegd dat hij hoopte dat men zelfs niet zou weten waar hij begraven zou liggen? Was het dus wel in de geest van Calvijn, zo’n monument? Anderen, die misschien veel over Calvijn hadden gelezen, vonden dat men wel iets meer blijk mocht geven van ‘ingenomenheid met de vruchten der Reformatie’. Een monument mag dan niet passen in onze volksaard, zei de scriba, ‘het heeft toch ook waarde door met een zichtbaar beeld de gedachtenis te verlevendigen aan hetgeen ons door God in het werk der Hervorming is geschonken?’ Hij had zelfs een Zwitser over de vloer gehad die kwam lobbyen. Mogelijk, had die nog gezegd, kunnen we ook Willem van Oranje of Marnix van St. Aldegonde deel uit laten maken van de monumentale beeldengroep. Hij had het eindresultaat al op zijn netvlies. Pleitbezorgers roerden zich ook tijdens de synodevergadering. Eén van hen achtte het in strijd met de ‘eisch der dankbaarheid, die wij tegenover het werk Gods in Calvijn hebben moeten, indien de synode een houding aannam die van weinig belangstelling getuigde’. Hij zei te hopen dat de synode ‘een bazuin deed hooren van geen onzeker geluid’. Want over wie hebben we het wel? Calvijn, ‘een figuur zonder weerga, een reus in het Koninkrijk der hemelen’. Bovendien, was de tachtigjarige oorlog denkbaar geweest zonder de beginselen van Calvijn?
Na enig gedelibereer kwam de hamvraag weer ter tafel: Húldigen we Calvijn met een monument? Ach wat, zeiden de sceptici: het Genève van vandaag (bedoeld is het jaar 1907) is het Genève van Calvijn niet meer. Kijk eens hoe het rooms-katholicisme er hand over hand toeneemt! Reden te meer, zeiden de voorstanders, om diep in de buidel te tasten!
Uiteindelijk stuurt de synode een brief naar de Zwitsers. Er wordt geen geld beschikbaar gesteld. Wel komt er een mededeling ‘met aanbeveling’ in de Kerkelijke Courant. Wie wil, kan dan op persoonlijke titel bijdragen.
Twee jaar later wordt een aanvang gemaakt met de oprichting van het monument. In 1917 wordt het voltooid. Daar staan ze dan, tot op de dag van vandaag, vier reusachtige reformatoren: Guillaume Farel, Johannes Calvijn, Theodore Beza en John Knox – elk van hen zou vermoedelijk van het idee hebben gegruwd. En toch. In deze tijd van vergetelheid, waarin we discussiëren over nut en noodzaak van een canon is zo’n 'Monument de la Réformation’ zo gek nog niet. En onder de hordes toeristen die het beeld jaarlijks eer aandoen, telt men vele, vele Nederlanders. ’t Kan verkeren.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen