Globaal bekeken

In een themanummer van Soteria over ‘Kunst’ schrijft Marc de Klijn:

Z elf heb ik mij als tekenaar, grafisch ontwerper en schilder jarenlang met de problematiek van de Shoah beziggehouden. Ik ging in 1970 voor de Anne Frank Stichting werken en kwam zo intensief met de Jodenvervolging in aanraking. Het was al jaren lang mijn wens om deze dramatiek, die met mijn persoonlijk levenslot alles te maken had, op authentieke wijze uit te beelden. Anders gezegd: wie de problematiek van Shoah wil uitbeelden, kan dat het beste doen als autobiografisch getuigenis. Indringende beelden maken is op zichzelf een discipline die men met artistieke middelen kan leren beheersen en dus ook doeltreffend kan toepassen. Maar een indringend beeld maken dat bovendien het hart aanspreekt en ontroert is een heel andere, een veel verder reikende zaak.
Dat heb ik zelf kunnen ondervinden na een bezoek aan het voormalig concentratiekamp Auschwitz-Birkenau in 1995. Ik had tot dan toe honderden boeken over de Shoah gelezen en duizenden foto’s bekeken. Ik was over de oorlog en de rampzalige genocide ruimschoots geïnformeerd. Maar alles stond uitsluitend in mijn ‘rationele’ geheugen gegrift, terwijl het getal van de zes miljoen vermoorde Joden voor mij niet meer was dan een statistisch gegeven, dat mij persoonlijk niet raakte. Door op de plek te staan waar mijn beide grootouders en nog talloze andere leden van mijn familie zich moesten ontkleden om een douche te ondergaan – maar in werkelijkheid om vergast te worden – werd mij met een schok duidelijk dat ook ik tot dát joodse volk behoorde, en dat dit gruwelijke lot ook mijn familie persoonlijk had getroffen. In feite heeft op die plaats de overgang van het rationele naar het emotionele plaats gevonden. Sindsdien is in mijn artistieke werk steeds meer manifest geworden dat de Shoah mij als het ware ‘op het lijf ’ geschreven stond. Ik kon er eenvoudig niet meer omheen. Dat bedoel ik als ik het ‘autobiografisch getuigenis’ noem als motief en inspiratiebron voor artistiek en authentiek werk.

In een recent verschenen boek Stille Wijkplaatsen? (‘Politiek aan de Nederlandse Universiteiten sedert 1876’; uitg. Verloren, Hilversum) vertelt dr. P.A. Caljé over ‘nationes van studenten’ in de zeventiende eeuw. Nationes waren verbanden uit een bepaalde regio; een natie was een regio.

De eerste gezamenlijke manifestatie der nationes dateert in Groningen uit 1654. Karel Vijgh, een Nijmeegse student die inwoonde bij de toenmalige rector magnificus Maresius, weigerde zich te laten inschrijven als lid van de Gelderse natie en onttrok zich aldus aan de ontgroening. De Gelderse natie bedreigde daarop de student, waarna de in de academische senaat verzamelde hoogleraren op tegenmaatregelen zonnen. De studenten vatten dat op als interventie in de autonomie van hun jeugdcultuur. Alle naties verenigden zich, kozen de Drent Warner Emmen als hun hoofd en trokken gewapend op naar de rector. Zij raakten slaags met de schildwacht, waarbij één schildwacht ernstig aan het hoofd gewond raakte en een Drents student een schot in zijn kuit kreeg. De aanstichters werden van de universiteit verwijderd en anderen kregen zeer forse boetes. Daarop brak een opstand uit waarbij disputaties geboycot werden, colleges verstoord raakten en inschrijvingen achterwege bleven.
Wat de senaat ook deed, het bleef twee jaar onrustig aan de Groningse universiteit. Uiteindelijk moest de academische senaat bakzeil halen en werden de straffen ingetrokken. De studenten traden hier voor het eerst als groep op. Van collectief politiek engagement was echter geen sprake. De academische senaat had geïntervenieerd in wat de studenten als het hun toekomende heilige recht op ontgroenen ervoeren. In feite ging het om een afbakening van de grens tussen jeugd- en volwassenencultuur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen