BOEKBESPREKING

Dr. Bert Aalbers is al vanaf zijn studententijd gefascineerd door de figuur van Judas Iskariot. Het werd het onderwerp voor zijn promotiestudie die hij in 2001 afrondde met een dikke dissertatie, waarin zowel theologische studies op exegetisch en dogmatisch terrein, stichtelijke publicaties als ook literaire werken verwerkt zijn. De publicatie van het Evangelie van Judas vorig voorjaar en een verzoek van zijn uitgever brachten hem er toe deze gepopulariseerde versie van zijn proefschrift op de markt te brengen. De auteur volgt daarin heel sterk de opzet van zijn proefschrift, zij het ook dat hij de hoofdstukken voorzag van nieuwe opschriften. Die zijn ontleend aan allerlei uitdrukkingen die met de naam Judas verbonden zijn, zoals Judasboom, Judasoor, Judasgeld et cetera. Nieuw is een slothoofdstuk in de vorm van een beknopt commentaar op het Evangelie van Judas. De literatuurlijst vermeldt geen publicaties die na 2001 verschenen zijn. De grondige studie van dr. A.W. Zwiep over Judas ontbreekt.
De kracht van dit boek is een bijna uitputtend overzicht over de exegetische vragen rondom Judas in een populaire vorm, dat wil zeggen zonder voetnoten en verwijzing naar bronnen. Keerzijde is dat het geheel daardoor toch nogal opsommerig is geworden. De vele citaten boven elk hoofdstuk en elke paragraaf zijn op zich interessant, maar werken op den duur vermoeiend. De daad van Judas blijft een mysterie, concludeert de auteur. Toch probeert hij een antwoord te vinden op de vraag naar het waarom en hij zoekt het in de richting van wat Deuteronomium 13 zegt over de valse profeet. Judas zou Jezus zien als een valse Messias die daarom aangegeven moet worden bij de leiders. Opvallend is dat alle evangelisten Judas een van de twaalven noemen. Terecht wijst de schrijver op het gevaar van een antisemitische uitleg (Judas als type van de Jood). De pogingen om Judas te rehabiliteren wijst Aalbers af. Elk van de volgelingen kan een Judas worden. Judas zelf zegt bovendien: ‘Ik heb gezondigd’.
Van de in dit boek gegeven uitleg valt veel te leren. Uiteraard blijven er vragen. Dat het woord ‘dief’ in Johannes 12:6 zou slaan op het stelen van mensen en het weigeren te delen, lijkt me erg gezocht. Kun je ten aanzien van de vertaling van het Griekse woord paradidoomi helemaal volstaan met de vertaling ‘overleveren’? Is ook de notie van het verraad in sommige passages niet hoorbaar? De verbinding van Jeremia 32 met de akker van de pottenbakker in Mattheüs 27 is sterk associatief. Van een pottenbakker is in Jeremia 32 geen sprake. Het negatieve oordeel over Petrus’ woorden in Handelingen 1 lijkt me niet te handhaven, als we bedenken dat Petrus hier spreekt namens de apostelen en dat de Schriftcitaten vooral betrekking hebben op het feit dat Judas’ ambt vervallen is. Een ander punt is dat de schrijver te weinig de overeenstemming tussen Lukas en Johannes verdisconteert. Beide spreken over rol van de satan. Je behoeft niet je toevlucht te nemen tot gekunstelde harmonisatiepogingen om toch te erkennen dat er tussen de evangeliën naast de eigen accenten ook een grote mate van overeenstemming is.
Ten aanzien van het evangelie van Judas en andere buitenbijbelse geschriften is de schrijver heel nuchter. De afwijzing van het evangelie van Judas is niet gebeurd vanwege een te positief beeld van Judas, maar vanwege het gnostische karakter van de tekst. Mooie dingen worden gezegd ten aanzien van de vervulling van de Schrift: Niet de Schrift roept de daad van Judas op, maar de daad roept de Schrift in herinnering en wordt vervolgens als vervulling van de Schrift geïnterpreteerd. Zo zou er veel meer te noemen zijn. Mijn vragen en kritische opmerkingen mogen voor de schrijver een bewijs zijn van mijn waardering voor dit boek.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen