Ons erfgoed doorgeven

De tijden veranderen en wij met hen. Wij overwogen de vraag of God, liever gezegd: het beeld van God dat wij hebben, ook in een dergelijke verandering deelt. Onmiskenbaar doet zij zich voor gedurende de laatste decennia. Hierbij moeten wij denken aan oorzaken als de secularisatie en het daaruit voortkomende moderne levensgevoel maar ook aan verschuivende accenten in de prediking, waarbij ongetwijfeld de genoemde verandering in het levensgevoel een rol speelt. Bovendien moeten wij de rol van de media niet onderschatten. Behalve die van de commerciële omroepen en de moderne literatuur moeten wij ook de invloed van het evangelicalisme naast en niet zelden ook tegenover het kerkelijk gestructureerde denken en handelen, niet onderschatten.

Visie op God
In dit kader spreekt men wel van de EO-isering: in veel kerkelijke gemeenten laat die zich gevoelen. Vooral jongeren worden er door aangesproken maar niet alleen zij. Ik kan onmogelijk volledig zijn in het benoemen van alle vormen daarvan afzonderlijk. Maar dat het Godsbeeld in al deze ontwikkelingen in het geding is, staat voor mij vast. Dat betreft de visie op God: Hij is je Vriend bij wie je altijd binnen kunt lopen; Hij is Degene die door dik en dun met je mee gaat. Een heilige, rechtvaardige en toornende God? Kom, kom, Hij is toch zeker Liefde! De grote, goede God, die Zijn wijde mantel om jou en alle mensen heen slaat. En Jezus? Voor Hem gáán we, applaudisseren we, doen we de ‘wave’. Hij is je kameraad en je kunt het zo gek niet maken of Hij houdt van je. We love Him, we praise Him. Zonde, verzoening, bloed dat redt ... hoe bedoelt u? En de Heilige Geest? Nou, als iets goed voelt, dan is dat natuurlijk van de Geest. Met de Geest ga je uit je dak. Dat proberen we samen te organiseren. En we kunnen gerust van moderne muziekstijlen gebruik maken. Je denkt toch zeker niet dat de Geest alleen bij zo’n suf kerkorgel werkt? En in de Bijbel dansen ze toch ook, geloof ik? Wat zeur je dan?

Van genade sprake
Thuis horen vader en moeder de verhalen aan. Laten we oppassen, denken ze en laten we het enthousiasme niet de grond in boren. Als ze ’s zondags thuis uit de kerk aan de koffie zitten, komen een paar van de kinderen terug uit de ‘gemeente’: 'Het was zó leuk vanmorgen, de muziek was top en broeder A. hield een ontzettend goeie toespraak, je kunt die man zo goed begrijpen, hij heeft niet allemaal van dat moeilijke gedoe zoals dat in de kerk altijd gaat, een kind kan het begrijpen. Nee hoor, we voelen er ons al helemaal thuis. Ze zíén je daar tenminste. Enne, over een poosje wil ik me laten dopen, ik zeg het nu maar vast, dan kunnen jullie er tenminste wat aan wennen en mee rekenen. Jullie komen dan toch zeker wel?’
Een denkbeeldig gesprek, maar niet uit de lucht gegrepen. En pa en ma zitten er mee. ‘Het is toch wel anders dan we gewend zijn’, vindt vader. En moeder denkt: ‘Zou dat nou echt hetzelfde geloof zijn als waar mijn vader altijd over sprak? Het lijkt net of er van genade geen sprake meer is en dat God zo ongeveer afhankelijk is van wij willen en beslissen. En dan dat overdopen. Hebben wij het dan verkeerd gedaan door ze als kind te laten dopen? Als ze zich maar niet voor eeuwig vergissen, ik zou me geen raad weten.’

Aanpassingen
Beter dan allerlei uiteenzettingen maakt een dergelijk denkbeeldig gesprek de kwestie duidelijk zoals die in vele gezinnen en gemeenten speelt. En vervolgens werken de dingen ook in de kerkelijke gemeente door: er komen allerlei aanpassingen in de kerkdiensten, er worden zangdiensten georganiseerd, bijvoorbeeld op de tweede feestdagen, soms ook in plaats van de ‘gewone’, toch maar slecht bezette avonddienst. Het fenomeen Themadiensten doet zijn intrede, jongeren verzorgen de Schriftlezingen, hier en daar luistert een muziekgroep sommige diensten op, in een doopdienst drommen de kinderen om de doopvont en soms is een dominee zó aardig dat ze even met hun handjes in het water mogen roeren. Vertederend toch? Je moet toch proberen om de jeugd vast te houden?
Het gevaar is dat intussen de verwarring toeslaat. Zijn wij als kerkelijke gemeente op de goede weg? En wat moeten vader en moeder thuis beginnen? Moeten zij het maar accepteren en denken dat hun kinderen dan wel op een andere manier geloven maar toch géén ánder geloof hebben aangenomen? Wat is opvoeden toch moeilijk, je weet tegenwoordig eigenlijk niet meer waar je aan toe bent!

Hoe dán?
Zou het soms tijd zijn voor een grondige heroriëntatie? Wij staan mijns inziens voor de geweldige opdracht en middenin de grote worsteling om ons geestelijke erfgoed te bewaren en door te geven. En met ons geestelijke erfgoed bedoel ik om te beginnen, heel gewoon – al kun je het eigenlijk zo niet zeggen –: de Bijbel en het leven bij de Bijbel en uit het Woord van God. En met volle overtuiging zeg ik daarná: in de traditie van de kerk der eeuwen, ons voedend uit de bronnen van de Reformatie. Diep, breed, betrokken op de eigen tijd en daarom juist ook heel persoonlijk. Nu kan dat heel massief op ons overkomen. Maar en preken en catechiseren en opvoeden is nooit anders geweest en kan het ook vandaag niet zijn dan het goud tot pasmunt omsmelten, het brood snijden en desnoods verkruimelen, het levende Water laten strómen en tegelijk met mondvollen laten drinken.
Ik doe een poging om het bovenstaande uit te werken. Daarbij richt ik mij allereerst op de opvoeding van onze kinderen in de vreze des Heeren. In die laatste, zeer bijbelse, uitdrukking, zit eigenlijk de clou van de zaak. Zij betekent immers: heilig ontzag voor de Heere, de God van het verbond. En dat heilige ontzag wordt gevoed vanuit het spreken van God in Zijn Woord en wordt zo, diep in ons innerlijk, vergezeld van de – eigenlijk niet te omschrijven – liefde tót God die antwoord is op de liefde ván God. Daarom is de opvoeding van onze kinderen opvoeding in die wonderlijke ruimte van het verbond der genade, dat zijn teken en zegel draagt in de Heilige Doop en dat, door de Heere met Abraham opgericht, reikt van geslacht tot geslacht, ook in de nieuwtestamentische gemeente! (Hand. 2:39) Wie de Doop aan kinderen onthoudt, doet hen tekort alsof de beloften van God alleen voor volwassenen zouden gelden. Hier ligt de diepe zenuwbaan van alle spreken over verbond en belofte en geloof. Ik constateer hoe langer hoe meer een onthutsend slecht verstaan van deze dingen. Daarom staan velen met de mond vol tanden en weten geen antwoord op vragen die hun worden gesteld ten aanzien van de kwestie van de Doop.

Adam en Abraham
Maar het verbond van God met ons en onze kinderen vraagt ook om een antwoord van geloof en bekering, om een leven uit het verbond. Ik kan dat niet breed uitwerken in het bestek van deze artikelen, maar ik leg er met grote nadruk de vinger bij om ouders op te scherpen en er werk van te maken. Waarmee? Met het horen naar God en het buigen voor Hem in Zijn Woord dat ons merkt als kinderen van Adam, dood in zonden en misdaden, verdoemelijk voor God. Maar dat ons ook onderscheidt als kinderen van Abraham en erfgenamen van de beloften die in Christus ja en amen zijn, God tot heerlijkheid door ons.
Als we u als ouders opscherpen, dan is het om u deze dingen uw kinderen in te laten scherpen (vgl. Deut. 6). Daar moet u niet mee beginnen als ze bijna de deur uitgaan of al uit zijn, daar moet u zo vroeg mogelijk mee beginnen. U hebt heel wat uit te leggen. Te beginnen vanuit het ja van God tegen onze kinderen, zoals ze ‘van nature’ zijn, niet zoals ze zouden moeten wezen. In dat laatste geval komen we altijd weer terecht in doolhof-theologieën die één ding gemeenschappelijk hebben: dat de rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof er niet kan groeien en bloeien. En als er één ding is dat ons als ouders troosten kan en zal, dan is het dit groot en zalig geheimenis van de rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof. Daar ligt de ruimte voor onze kinderen, zelfs als ze nog niet geboren zijn, als ze in de wieg liggen en óók nog als ze later – wie zal het zeggen? – in de goot liggen. Maar ook als u ze elke avond naar bed brengt, als ze met al hun Sturm en Drang thuis komen binnenvallen en ook als u allang op bed ligt en ze nog steeds niet thuis zijn en u denkt: o God!, mijn kind(eren)!

Eerste venster
Vervolgens: u hebt heel wat uit te leggen, bij de gratie van God, over de belofte van God: het eeuwige leven in Jezus Christus voor ieder die gelooft in Hem. De Heere heeft er een hele Bijbel over laten vol schrijven. En u hebt beloofd uw kind(eren) bij dit Licht groot te brengen. Het is Licht dat schijnt in de duisternis en dat is die donkerte die wij zelf verkozen hebben boven de zonneschijn van het leven met God. Daarin schijnt echter het Licht en de duisternis zal het er niet onder kunnen krijgen (Joh.1:5). Maar zelf bent u het eerste venster op God voor uw kind(eren)! Als ze klein zijn en nog veel meer als ze groot zijn of worden, als u ze met woorden vaak niet meer bereiken kunt. Als er soms maar één zucht uit de diepte klimt: 'o God, aanschouw Uw verbond!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen