Gewone ongewone mensen

De predikant die lijdt aan het beschikbaarheidssyndroom loopt het gevaar steeds minder de mens te zijn die hij echt is. Dat houdt niemand vol. Je gaat op je tenen lopen. Het gevolg kan niet uitblijven: je raakt teleurgesteld in de gemeente en in jezelf. Je gaat je terugtrekken en langzaam maar zeker kom je in een negatieve spiraal terecht. Je ziet de dingen niet meer in de juiste proporties. Wat is het in zo'n geval belangrijk dat de vrouw van een predikant haar man in zijn negatieve gevoelens wel begrijpt, maar hem daar niet in steunt. Anders gaat het echtpaar en daarna het hele gezin lijden onder het beschikbaarheidssyndroom. De balans is dan weg.

Domineeskinderen
Ik noem een andere valkuil: het imago van domineeskinderen. Daar is de laatste jaren veel over te doen geweest. In 2002 is er zelfs een speciale dag voor hen belegd in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Daar kwamen de bekende domineeskinderen in beeld. De meesten van hen spraken enerzijds met waardering over hun ouders, maar anderzijds waren ze gefrustreerd over het opgroeien in een pastorie. Velen van hen hadden het christelijk geloof vaarwel gezegd.
Ondertussen moeten we wel bedenken dat daar in Amsterdam in 2002 over het algemeen een bepaald soort domineeskindeten in beeld kwam. Allerlei 'gewone' domineeskinderen die wel positieve gevoelens hebben over het pastorieleven, kwamen niet in beeld. Zo ontstaat een vertekend beeld en lijkt het erop dat je per definitie als domineeskind gefrustreerd moet raken door het leven in de pastorie. Gelukkig is dat niet waar.
Maar laten we nu niet denken dat dit alles in orthodoxe predikantsgezinnen niet kan voorkomen. Er is misschien bij ons de valkuil dat we onze kinderen overvragen. We stellen bijvoorbeeld te hoge eisen aan onze pubers of we zijn overgeestelijk en onnatuurlijk. Je wilt immers een goed en fijn predikantsgezin zijn. Er kunnen door te hoge eisen ongemerkt allerlei gevoelens in het hart van onze kinderen sluipen, die hen een onbehaaglijk gevoel geven. Ze worden door andere mensen toch al vaak gezien als bijzondere kinderen. Wat zijn domineeskinderen kwetsbaar en wat hebben ze aandacht en zorg nodig.
Daar komt nog iets bij. Ze leven dag in dag uit dicht bij het heilige. Daardoor kan dat heilige zo gewoon worden. Het mooie, het bijzondere van het omgaan met het Woord van God gaat er af. Dat wordt nog versterkt als je als ouders negatief over de gemeente spreken. Hier komt opnieuw de balans in de gevarenzone.
Toch hoeft dit gelukkig niet altijd zo te gaan. Er zijn heel veel prima domineeskinderen. Ze nemen het voortouw in jeugdwerk, evangelisatiewerk, ze getuigen vrijmoedig van de Heere Jezus. Schitterende mensen, zulke domineeskinderen. Je kunt er als ouders heel veel van leren.
En hoe ga je als man en vrouw met elkaar om? Is er voldoende aandacht voor elkaar? Ga je - als je er de mogelijkheden voor hebt er wel eens samen een paar dagen tussenuit? Dat is heel goed voor de balans.

Stenen lospeuteren
We keren weer terug naar ons onderwerp, het geloofsleven in de pastorie. We zagen dat het geloofsleven geen eilandje is, maar door allerlei dingen beïnvloed wordt. Dat geldt de positieve dingen, die we noemden. Die mogen het geloofsleven ten goede komen. Er mag groei in het geloof komen. Verdieping in het leven met God en kennis van onszelf. Er groeit een positief klimaat om als gezin open en eerlijk te spreken over je geloof. Je bidt met elkaar en zingt met elkaar. Maar, denk niet dat de duivel dat mooi vindt. Denk niet dat hij de pastorie niet weet te vinden. Hij houdt zich juist vaak in de pastorie op en hij zal proberen het kostbare geloofsleven in de pastorie stuk te maken. De complicaties die we noemden peuteren soms stenen los in het gebouw van het positieve gezin.
En voor je er erg in hebt kunnen die complicaties ten koste gaan van het samen geloven. Het begint onderling allemaal wat stroever te lopen. De een begint er wat anders over te denken dan de ander. En zo kan het langzamerhand stil worden in de pastorie. De teleurstellingen in de gemeente, het overvragen van de kinderen en hun verzet daartegen, de te geringe aandacht voor elkaar als man en vrouw eisen hun tol. Je faalt, je wordt moe, moedeloos en eenzaam. De geloofscommunicatie ligt onder druk. Je gaat langs elkaar heen geloven.
Elk huis heeft zijn kruis, ook de pastorie. Als predikant zie je de kerkgang achteruitgaan. Wat was het weer leeg vanavond. Je wacht al zo lang op een beroep. Wat was het vandaag weer stil na de preek. Waarom zeggen ze niets in de consistoriekamer? Ook de predikantsvrouw kan het gevoel hebben te falen. Het zal wel in mij zitten dat mijn man zo stil is de laatste tijd. Zo zouden we nog wel meer dingen kunnen noemen. Wat een zegen als er mensen zijn in de gemeente, die hier erg in hebben en een wijs woord kunnen spreken. Laten ze dat vooral doen zonder zich op te dringen.

Regel, regel, regel
Ik noem nu enkele suggesties die het geloofsleven in de pastorie positief kunnen beïnvloeden. Laat ik beginnen met het tijdsprobleem. Dat probleem zal wel nooit goed op te lossen zijn. Daar is het werk van een predikant te veelomvattend en te onvoorzien voor. Maar het scheelt toch een stuk of er een goede planning plaats vindt, waardoor een duidelijke structuur ontstaat. Men kan het werk ook allemaal over zich heen laten komen. Dan vragen we om botsende belangen. Deze kunnen voorkomen worden door de agenda's tijdig op elkaar af te stemmen en zoveel mogelijk rekening met elkaar te houden. Mijn vader (vader in een gezin van elf kinderen) kende een wijs principe: regel, regel, regel. Dat geldt voor alles, dat geldt ook voor het geloofsleven, het samen bijbellezen, bidden en waar het kan zingen in een pastorie. Kinderen en trouwens ook wij zelf hebben regelmaat nodig.
Laten we zoeken naar de goede momenten en naar de goede hulpmiddelen en de gezinsleden daarbij inschakelen.
En wat het werk betreft: er is een gulden middenweg tussen perfectie en chaos.
Mijn moeder had ook een wijze stelling. Zij zei, toen wij zelf kinderen kregen: 'Praat met je kinderen.' Ze bedoelde: praat open en eerlijk met ze over je geloof en praat zo dat je vooral luistert. Laat in je hart kijken. Laten we vooral bidden om authenticiteit in ons geloof. Zodat het klopt. Kinderen prikken door schijn en een onechte 'houding' heen. Laten we ook op een natuurlijke manier met onze emoties omgaan. Waarom zouden we in een pastorie niet blij, verdrietig, vrolijk of teleurgesteld mogen zijn? Laten we vooral gewoon doen.

Gewone mensen
Laten we opgroeiende kinderen een gezonde ruimte geven om hun geloofsleven een eigen invulling te  geven.Laten we oppassen om ze het gevoel te geven in een harnas te moeten leven, waarin ze niet kunnen gaan. Laten we niet te  schichtig doen als hun geloofsleven een iets andere expressie heeft dan van onszelf. Laten we er juist dan belangstelling voor tonen en vragen wat het is dat hen zo bezighoudt. En laten we hen nooit afschrijven als ze andere keuzes in hun levensinvulling maken dan wijzelf, hoe moeilijk het ook is. Wat hierin geïnvesteerd wordt, kan later veel winst opleveren. ('Pa en ma hebben me niet laten vallen.')
Laten we, wat de gemeente betreft, vooral niet afgaan op de negatieve naturen, de 'zeurpieten'. Laten we ons oriënteren op gewone, eenvoudige, verstandige mensen, die in staat zijn om de dingen op hun juiste waarde te schatten en ook te relativeren.
Het geloofsleven in de pastorie is niet iets om als een model te dienen. De pastorie is geen etalage voor gemeenteleden waarin ze kunnen kijken hoe het perfecte geloofsleven eruit ziet. Nee, in de pastorie mag je met je zwakheden en verliezen naar de Heere gaan en alles aan Hem te vertellen. Ook in de pastorie worden we (gelukkig) alleen maar zalig op de wijze van de rechtvaardiging van de goddeloze.

Dobber
Ik wil eindigen met een bemoediging. Het geloofsleven in de pastorie heeft soms veel weg van de dobber van de hengel waarmee ik laatst viste met mijn kleinkinderen in Broek op Langedijk: De dobber ging alsmaar met de golven op en neer. Inderdaad, het geloofsleven in de pastorie gaat ook alsmaar op en neer. En soms nog erger dan op en neer. Er wordt in de pastorie veel verborgen pijn geleden. Maar uiteindelijk mogen we toch zeggen dat niet ons geloofsleven de basis is van het leven in een pastorie. De basis is de belofte en de trouw van God. Een pastorie is niet gebouwd op het fundament van ons geloofsleven, maar op het fundament van Gods verbond.
Daarom kunnen we als pastoriebewoners heel gewone mensen zijn die ongewoon werk doen.
Ten slotte een gebed van een jong predikantsechtpaar op de avond van de bevestiging en intrede in de eerste gemeente. Het is al ruim honderd jaar oud, uit 1906, van de latere professor en mevrouw de Vrijer in Odijk. Ik lees in de biografie die mevrouw de Vrijer schreef: 'Dien avond op onze slaapkamer knielden wij neer en mochten "onze Gemeente" voor het eerst in het gebed den Heer opdragen. Wat is dat altijd een heerlijkheid gebleven, die heilige ogenblikken van het morgen- en avondgebed, waarin het is, of je je armen om al die toevertrouwde schapen en lammeren hebt geslagen en je alleen maar kunt denken en zeggen: "Hier zijn ze, Heer. Wij kunnen niets meer en Gij alles! Help ons, help ons."
Want ook een dominee en zijn vrouw zijn maar zeer afhankelijke kinderen en kunnen niets dan door Zijn kracht en Liefde en Geest.'

W. Verboom

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen