Kies een tweede leven

Eerlijk is eerlijk, toen een gastpredikant het zes weken geleden in de preek had over Second Life, over de vlucht van de hedendaagse mens uit het leven dat hij leidt, wist ik van het bestaan ervan niet af. Maar dat lag aan mij. Immers, wereldwijd zitten al meer dan drie miljoen mensen op Second Life – en het aantal blijft explosief groeien. In mei vorig jaar ging het om 165.000 mensen, cijfers die de snelle ontwikkeling tonen. Inmiddels zijn er 20.000 Nederlanders actief mee bezig.
Wat is Second Life? Een driedimensionale, virtuele wereld. Sinds de komst van ict-technieken lijkt er een virtuele, een schijnbaar bestaande werkelijkheid aan de onze te zijn toegevoegd. Wie op internet naar allerlei websites zoekt, komt bijvoorbeeld een virtueel museum tegen, wat een ict-platform van de afdeling wetenschapscommunicatie van de Universiteit Brussel blijkt te zijn. In het museum zien we een aantal jongerenprojecten voor alle graden van het secundair onderwijs.

Avatar
We kennen inmiddels platforms voor communicatie met velen tegelijk (msn, chatten, hyves), in Second Life gaat het om een wereld waarin je via de pc binnenkomt en waarin alles mogelijk is wat in het gewone leven plaatsheeft. Wie zich aanmeldt, neemt een avatar (wat in het Sanskriet ‘goddelijke vleeswording’ betekent) en geeft die een naam, een identiteit, karaktereigenschappen, status, enzovoort. Deze persoon is jouw digitale alter ego, waarmee je in Second Life je tweede leven kunt beginnen. De avatar is een personificatie van wie iemand wil zijn en wat iemand wil doen. In een artikel in het blad Intermediair vertelt een student Geneeskunde: ‘Dat ik een vrouwelijke avatar heb, is eigenlijk omdat ik wel eens virtuele seks wil proberen en dat gaat nu eenmaal makkelijker als vrouw dan als man. Ik vond het wel opwindend, ja. Maar ik weet niet of ik me toen identificeerde met de man of mijn eigenlijke vrouwelijke avatar. Ik denk met beiden.’
Dit voorbeeld wil niet suggereren dat Second Life alleen met ontsporingen op seksueel gebied te maken heeft. Onderzoek heeft uitgewezen dat het leven in Second Life voor de meeste mensen minder ver af staat van het werkelijke leven dat op het eerste gezicht wordt aangenomen. Ongeveer vijf procent van de mensen gedraagt zich heel anders dan in het normale leven, terwijl ‘slechts’ vijf tot tien procent met een avatar van een andere sekse experimenteert. Een relatie met het werkelijke leven wordt wel gelegd. Zo las ik dat je kunt ‘flirten in een virtuele homobar als je twijfelt over je geaardheid en zomaar mensen kunt aanspreken als je verlegen bent.’

Verbeeldingskracht
Is Second Life een spel? Nee, het is veel meer. Het is waar dat mensen er vooral voor hun plezier komen, om contacten op te doen, om vrienden te maken. Ze willen ook dingen doen die in het echte leven niet mogelijk zijn. De enige beperking die er is, is de eigen verbeeldingskracht: alles wat je bedenkt, dat kan gebeuren. Naast een spel is Second Life een interpersoonlijk en commercieel gebied buiten onze echte werkelijkheid genoemd. Het is een economie, waarin gehandeld wordt, ondernemingen worden gestart en echt geld wordt verdiend. Mensen kunnen er huizen bouwen, kleding kopen, diensten aanbieden, waarbij betaald wordt met zogenoemde Linden dollars.
Die Linden dollar is genoemd naar Linden Lab, de Amerikaan, die Second Life in 2003 als een computerspel ontwierp. Deze munteenheid is inwisselbaar tegen de Amerikaanse dollar (270 Linden dollars tegen 1 Amerikaanse) en de euro. Ondertussen gaat er al heel wat geld in om. Het bruto binnenlands product van Second Life bedroeg in september 64 miljoen dollar, meer dan een aantal derde-wereldlanden.

Kinderporno
Dat commerciële maakt dat ook de seksindustrie haar kans schoon ziet. ‘Ik denk dat de veiligheid en anonimiteit die de virtuele wereld met zich meebrengt, ons de drempel over helpen om onze diepste lusten te uiten,’ zegt Jeroen de Groot, oprichter van Second Life-escorts, in De Telegraaf. Het tv-actualiteitenprogramma Netwerk legde bij de perversiteiten op dit gebied recent de vinger. Mensen kunnen op seksueel gebied hun verbeelding laten gaan, kopen ‘een virtueel geslachtsdeel’ en geven geld als anderen hun kleding uitdoen. Hulpverleners gaven aan dat mannen die ‘seks met kinderen in hun kop hebben’, zich op dit gebied kunnen laten gaan, wat gevolgen voor de samenleving heeft. Op Second Life is zelfs een kinder-escortservice aanwezig, ‘een leerschool voor pedofielen’ genoemd.
Een meerderheid in de Tweede Kamer van CDA, PvdA, SP, ChristenUnie en SGP is gelukkig voor een verbod op kinderporno in computerwerelden, zoals Second Life. Laatstgenoemde partij pleit al jaren voor een harde aanpak van virtuele kinderporno. ‘Ook al wordt een kind niet daadwerkelijk misbruikt, dan nóg is er alle reden om dit soort verwerpelijke afbeeldingen uitdrukkelijk te verbieden ’ zei kamerlid Van der Staaij. Het is goed dat het Openbaar Ministerie hierover proefprocessen gaat voeren, om jurisprudentie op te bouwen.

Verbinding met ons leven
Bovengenoemd voorbeeld toont al dat Second Life geen digitaal speelplein is, waar je na verloop van tijd afstapt, om in de realiteit verder te gaan. Er zijn verbindingen, er is beïnvloeding. De eerder genoemde student Geneeskunde zegt in Intermediair ook: ‘Ik zou wel een opleidingsinstituut voor beginnende artsen willen opzetten, waar ze kunnen oefenen met het diagnosticeren van ziekten en behandelingsmethoden. Er zijn al dat soort plekken. Een professor van Harvard heeft er een lab op gezet waar je als bezoeker kunt ervaren wat het is om schizofreen te zijn.’ De Vrije Universiteit opende vorige week haar deuren voor Second Life. Ze wil niet alleen onderzoek doen naar de betekenis van virtuele werelden voor de samenleving, maar ook onderwijs en onderzoek een plaats geven in Second Life. Bedrijven als Philips, Nissan, Adidas en een bank als ABN/Amro traden eerder toe. Het gaat hen niet zozeer om het maken van winst, het gaat om het opdoen van ervaring met de mogelijkheden van een driedimensionaal internet. In plaats van websites zouden bedrijven virtuele filialen kunnen krijgen.
Deskundigen verwachten een overvloeien van het gewone leven met het virtuele leven, interrealiteit genoemd. Ik zag in het virtuele kantoor van ABN/Amro een verwijzing naar een werkelijk gespeeld tennistoernooi, dat deze bank sponsort, inclusief aanbiedingen. En in het virtuele kamp Darfur wordt aandacht gevraagd voor de échte slachtoffers in dit gebied. ‘Second Life is dus niet zuiver virtueel, het verandert het echte leven’, zegt een van hen.
Gedragswetenschapper Jacob van Kokswijk van de Universiteit Twente zegt in het Brabants Dagblad: ‘Ik ken een vrouw die als brunette geen reactie kreeg op Second Life en nadat ze haar avatar blondeerde, merkte ze dat ze meer werd aangesproken. Ook in het echte leven ging ze daarna als blondine door het leven.’

Voorlichting
Als het waar is dat Second Life ons leven gaat beïnvloeden, is informatie hiervoor nodig: deskundige voorlichting en adequate bezinning. Deze bijdrage wil een oproep hiertoe zijn. Juist waar jongeren de nieuwe technische mogelijkheden veel sneller onder de knie hebben dan hun ouders, is het voor opvoeders lastig om op een goede manier te begeleiden. Ons verdiepen in wat deze tijd biedt, is onontkoombaar. Distantie is nodig, maar belangrijker nog is het vormen van het geweten van jongeren en ouderen in de gemeente. En dat gebeurt daar waar de Tien Geboden gelezen en naar de levenspraktijk in de 21e eeuw uitgelegd worden.
Is het te veel gezegd dat Second Life een middel van de vorst der duisternis is om het laatste restje moraal in onze samenleving uit te laten slijten, om mensen zonder de weerhoudende functie die sociale controle heeft, te laten zondigen? Waar verbeelding de enige grens is, moeten we niet veel goeds verwachten, omdat onze gedachten van nature niet georiënteerd zijn op de leefwereld waarin Christus’ heerschappij van harte aanvaard wordt. Juist vanwege de vervlechting met ons gewone bestaan is Second Life bedreigend. Wie als christen in het einde der tijden waakzaam wil zijn, kan dat slechts als hij het gevaar ziet en onderkent. Om in die strijd te staan en te volharden, hebben we de Heilige Geest nodig, de Geest die toegezegd is, toen het doopwater druppelde. In hetzelfde hoofdstuk waarin hij schrijft over gehoorzaamheid van kinderen aan hun ouders (Ef. 6), wijst Paulus op de strijd tegen de machthebbers van dit tijdperk, tegen de geestelijke boosheden in de lucht.

Een stem
Even terug naar de predikant uit het begin van dit artikel. Een vlucht uit ons eigen leven nemen velen vandaag door zich in te laten met Second Life, zei hij. Maar in de verkondiging ging het over Jezus, Die vissers roept. Ze horen een stem, alleen maar een stem, terwijl ze met hun dagelijkse drukte bezig zijn. Die stem trekt hen weg en brengt hen in het Koninkrijk van Christus. Dat is een andere richting dan Second Life, dan spreken we over eeuwig leven, zalig leven. Gaat het de eeuwen door om iets anders dan gehoorzaamheid en navolging?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen