Dringende geestelijke nood

Omdat volgend jaar de scriba van de kerk, dr. B. Plaisier, niet herkiesbaar is, treedt de preses van de synode, ds. J.-G. Heetderks, een jaar eerder terug dan kerkordelijk noodzakelijk was. In besloten zitting zal de synode daarom een nieuwe preses moeten kiezen.

Gravamen
Een zaak die nu afgerond lijkt te worden, is het gravamen van ouderling A.W. de Ronde. Een gravamen is een bezwaarschrift tegen een onderdeel van het belijden van de kerk. Reeds onder de hervormde kerkorde heeft de Woudenbergse ouderling zijn bezwaar verwoord tegen de bepaling dat een kerkenraad na beraad in de gemeente kan besluiten dat ook andere levensverbintenissen van twee personen als een verbond van liefde en trouw kan worden gezegend. De heer De Ronde noemt deze tekst onhelder (wat wordt verstaan onder andere levensverbintenissen?), maar vindt vooral dat Gods Woord geen gezag gekregen heeft, het Woord dat het huwelijk als unieke relatie van man en vrouw ziet.

Geen belijdende uitspraak
We mogen dankbaar zijn voor de volharding waarmee de heer De Ronde zich inzet om het bijbelse getuigenis op dit punt in de kerk tot klinken te brengen - en voor de zorgvuldige en integere wijze waarop hij dit doet, wetende dat deze thematiek alle homoseksuele gemeenteleden raakt. Wie Jezus' omgaan met de schare en de enkeling ziet, ontdekt dat bij deze Leraar ontferming gepaard gaat met het onderwijs inzake de geboden van Zijn Vader. Zou de kerk als lichaam van Christus hierin niet op haar Hoofd dienen te lijken? De commissie concludeert nu in een fundamenteel rapport dat deze kerkordebepaling door de synode niet bedoeld is en gezien mag worden als een belijdende uitspraak. Dat zou ook moeilijk kunnen, omdat over dit thema in de kerk juist grote verdeeldheid bestond, terwijl de kerk in haar belijden één dient te zijn. Een uitspraak inzake het belijden is bindend voor geheel de kerk. Waar hervormd-gereformeerden diepgaand bezwaar tegen de inhoud van deze ordinantie hebben, is het tenminste 'winst' als ze 'slechts' een bepaling is die het leven in de kerk reguleert.

Hernieuwde behandeling
Maar, tegelijk is er meer te zeggen! Tijdens de behandeling van ord. 5 - 4 op de hervormde synode heeft ds. P. van der Kraan de hervormde theoloog dr. O. Noordmans geciteerd, die zei dat een onbijbelse kerkorde de belijdenis aanvreet. Dit sluit aan bij de mening van een belangrijk adviserend orgaan in de kerk, de Generale Raad van Advies. Deze raad meent dat ord. 5.4 'inhoudelijk wel raakt aan het belijden van de kerk en een afwijking van de gereformeerde en lutherse belijdenisgeschriften inhoudt'. De raad stelt daarom dat dit thema een hernieuwde behandeling verdient, al vraagt hij zich tevens af of dit wijs is.
Het springende punt zal ongetwijfeld het verstaan van de Heilige Schrift zijn. In het verleden heeft de hervormde synode 'één bepaald Schriftverstaan' afgewezen. Dr. B. Plaisier noemt het in de media uitstekend het gesprek over dit thema opnieuw aan te gaan, waarbij hij opmerkt dat dit wel eens een verrassende uitkomst kan hebben. Immers, 'nu zie je dat ook in kleinere gereformeerde kerken homoseksualiteit een heel actueel onderwerp is'.
De vraag blijft echter wel of dit thema in de kleinere kerken actueel geworden is door een dieper verstaan van Gods Woord. Wat zouden we dan als kerken samen goed af zijn! Vooralsnog kunnen we daar toch zorg over hebben. Laten we de betekenis van bijbelse gegevens niet relativeren. Ik herinner eraan dat ds. R. de Reuver tijdens de behandeling op de hervormde synode de oudtestamenticus dr. B. Maarsingh citeerde, die zei dat 'slechts één tekst uit Levicitus betrekking heeft op homoseksualiteit'. Als de kerk met de Nederlandse Geloofsbelijdenis het gezag van de Schriften belijdt, zal niettemin ook deze tekst van betekenis zijn. 'De hele Schrift is door God ingegeven en is nuttig om te onderwijzen, te weerleggen (!), te verbeteren en op te voeden in de rechtvaardigheid.'

Werelds schema of Gods wil
Dit is de enige voor de kerk te verantwoorden weg, als ze niet in het schema van deze wereld wil lopen,.maar juist zoekt de wil van God te onderscheiden. Daar is de kerk goed mee af en dat dient het welzijn van homofiele gemeenteleden, want de Bijbel bindt ons Gods geboden op het hart en leert ons een pastorale houding. Laten we zo in de gemeenten biddend om de leden van de synode heen mogen staan, ook komende zondag in de eredienst.

In november werd er ter synode - en vooraf: in de media - heftig gediscussieerd over het rapport Pastor in beweging, dat de toekomst van het predikantschap belicht. Volgende week vrijdag wordt gesproken over het rapport Werk in de wijngaard, waarin alle reacties gewogen en lijnen naar de toekomst uitgezet zijn. Het doet goed dat de inbreng van de synodeleden - en van veel anderen uit het grondvlak van de kerk - is gehonoreerd, waarbij voorstellen zijn aangepast of zelfs van tafel zijn.

Klassieke scholing
Allereerst blijft overeind dat het ambt van predikant alleen toegankelijk is voor hen die een studie theologie op academisch niveau hebben afgelegd. Gelukkig! Zorgen komen we immers niet te boven door ruimte te bieden aan nivellering van de opleiding van de predikant.
Tevens staat vast dat er niet één beroepsgroep voor predikanten en kerkelijk werkers komt. Niemand is daarmee gediend. Het is louter winst dat deze twee voorstellen teruggenomen zijn, waardoor er temeer ruimte is om de werkelijke problemen gezamenlijk aan te pakken.
Die problemen worden gevormd door onder meer de beperkte financiële draagkracht van kleine gemeenten, die geen eigen predikant meer kunnen financieren. Solidariteit met deze gemeenten is hard nodig, juist om de prediking van het Woord in kleine dorpen en de grote steden voortgang te laten hebben. Wat zegt het ons - die wellicht zondags nog met honderden in de erediensten samenkomen - als het rapport Werk in de wijngaard spreekt over 'dringende geestelijke nood rond de zondagse eredienst en het pastoraat in diverse streken van ons land?'

Ontheffing
Het rapport beschrijft dat veel kerkelijk werkers voor de kerk verloren gaan, omdat weinigen een volwaardige arbeidsplaats voor langere tijd kunnen krijgen. Ook de inzet van veel predikanten gaat te loor, omdat jaarlijks velen kiezen voor een werkkring buiten de kerk. Momenteel vragen jaarlijks zo'n veertig predikanten ontheffing uit het ambt aan!
Nu is de vraag of dit te maken heeft met 'de aantrekkelijkheid van het beroep', het willen werken in 'het instituut kerk' of dat het hard nodig is het begrip roeping kerkbreed te doordenken. Het is jammer dat het rapport dit aspect laat liggen. Konden profeten en apostelen in weerbarstige omstandigheden hun werk niet vol houden door terug te vallen op de roepende God? Als deze notie niet leeft, helpen loopbaanbegeleiding en andere instrumenten uit het personeelsmanagement uiteindelijk ook niet.

Solidariteit
Gelukkig wijst Werk in de wijngaard niet de weg van het laten samengaan van allerlei gemeenten in de financiële gevarenzone. Gepleit wordt voor de instelling van een taakgroep Solidariteit, die met voorstellen moet komen om de zorg voor elkaar binnen de kerk vorm te geven. Het is positief dat de kerk aandacht blijft geven aan de kosten die een predikantsplaats met zich meebrengt, ook ten aanzien van de landelijke afdrachten. Laten kleine gemeenten in dit opzicht hun zorg met de synode blijven delen.

Nieuw Liedboek
Een citaat van Calvijn fungeert in de nota die tot het werken aan een nieuw Liedboek wil komen, waarover de synode vrijdagmiddag spreekt: 'En inderdaad, wij weten uit ervaring dat het zingen grote kracht en macht heeft om het hart der mensen te ontroeren en in gloed te ontsteken om God met een nog onstuimiger en vuriger ijver aan te roepen en te loven.' Mijn vraag is echter of Calvijn genoemd moet worden in het kader van dit Liedboek, dat de pluriformiteit van de kerk, ook in liedstijlen tot uitdrukking wil gaan brengen en dat over de protestantse heg kijkt, om te gaan lenen van evangelische en oud-katholieke buren. Het Liedboek wil niettemin als gezamenlijk kerkboek verbindend werken, waardoor het werken eraan een zoektocht naar samenhang is.
Behalve een afdeling met alle Psalmen en een keuze uit de gezangen van het huidige Liedboek zullen ook liederen uit andere tradities en bewegingen binnen de kerk een plaats moeten krijgen, onder meer uit de Evangelische Liedbundel, het Oud­ Katholiek Gezangboek, het Verzameld Liedboek van Huub Oosterhuis, Eva's Lied en Zingende gezegend van ds. A.F. Troost. Als kritiek op het huidige Liedboek wordt genoemd het gebrek aan liederen voor kinderen en jongeren, te veel mannelijk taalgebruik en het ontbreken van de hedendaagse werkelijkheid.
Het mag duidelijk zijn - de liturgische praktijk in het overgrote deel van hervormd-gereformeerde gemeenten is zo dat het Liedboek van 1973 niet eens in beeld is, zodat het samenbindende doel voor diens opvolger voor geheel de kerk moeilijk bereikt zal worden. Gelukkig krijgen alle psalmen in het nieuwe Liedboek een plaats en blijft daarin de verbondenheid bewaard.

Op de inhoud van de nota Oecumene van A-Z, van Aduard tot Zimbabwe hopen we na de bespreking in de synode terug te komen. De verscheidenheid aan belangrijke thema's toont dat er in de Protestantse Kerk veel aan de orde is. Het vraagt van ons een actieve betrokkenheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen