GLOBAAL BEKEKEN

Vrijgemaakte vreemdelingen is de titel van een boek onder redactie van prof.dr. Mees te Velde en dr. Hans Werkman (uitg. De Vuurbaak, Barneveld). In dit boek neemt een aantal auteurs het vrijgemaakt gereformeerde verleden van I944 tot I960 onder de loep. In een bijdrage over K. Schilder en de zogeheten groep-Jongeling beschrijft Egbert Jacob Terpstra 'het echec van Schilders leiderschap'. Hier volgt het slot:

Schilder had geen werkelijke invloed. Naïef is Schilders'.opstelling ondertussen wel geweest. Hij heeft zich verkeken op de groep gereformeerden die zich vrijmaakte. Schilder dacht dat voor allen de consequenties golden van wat hij persoonlijk als het meest afschuwelijke onrecht had ervaren, hem ooit aangedaan: zijn schorsing en afzetting  Hij meende dat nu voor alle vrijgemaakten het ethisch conflict gold: waar de synodaal-gereformeerden iemand op zondag de toegang tot de avondmaalstafel of ambtsbediening ontzegden en door de week toch rustig wilden blijven samenwerken, was het zijns inziens onmogelijk om zonder meer die samenwerking op doordeweekse dagen voort te zetten. In feite identificeerde hij zijn eigen biografie met de algemene zaak van de vrijgemaakten. Schilder heeft klaarblijkelijk ook gedacht dat alle vrijgemaakten hetzelfde ideaal voor een vrijgemaakte kerk voor ogen hadden, dat zij allen, ondanks onderlinge verschillen, dezelfde interesse hadden in diepgaande studie van actuele vragen. Hij heeft zich niet gerealiseerd dat er diverse redenen waren voor mensen om zich vrij te maken en dat er - mede ook daardoor - diverse (verborgen) agenda's waren voor de tijd na de Vrijmaking, zoals het zoeken van veiligheid in een bedreigde wereld. Dat deed de groep rond Jongeling: zoeken naar een eigen, veilige plek in een zeer bedreigende wereld, zoals Schilder ooit had gedaan na de Eerste Wereldoorlog.
Die grondintentie heeft Schilder niet gepeild. In plaats daarvan zag hij alleen maar zijn eigen kerkideaal bedreigd. Daarom nam Schilder een afwerende houding aan. De verschillen onder vrijgemaakten gingen dieper dan Schilder dacht. Kennelijk heeft de onderlinge verdeeldheid hem min of meer overvallen. Daarom - om het wat alledaags uit te drukken - trapte hij zo op de rem door zijn vele vermanende woorden in de richting van de groep rond Jongeling.
Misschien is het niet peilen van de grondintentie van de groep rond Jongeling nog wel het meest debet aan het falen van Schilder om deze groep kerkgenoten onder controle te houden. En daarmee stuiten we weer op het falen van Schilders leiderschap in de naoorlogse jaren, een falen dat trouwens op meerdere manieren bleek. Wat te denken van het feit dat het aantal abonnees van De Reformatie daalde van 10.000 naar 4.000?  Wat te denken van het feit dat Schilder min of meer van desertie werd beschuldigd na zijn sterk waarschuwende Zelus en Zeloten uit 1951?
De meest pregnante conclusie van mijn onderzoek is wellicht dat van een leiderschap van Schilder over de vrijgemaakten geen sprake was, in die zin dat Schilder wel invloed wilde uitoefenen op de ontwikkelingen in zijn kerk, maar vaak geen werkelijke invloed had.

Hongarije telt tal van fraaie historische kerkgebouwen. In de communistische tijd zijn vele ervan in verval geraakt. Overal zijn nu kerken te vinden die prachtig zijn gerenoveerd. Ik bezocht een kerk in Gamba, die met subsidie van de EU is hersteld en opgeknapt, zowel exterieur als interieur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen