Ideaal van de Reformatie

Een hoeveelheid aan edities, ingegeven door de ervaring dat de SV steeds vaker te moeilijk wordt gevonden. Zal hier door het verschijnen van de HSV een eind aan komen?
Aanvankelijk stond ik nogal sceptisch tegenover het herzieningsproject. De NVB zou spoedig op de markt komen; zou de HSV dan niet overbodig zijn? Daarbij kwam het feit dat er vaak gesproken werd over het monumentale karakter van de Statenvertaling. Niet iedere eigenaar is blij, als zijn huis de status van gemeentelijk monument verkrijgt. Deze status kan er namelijk voor zorgen dat een simpele verbouwing verandert in een ware kwelling door de hoeveelheid regels. Mijn angst was dat de herziening niet verder zou gaan dan het vervangen van de naamvallen (des Vaders wordt van de Vader) en enkele archaïsche woorden, om het monumentale karakter te behouden.

Strofen
Laten we een aantal veranderingen eens nader bekijken. De aanpassing die het meest in het oog springt, is inderdaad de vervanging van archaïsche woorden of woordgroepen. Vaste omschrijvingen klinken nu anders. Dat is wennen, maar de herzieningen zijn niet zo groot dat het vervreemdend werkt. Vaak is de betekenis duidelijker. Sommige woorden zijn niet vervangen. Dit betreft woorden die moeilijk te vertalen zijn (ziel, he!), maar ook woorden met een bepaalde 'theologische' waarde. Paulus gebruikt vaak het woord vlees. In de HSV is dit woord niet vervangen, hoewel het tegenwoordig een heel andere betekenis heeft. In dit geval staat de waarde de hertaling mijns inziens in de weg.
Ditzelfde zie ik terug in het gebruik van voetnoten. Soms is dat nuttig, als er wordt uitgelegd wat een efa is. Andere voetnoten geven een alternatief of de betekenis van een woord. In Exodus 20 staat bij het woord 'ijdel gebruiken' in de voetnoot de omschrijving misbruiken. Waarom is er dan niet voor die variant gekozen?
Wat mij bijzonder aanspreekt, is de weergave van de psalmen en andere poëtische gedeelten uit de Bijbel. De psalmen zijn in strofen verdeeld. Uit de keuze voor deze weergave blijkt dat de Bijbel gezien mag worden als een boek met verschillende (literaire) genres: poëzie, geschiedschrijving, brieven, toespraken en zegeningen zoals Genesis 49. Deze weergave zorgt ook voor een andere wijze van lezen: met meer rust, zodat de tekst nog meer spreekt.

Twee wegen
Boven de hoofdstukken en perikopen zijn andere kopjes geplaatst. Er is daarbij niet alleen gekozen voor het vervangen van ouderwetse woorden; bepaalde kopjes zijn inhoudelijk anders. Zij zijn vaak duidelijker en geven extra informatie. Boven Psalm 1 staat nu bijvoorbeeld Twee wegen.
Een van de uitgangspunten van de herziening was de aanpak van bepaalde zinsconstructies, omdat deze het begrip van de tekst in de weg staan. Tijdens de dagopeningen met leerlingen merk ik dat ook, zeker als we een gedeelte van Paulus lezen. Paulus maakt vaak gebruik van meerdere bijzinnen en zinsvolgordes die in het Nederlands ongewoon zijn. Deze manier van uitdrukken is typerend voor Paulus, maar staat ver van het hedendaagse Nederlands af. In de HSV is op dit punt minder veranderd dan ik had gehoopt.

Eredienst
Is de HSV bruikbaar voor het werk in de gemeente? Sommige gemeenten gebruiken de HSV al in de erediensten. In mijn wijkgemeente in Veenendaal heeft de kerkenraad deze keuze in het beleidsplan gemotiveerd. Tijdens huisbezoeken en de catechese-uren ontving men signalen dat allerlei woorden en zinnen uit de Statenvertaling soms moeilijk te lezen en nauwelijks te begrijpen waren. De kerkenraad zocht naar een 'nieuwe' in de betekenis van 'begrijpelijke' en toch 'vertrouwde', ook in de betekenis van 'betrouwbare' vertaling. Tijdens de eredienst wordt de HSV - voor zover de herziene bijbelboeken aanwezig zijn - gebruikt. De ervaringen zijn positief. De HSV kan, door Gods leiding, een middel zijn om de taalkloof tussen de SV en (jongere) gemeenteleden te overbruggen.

2010
Zullen in 2010 alle leden van de huisbijbelkringen de HSV gebruiken? Dat weet ik niet en uiteindelijk hangt het niet van de vertaling af. Gods Geest moet het Woord openen. Dit sluit echter niet uit dat wij de verantwoordelijkheid hebben om niet te krampachtig met de SV en HSV om te gaan. Dit betekent dat er keuzes moeten worden gemaakt. Het ging er de vertalers van de SV tenslotte om dat de mensen zelf, zonder tussenkomst van de kerk, de Bijbel konden lezen. Ik denk dat dit ideaal van de Reformatie de leidraad moet blijven bij het werken aan en praten over de HSV.

Eind vorig jaar verscheen de tweede deeluitgave van de Herziene Statenvertaling (HSV). Ze bevat het complete Nieuwe Testament en een aantal boeken van het Oude Testament. Eind 2009 wordt een complete uitgave verwacht. Zie ook www.herzienestatenvertaling.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen