Geen vreemde hand

Om bij het laatste te beginnen: Spreuken 16 vers 9 meldt: 'Het hart des mensen overdenkt zijn weg, maar de HEERE stiert (bestuurt) zijn gang.' Wanneer we deze tekst lezen, dan proeven we eruit dat God de (levens)weg van de mens bestuurt. Hoe we de tekst ook wenden afkeren, er staat toch duidelijk dat God de koers en richting van het leven bepaalt, hoe we er als mensen zelf ook mee bezig zijn.
Prangende pastorale vragen doemen op, zoals deze: hoe zit dat dan met gedoopte kinderen, die - tot groot verdriet van de ouders - eigen wegen gaan? Heeft God hier dan toch ook de hand in? Wanneer we vers 4 uit Spreuken 16 erbij nemen, wordt deze vraag nog klemmender.

Gevoelige knak
Waar gaat het om in Spreuken 16? Hoewel het op het eerste gezicht lijkt dat we in dit hoofdstuk met een verzameling losstaande spreuken te maken hebben, is dit toch niet zo. Vers 9 ligt qua betekenis dicht tegen vers 1 aan en volgens vele uitleggers vormen deze teksten een kader om teksten die gaan over Gods soevereiniteit en menselijke vrijheid. Mensen kunnen plannen maken, maar deze zullen nooit tot uitvoering komen, wanneer God Zelf niet daaraan Zijn goedkeuring geeft.
In het diepste innerlijk van de mens (het hart) leeft van alles aan toekomstverwachting en plannen voor de toekomst. We stippelen onze weg uit. In Spreuken wordt met 'weg' en 'gang' vaak onze levenswandel en gedrag bedoeld. In vers 9 lijkt het zelfs te slaan op heel onze levensloop. Heel onze levensweg dus.
Zo gezien en gelezen is de betekenis van de tekst helder: we kunnen onze levensweg zorgvuldig en weloverwogen plannen, God Zelf echter bestuurt alle dingen. Deze gedachte is een gevoelige knak voor de hoogmoed en de trots van de mens, die meent alles in eigen handen te hebben en te kunnen houden.

Uitgangspunt van wijsheid
Met deze uitleg zijn de (pastorale) vragen nog niet van de baan. Integendeel. Ze blijven onverminderd van kracht en klemmen nog steeds. Ik zou daarom twee opmerkingen willen maken. Niet om de vragen weg te schuiven en evenmin om ze op te lossen, maar wel om een kader aan te geven, waarbinnen deze vragen een plek kunnen en mogen hebben. Allereerst over de aard en het karakter van het Spreukenboek. In Spreuken vinden we tal van (levens)wijsheden. Het gaat hier echter niet om 'tegeltjeswijsheden', maar om een zeer bepáálde wijsheid, namelijk één die we opdoen in de kennis en vreze van de HEERE. Geen wijsheden aan de wand, maar wijsheid in en vanuit het hart dus.
Spreuken 1 vers 7 is de invalshoek van waaruit we het hele boek mogen en moeten lezen. De vreze des HEE­REN als begin, uitgangspunt van de wijsheid. De vreze des HEEREN veronderstelt een tere en nauwe omgang met de HEERE. We zingen erover in Psalm 25: 'Wie heeft lust de HEER' te vrezen, 't allerhoogst en eeuwig goed? God zal Zelf zijn leidsman wezen, ler en hoe hij wand'len moet.'

Niet stormvrij
Nauw hieraan verbonden is de tweede opmerking. Het kan niet zonder betekenis zijn dat Spreuken 16 vers 9 de Verbondsnaam accentueert. Dat zien we trouwens voortdurend in het Spreukenboek: HEERE! Het is de HEERE die onze gang bestuurt. Hij, Die de eerste is en was. Hij, Die riep en roept. Hij, Die nooit laat varen wat Zijn hand begon. In deze verbondsrelatie mag een kind van de HEERE zich veilig en getroost weten. De Vader zorgt en leidt. Het is de toonhoogte van Zondag 10 van de Heidelbergse Catechismus, die belijdt dat de hoogten en diepten van het menselijke leven in de hand van de Vader toch in goede handen zijn. Deze wetenschap kan ons bij tijden diep en werkelijk troosten, maar kan dan ook weer sterk worden aangevochten. Want de vragen zijn er! De wegen schijnen duister. We leven op deze aarde niet in een stormvrije zone. Het is een aangevochten troost, maar toch troost! De hand van de HEERE is geen vreemde hand; het is de hand van Vader.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen