Geest en Woord

Hoe zit het nu eigenlijk met de Reformatie? Was het een beweging vol vernieuwing of juist een beweging terug naar de bron? Was het vooral beleving van het geloof of was het een diepe overtuiging? Was het een beweging van de Geest of was het een opening van de Schrift? Was Calvijn 'theoloog van de Geest' of was hij 'dienaar van de Schrift'? In het veld van de theologie lopen de accenten uiteen.
Om het dilemma in deze woorden gaat het me nu niet. Ik zoek naar een verbinding van beide.
Historisch lijkt me dat het meest verantwoord. Kerkelijk en geestelijk lijkt me dat het meest vruchtbaar. De Reformatie:
a. als een krachtige beweging van de Geest, omdat de Schrift nadrukkelijk openging.
b. als een vernieuwing van de kerk, omdat er nieuwe oriëntatie ontstond op de Vroege Kerk.
c. als een beweging met een hartstochtelijke interesse voor de geloofsbeleving, verbonden aan een vaste geloofsovertuiging.

Het gaat me nu niet zozeer om historische interesse. Het gaat me juist om de actuele betekenis van dit gegeven, om een vruchtbaar leermoment voor ons vandaag. Als leden en bestuur van de Gereformeerde Bond binnen de Protestantse Kerk weten we ons zeer verbonden met de Reformatie. Het historisch gebeuren beleven we als een ingreep van de Heere God Zelf. Daarom gedenken we de Reformatie jaar in jaar uit.

Geen dode letter
Vooral genieten we iedere dag van de vruchten van de Reformatie voor ons persoonlijk geestelijk leven. We kregen de Schrift in onze handen. We leerden haar persoonlijk lezen, we leerden bidden, we leerden zingen. We kregen zicht op de kracht van de genade. Dat wondere geheim dat de Heere God soeverein mensen verkiest.
Dat we het heil niet ontvangen op grond van redelijk inzicht, maar dankzij de openbaring van God door Zijn Woord. Dat Hij eraan begint, begonnen is, en niet wij. Dat is die wondere vrijheid waarbij Christus en Zijn Geest Zich bedienen van de Schriften om mensen te brengen onder het gezag van het Woord. De Heilige Geest degradeert het Woord nooit tot een dode letter. Hoe zou Hij dat kunnen? Het is Zijn eigen Woord. De Heilige Geest bindt ons juist met hart en ziel aan het Woord van God, aan de letter en aan de geest ervan. Want al de Schrift is van God ingegeven. Geïnspireerd door de Geest van God.

Woord theologie
De Schrift en de Geest gaan hand in hand. In één pennenstreek is daarmee een schets gegeven van het leven van het geloof van de gemeente. Het geloof dat ons is overgeleverd. Het geloof dat we meegekregen hebben uit de grote en rijke Traditie van de Kerk der eeuwen. Geloof dat ook altijd onder vuur heeft gelegen. Onder het vuur van hen die de Geest drijven, die de krachtige eenvoud van het Woord te simpel vinden.
Sporen daarvan vinden we vandaag terug in allerlei vormen van evangelisch denken dat in onze gemeenten binnendringt. Wat de Geest zegt, is het einde van alle tegenspraak. Maar te toetsen is het niet. De eenvoudige, geloofsmatige gehoorzaamheid aan het Woord is dan te simpel, niet emotioneel, niet geestelijk genoeg. En zomaar schuift het Woord naar de achtergrond en komen wij in het middelpunt te staan met onze ervaringen.
We zullen samen de kracht, de waarde van de Woordtheologie verder moeten doordenken en vruchtbaar maken. Emoties gaan hoog en gaan diep, vooral in een cultuur waarin de emotie hoog staat aangeschreven. Echter alleen de woorden van onze God geven houvast, bieden rust. De kracht van het Woord doet het. Daarom spellen we de woorden van God. Daarom kloppen we op die woorden, klemmen we ons aan die woorden vast. In hoogten en in diepten. In zekerheid en in aanvechting. Want het geloof leeft niet van wat het ervaart, maar het leeft van wat me gezegd, toegezegd is in de Schrift. Daarom en zo is het rijk aan ervaring. Diep en hoog. Arm en rijk. Leeg en vol.

Gebinte
De Geest schept helderheid door middel van het Woord. Die Woord theologie geeft ons vastheid ook als alle waardevolle of warrige emoties er niet meer zijn. Op de naaktheid van de belofte van God worden we teruggeworpen. Niet om tekenen gaat het. Niet om emotie draait het in het geloof dat ons is overgeleverd. Daarom zijn we op deze grote lijn van de Traditie zuinig, we danken er de Heere God voor. Het geeft structuur aan het leven van het geloof in een emo-tijdperk.
Het geeft het gebinte aan, het vaste gebinte van het leven van het geloof. De kracht en de betrouwbaarheid en de reikwijdte van het verbond van onze God gaan daar leven. Daar leven we bij. Ook in kenterend getij. Onze God is de Getrouwe door de geslachten heen. Hij laat het werk van Zijn handen niet varen. We raken hier aan een zenuw van de Schrift: de draagkracht en de volharding van de Heere, onze God.
Daar ligt toekomst voor de kerk ook in Nederland. Dat was en is de vaste overtuiging van de Gereformeerde Bond. Als ze kerk is van het Woord. Alleen zo kan ze kerk zijn. Geboren door Woord en Geest, horig aan het Woord. Spreek, Heere! De woorden van de Almachtige als de enige bron van haar bestaan. Door Woord en Geest in leven geroepen, heeft ze maar één boodschap midden in alle emoties en vaagheden van vandaag. Als een tegenkracht waardoor wij zelf worden gekruisigd. Als een geneesmiddel tegen alles wat relativeert. Kerk van het Woord is ze als ze werkelijk geworteld is en blijft in het geloof van de kerk der eeuwen en daaruit leeft in eenheid van het ware geloof.

Op aanspreken
Als we samen de moed hebben en de geestelijke vrijheid om in dat spoor te staan tegen alle wind van leer in. Daar spreken we onze kerk op aan. Keer op keer. Daar spreken we elkaar op aan. Want iedere dag moeten we zelf onder de kritiek van het volle Woord van God door. Juist waar de woorden van de Heere mij kruisigen, klein houden, verootmoedigen, daar is de proef op de som of we het Woord ernstig nemen en vruchtbaar kunnen zijn in het geheel van de kerk. Regeert de gewoonte, regeert het verlangen naar vernieuwing, of laten we ons regeren door Christus, door Woord en Geest? Een voortdurend leerproces, een voortdurend bekeringsproces, voor u, voor mij, voor onze gemeenten, voor de kerk. Het blijven in de apostolische leer mag ouderwets schijnen, een puur volharden bij het oude, een angstig vastklampen aan de traditie, maar desondanks geldt: Wie in de leer van Christus blijft, die heeft beiden, de Vader en de Zoon.

Geesttheologie
Toch heb ik daar niet alles mee gezegd. Want in de Reformatie ging het over de tweeslag van Woord én Geest. Daarom vraag ik uw aandacht voor het werk van Gods Heilige Geest. Van de Geest Die Zich bedient, altijd maar weer, van het Woord. Calvijn, als theoloog van de Geest, was Schriftgeleerde, als geen ander. De Geest laat ons de woorden van God horen, verstaan, geloven, beleven. Hij hanteert het Woord als Zijn zwaard in volle scherpte. De vraag is of wij die scherpte van de Geest door middel van het Woord die radicaliteit plaats geven.
Leven met God is geen berekening. In vroomheidbeleving doet ons hele mens-zijn mee. Ook onze gevoelens van verdriet en van vreugde. Van pijn om onze schuld en van verwondering over de vergeving. We hebben de Heere lief met ons verstand, maar dat is meer dan een zakelijke, rationele benadering. De Geest leert ons buigen. De Geest leert ons sterven aan onszelf. De Geest vernieuwt en maakt dode zondaren levend in Christus door het geloof. Dat is het geheim van de gemeente van Christus. De Geest herschept, de Geest leidt. We worden bewaard voor een gemakzuchtig aan de oppervlakte blijven. De Geest laat de dingen niet bij het oude. Genade is geen saus over ons oude bestaan, maar werkelijk vernieuwing, verandering.
Van het begin af aan is het onze vereniging, onze beweging daar ook om te doen. Toen en nu. Om dit leven van het geloof, dat door en door bevindelijk is. Het raakt mijn ratio. Het raakt mijn hart. Kennis en vertrouwen. Er trilt en tintelt iets van Gods werk door ons heen. Geloof leeft. Geloof hoopt, heeft lief, strijdt, klaagt, jubelt.
Het besef dat we staan en leven voor de heilige God en dat wie de Zoon ongehoorzaam is, leeft onder de toorn van God! Het besef van reiniging door het kostbare bloed van onze Heere en Heiland. Het besef dat de volle kracht van de woorden van God het voor het zeggen heeft en dat we ons in ootmoed en eerbied aan de hoogheid van onze God onderwerpen". We leven uit dat geheim dat de Geest werkt. Dat Hij ons brengt in de gemeenschap met de Heere Jezus Christus en door Hem met de hemelse Vader.

Verlegen
Om die voortgaande vernieuwing zijn we dringend verlegen. Vernieuwing die ons steeds weer meeneemt naar de bronnen. Reformatie is een moment in de geschiedenis, maar wil zich voortdurend een weg banen in het heden en in de toekomst.
We bidden om deze voortgang van het werk van de Geest onder ons. We bidden tegen de klippen van cynisme en secularisatie op. Laat het een voortdurend gebed van de Gereformeerde Bond zijn en van allen die zich ertoe aangetrokken weten, een gebed voor de kerk: 'Heere, maak ons Uw wegen door Uw Woord en Geest bekend! Leer ons hoe die zijn gelegen en waarheen Gij Uw treden wendt.' Opdat God onze kerk en ons zegent met de milde overvloed van de Geest van Pinksteren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen