Scheiden zonder overspel

Een jonge vrouw vertelde het onlangs aan een collega, in de pauze op het werk. Zelf was ze twee jaar getrouwd. Haar broer, zeven jaar getrouwd, zat midden in een echtscheiding en zou zijn twee jonge kinderen voortaan om de week een zondag zien. Een vriendin was pas elf maanden getrouwd en wist inmiddels ook wat echtscheiding betekent. Zouden zulke berichten uit de nabije omgeving mensen ook onzeker maken over hun eigen huwelijk?
Jongeren kennen die onzekerheid wel. Zo bleek opnieuw op de laatste kerstconferentie van de Windroos/HGJB. In een verseksualiseerde samenleving, waarin jonge mensen via internet en bepaalde bladen met porno geconfronteerd worden, waarin 'het hebben van seks' losgemaakt is van trouw aan en liefde voor de ander binnen de veiligheid van het huwelijk, lopen ze vast in hun eigen leven, helemaal vast! Het pastorale team op de conferentie was daarom vooral druk met vragen over de vormgeving van een toekomstige relatie: Hoe doe ik dat? Hoe moet dat? Hoe blijft het goed gaan? Wat is normaal? Wat zijn de richtlijnen van Gods Woord?

Gelukkig getrouwd
Vorige week bracht De Waarheidsvriend een vraaggesprek met drie jonge predikanten, die namens de GZB overzee gewerkt hebben. Ds. J. Verboom antwoordde in dat gesprek - een passage die vanwege de ruimte niet afgedrukt werd - als volgt op de vraag waarvoor Nederlandse christenen zouden moeten bidden, denkend aan de landen waar deze zendelingen werkten: 'Voor de kerk in Colombia denk ik eerst aan het gezinsleven. Ik heb niet veel gelukkig getrouwde stellen gezien. Het huwelijk staat zo onder druk. Het is moeilijk werken in de kerk, als de gezinnen niet functioneren. In Mexico was de kerk iets verder in dit opzicht.'
Die zin bleef me bij: het is moeilijk in de kerk als de gezinnen niet functioneren. Het grootbrengen van onze kinderen in de vreze des Heeren is ook: bouwen aan de gemeente. Of wij daarvan altijd doordrongen zijn en de goede keuzen in ons gezinsleven maken, weet ik niet. Wie dit als beste weet, is Gods tegenstander, de duivel. Het huwelijk heeft zijn volledige aandacht. Zijn naam betekent immers uiteendrijver. Staat daarom in Colombia het huwelijk onder druk? En is de rampspoed in de gezinnen binnen één gemeente in ons land soms nauwelijks te overzien?

Na twintig jaar
Daarom is het schokkende signaal van Stichting Schuilplaats nodig. Wat lezen we precies bij de weergave van de trends in de hulpverlening? In 2006 werden de maatschappelijk werkenden van Schuilplaats weer regelmatig geconfronteerd met echtscheidingen. Ook in christelijk Nederland lijkt echtscheiding anders dan om reden van overspel gemeengoed te worden. Een zorgwekkende trend, zowel in geestelijk als maatschappelijk opzicht. Uit recent onderzoek blijkt dat kinderen na twintig jaar nog steeds de schadelijke effecten van de scheiding van hun ouders ervaren.
In onze tijd van individualisering en zucht naar genot staat het gevoel hoog aangeschreven. Ook hulpverleners hebben aan die ontwikkeling bijgedragen. Een van de gevolgen is dat het gevoel als een belangrijke pijler van het huwelijk wordt gezien. Wanneer het gevoel van liefde en genegenheid voor de partner afneemt of zelfs tijdelijk verdwijnt (wat in ieder huwelijk wel eens gebeurt) is echtscheiding in het moderne denken een geoorloofde stap. ( ... ) In het christelijke huwelijk is de belofte van trouw voor Gods aangezicht afgelegd. Liefde is niet slechts een gevoel, maar een keuze voor de ander voor de rest van je leven.
Een lang citaat, opdat duidelijk is wat hulpverleners in de levenspraktijk van orthodoxe christenen signaleren.

Gewenning
Bijna zo schokkend als dit bericht ervaar ik de wijze waarop de kerk op deze signalen reageert. Is de gemeente niet meer medeverantwoordelijk voor ontsporing in gezinnen, voor het leven van gedoopte jongeren of van oudere belijdende leden? Zijn we er - vergeef me de generaliserende opmerking - als eens in de paar jaar in de leerdienst het zevende gebod behandeld wordt? Ik heb na het Schuilplaatsbericht nog weinig gehoord of gelezen over de urgentie van dit thema: Onze gezinnen en de vorming van onze jongeren worden door het relativeren van Gods geboden en beloften, door het toelaten van een modern levensklimaat bedreigd!
Is de constatering terecht dat wij aan deze zonde gewend zijn? Dat we vanuit de praktijk insteken op begrip? Ik denk dat dit waar is. Ds. Maasland begint vandaag in De Waarheidsvriend zijn terugblik op verschuivingen in het klimaat binnen hervormd-gereformeerde gemeenten. Christenen hebben zich door in een wereldgelijkvormig schema te lopen verzwagerd met de samenleving, waardoor ons denken geïnfecteerd is. Veel meer dan dat het taboe op echtscheiding er niet meer is of dat het als behorend bij het leven aanvaard wordt, moeten we zeggen dat we aan deze zonde gewend zijn. Evenals aan het feit dat abortus in orthodox-christelijke kring niet meer ten enenmale uitgesloten is. Wennen aan de zonde leidt echter niet tot welzijn. Echtscheiding levert slechts verliezers op. Ik vind het veelzeggend dat we juist in het bijbelboek Job, de man die de gebrokenheid van het leven sterk ervaren heeft, lezen: 'Gewen u toch aan Hem en heb vrede; daardoor zal u het goede overkomen.' (Job 22:21) Wennen moeten we aan het leven met God en de consequenties daarvan.
Deze principiële keuze doet niets af aan het waarheidsgehalte van de zin die Schuilplaats ook opneemt: 'Vanzelfsprekend zijn er ook situaties die echtscheiding of scheiding van tafel en bed onontkoombaar maken. De gebroken situatie na de zondeval leidt soms tot deze "onmogelijke mogelijkheid".'

Het front opzoeken
Van Groen van Prinsterer hebben we geleerd dat belijden uitkomen voor de waarheid is 'op het punt waar de tijd bezwaar heeft en waar het belijden met lijden vergezeld gaat', op het punt waar het getuigen en overtuigen in de samenleving er meer dan elders toe doet. Groen wilde zeggen dat christelijke politici het eigenlijke front in onze cultuur moeten opzoeken en daar om zich heen moeten kijken, op zoek naar personen die net als zij aan de goede kant van de werkelijke scheidslijn staan. Dit betekent dat landelijk en plaatselijk politici zich niet neer mogen leggen bij de voortgaande teloorgang van de plaats van het huwelijk, van verder gaande ontsporingen op zedelijk gebied. En wij bidden om moed en trouw voor hen en zullen juist deze politici steunen.
Vorige week zondag ontmoetten kerkgangers in Amsterdam onderweg honderden naaktlopers, die zich lieten fotograferen door kunstenaar Spencer Tunick, schijnbaar gespecialiseerd in dit type foto's. Buschauffeurs kwamen honderden naakte vrouwen op de fiets tegen. In deze samenleving doen politici hun werk en groeien onze jongeren op.

Missionaire kerk?
De christelijke gereformeerde prof.dr. H.J. Selderhuis bepleit al jaren een goede aandacht voor de voorbereiding op het huwelijk in de kerken. Stichting Schuilplaats onderkent dit, als ze opmerkt dat in de hulpverlening blijkt dat er irreële verwachtingen voor de tijd na de trouwdag zijn: onduidelijke rolpatronen en onkunde over de verschillen tussen man en vrouw. Toch - dat zij ook gezegd - verschijnen er meer dan voorheen goede boekjes op dit terrein en kennen heel wat gemeenten de huwelijkscatechese.
Niettemin, met onze boekjes en avonden weren we de tijdgeest niet uit ons hart. Daar komt het dus op aan, naast goede voorlichting: een radicaal christendom, dat elke dag bekering nodig heeft tot Gods geboden. En belijdend spreken van de kerk over het huwelijk, opdat de gemeenten zich gesteund weten. Wat laadt de Protestantse Kerk in dit opzicht schuld op zich, als ze hiertoe nog altijd niet komt! Ook hierin is het woord van Groen van Prinsterer (belijden waar het front ligt) van toepassing. Waar de noodzaak van missionair zijn in de kerk wordt ervaren, ligt voor haar hier missionair gezien een roeping, naast het gegeven dat de kerk de Schrift dient na te spreken. In een dooppreek uit 1982 las ik al: 'Niet onmogelijk dat in een ontkerstenende en een van alle christelijke waarden ontmantelende maatschappij, het christelijk getuigenis zich juist hier zal gaan toespitsen!'

Zelfverloochening
Het evangelie is een tegencultuur. Waar Nederland massaal inzet op zelfontplooiing, leert Gods Woord zelfverloochening. Zelfontplooiing betekent kiezen voor je eigen carrière, geloven in je eigen mogelijkheden, een relativeren van sociale verbanden waarin geborgenheid en veiligheid te vinden is. Zelfontplooiing kan je op de maatschappelijke ladder ver brengen, maar leidt niet vanzelf tot duurzaam geluk. Zelfverloochening leren we in de navolging van Christus, als Hij bepalend is voor de keuzen in ons bestaan. Dat is in een tijd dat 'de dagen boos zijn' elkaar als man en vrouw in de vreze van God onderdanig te zijn. (Efeze 5) Dat houdt in samen gehoorzaam te zijn aan het Woord van God - en dat noemen we nu staan in de vrijheid. Mag daar het onderwijs in de christelijke gemeente op insteken? Speerpunt voor de catechisatie, aandachtspunt voor het huisbezoek als het (vooral jonge) gezinnen betreft, wezenlijk voor de voorbede van de gemeente. Het kan niet concreet genoeg.

Mysterie
Het huwelijk blijft een mysterie, want liefde moet je niet beredeneren maar ervaren. Maar een blijvend goede ervaring kun je wel uitstralen. Christus heeft Zijn gemeente lief, oneindig en onvoorwaardelijk. Dat is een groter mysterie waarvan zij weten die dit kennen. Van de trouw van die Bruidegom mogen onze onderlinge verhoudingen een afschaduwing zijn, ook in dit onvolkomen leven. Wie daarover denkt, dit evangelie belijdt, kan niet anders dan het huwelijk eren. Tegen de klippen op.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen