'Opent uwe mond ... '

Iedereen op het kerkplein kan de letters zien en wordt uitgenodigd voor de samenkomsten. Het is een zegen dat velen nog in deze kerk samenkomen. In de tijd dat de Hebreeënbrief werd geschreven, kwam men met zoveel mensen niet bijeen. Het waren kleine groepen, die vaak in een huis samenkwamen. De onderlinge gemeenschap was belangrijk in de christelijke gemeente.
De apostel vermaant de gemeente de onderlinge bijeenkomsten niet na te laten. Velen zijn in onze tijd het zicht op de gemeente kwijt. Naar hun eigen woorden geloven ze wel, maar de samenkomst in de gemeente vinden ze niet echt nodig. In de bijeenkomsten staat het Woord centraal. Hierdoor wordt de gemeente opgebouwd en bijeengehouden. Waar het Woord van God niet meer centraal staat, wordt de gemeente Gods met de ondergang bedreigd.

Lukaskapel
Wie voorgoed wordt opgenomen in het verpleeghuis, verbreekt hierdoor ongewild het contact met de thuisgemeente. De kerkelijke gemeente wordt in het geval van een hervormd lidmaat in mijn woonplaats de hervormde gemeente van Sommelsdijk.
Sommige bewoners kiezen, voor zover hun situatie hun dit toestaat, voor hun eigen kerkelijke kleur en gaan bijvoorbeeld naar de plaatselijke gereformeerde gemeente. Ook is het tegenwoordig mogelijk om op de eigen kerkradio af te stemmen.
Direct na het voltooien van de bouw in I976 werd in ons verpleeghuis op zondagmorgen een kerkdienst belegd. De predikant die aan het verpleeghuis was verbonden, verzorgde de meeste kerkdiensten en hervormde predikanten van het eiland vulden met andere gastpredikariten het preekrooster aan. In I983 kwam er een eigen kerkelijke ruimte, de Lukaskapel. Het is een prachtige, gewijde ruimte. De glas-in-lood ramen vertonen de Alpha en de Omega. Het pijporgel maakt de ruimte compleet.

Drempels
Al voor tien uur is het kostersechtpaar bezig om bewoners te ontvangen. Uit de vier omringende kerkelijke gemeenten komen jonge vrijwilligers om bewoners in hun rolstoel te halen en naar de kapel te rijden. Deze jongeren vormen een onmisbare schakel in de kerkdienst. Niet alleen komen bewoners van ons huis, maar vaak ook familieleden, die met hun man, vrouw, vader of moeder meekomen. En ook mensen die ervoor kiezen hier mee te leven.
Zo heeft in de loop van de tijd de 'Lukaskapelgemeente' zich gevormd. De drempels zijn hier letterlijk en figuurlijk laag.
Bewoners raken niet geïsoleerd, ze zijn zo opgenomen in een groter geheel. Om kwart over tien wordt de klok geluid. De kerkenraad wordt gevormd door twee ambtsdragers van de hervormde gemeente van SommeIsdijk. Na het dienstgebed gaan we de kapel binnen.

Ontmoeting
Het is biddagmorgen. We houden zowel 's morgens als 's avonds kerk. 's Morgens, omdat de meeste bewoners 's avonds te moe zijn om de dienst mee te maken. Bij het binnenkomen geven wat bewoners een blijk van herkenning en zwaaien soms even. Het geeft een gevoel van verbondenheid en warmte. Samen zingen we Psalm 100:I, 4: 'Juich, aarde, juicht alom de HEER ... ' Bij de tweede zin wordt er goed meegedaan en ik geniet als bewoners ondanks hun beperkingen meezingen. Een bewoonster doet even mee als de twaalf geloofsartikelen worden beleden.
Deze morgen is de Schriftlezing gekozen uit Mattheüs 14:13-21: de geschiedenis van de wonderbare spijziging. Vooraf heb ik twee platen gekopieerd en opgeplakt. De ene plaat geeft een afbeelding van de Heere Jezus, terwijl Hij Zijn ogen opwaarts heft en bidt. Op de andere afbeelding lopen de discipelen met volle manden te sjouwen met overgeschoten brokken. Bij bijzondere gelegenheden zorg ik voor afbeeldingen om het gesproken Woord te ondersteunen. Ik begin de preek door de plaat van de biddende Heere Jezus te laten zien en ik vraag wat er op de afbeelding staat. Het antwoord wordt duidelijk gegeven. Ik vraag wat het vandaag voor een dag is. Biddag voor gewas en arbeid, zo luidt het antwoord.
Er wordt geluisterd, al slapen sommige bewoners. Wie weet wat ik zou doen, als ik zo oud mag worden? Tijdens de preek stel ik wat vragen om na te gaan of de bewoners het kunnen volgen. Ik citeer een bekende psalm: 'Opent uwe mond ... ' en wacht even en de rest van dit vers wordt aangevuld.
Met dit gezang eindig ik: 'Rust mijn ziel Uw God is Koning ... ' en de woorden worden weer aangevuld.

Niveau
De preek dient niet alleen afgestemd te worden op bewoners met een verstandelijke beperking. Bewoners van de somatische afdeling tobben niet met deze handicap. Daarom mag de preek niet kinderlijk zijn, maar wel eenvoudig en begrijpelijk.
Er zijn momenten waarop ik probeer af te dalen naar het niveau van de bewoners met hun verstandelijke beperking, naar zijn of haar belevingswereld. Vaak ga ik dan terug naar vroeger, naar de jaren 1930, '40 en '50. Dit is bij het maken van een preek een 'must'. De dienst moet niet langer duren dan een uur. Dit is voor de bewoners lang genoeg. Het maken van een korte preek verplicht een voorganger om echt te zeggen wat hij van Godswege denkt te moeten zeggen.
Tijdens een dienst roept er wel eens een bewoner wat, soms wordt er een vraag gesteld. Niet elke bewoner realiseert zich dat hij of zij in de Lukaskapel en dus in de kerk zit. Dit geeft iets van spontaniteit maar ook van onrust. Altijd zijn er verpleegkundigen aanwezig om bewoners die blijvend storen naar de afdeling terug te brengen. Dit gebeurt bij hoge uitzondering.

Wat blijft er hangen?
Het is na elke preek de vraag wat er blijft hangen. Soms vraag ik als gastpredikant in de consistorie aan de broeders van de kerkenraad waar 's morgens uit gepreekt is. 'Ja ... ja ... waar was het ook al weer over', luidt soms het antwoord. Wat blijft er van de preek, de uitleg van het Woord van God hangen? We denken vaak dat mensen zonder verstandelijke beperking de preek langer en beter onthouden. Dit zal in veel gevallen zo zijn.
We geloven toch ook in de verborgen werking van de Heilige Geest. We bidden toch in het gebed voor de preek om de verlichting met de Heilige Geest? Zo bidden we hier ook in de Lukaskapel. We vertrouwen op het werk van de Heilige Geest, ook in het verpleeghuis. Soms zien en horen we van de vruchten.

Weer in de kerk
Het was heel lang geleden dat hij in de kerk was geweest. De laatste keer was bij het dopen van de jongste dochter, die inmiddels 45 jaar was. Nee, over de kerkmensen was niet veel goeds te vertellen. Het 'grondpersoneel' van de Heere God had het ernaar gemaakt dat hij niet meer over de drempel van de kerk stapte.
Maar tot mijn verbazing was hij met bed en al over de drempel van de Lukaskapel gekomen en luisteren dat hij deed! Hij dronk als het ware de woorden op. Was het het drinken van het water des Levens? Woorden raakten, de Heilige Geest deed de woorden raken. Hij stond open voor het Woord van de levende God.
Zijn moeder, die inmiddels overleden was, was voor hem en zijn gezin blijven bidden, zo vertelde hij. Nu was hij als een verloren zoon teruggekeerd en God de Vader stond op hem te wachten. Als een verloren schaap was hij gevonden. De vraag was of ik op zijn rouwdienst wilde spreken over de gelijkenis van de verloren zoon, uit Lukas 15. Zo is het gebeurd. Ook tijdens kerkdiensten wordt het zaad van het Woord vruchtbaar gemaakt.

Na de dienst
Na afloop van de dienst is er gelegenheid om koffie te drinken in de recreatiezaal. Sommige bewoners maken hier, samen met hun familie, gebruik van. Ook komt hier wel eens een bemoedigende reactie op de kerkdienst. Wat een voorrecht dat ook in verpleeghuizen het Woord van God mag klinken en waar de belofte van God van kracht is: 'Waar twee of drie in Zijn Naam bijeen zijn, daar is Hij in het midden.' 'Daar wordt Zijn heil verkregen en het leven tot in eeuwigheid!'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen