Eigentijdse geloofsbezinning

Op Goed Gerucht wil staan in het brede midden van de Protestantse Kerk. De beweging heeft in Protestants Pamflet haar positiebepaling onder woorden gebracht.
Het pamflet is beknopt en stellingachtig opgezet. Dat betekent dat er een hele wereld van discussie en doordenking achter zit, die niet altijd eenvoudig is te doorgronden. Dat maakt een rustig gesprek over de inhoud niet gemakkelijker. Toch waag ik een poging, in de hoop recht te doen aan het pamflet en tegelijk adequaat te reageren.
Hoofdlijn van het pamflet is dat Op Goed Gerucht cultuurchristendom nastreeft. Deze beweging in de kerk - een groep van ongeveer driehonderd predikanten - wil open in de huidige cultuur staan. Ze wil het gesprek met natuur-, mens- en religiewetenschappen serieus nemen in een eigentijdse geloofsbezinning. Tevens wil de groep in een kritische theologie recht doen aan verworvenheden of inzichten van de moderne theologie.
Achtergrond van het pamflet is de gedachte dat er visies zijn die vinden dat de Protestantse Kerk zou moeten terugkeren naar premoderne theologie en geloofsbeleving. Op Goed Gerucht wijst deze visies af, want hierbij zou het verstand worden opgeofferd omdat het tot biblicisme en fundamentalisme zou leiden.

Bovenmodern
Premodern, als aanduiding voor theologie en geloof, is een aanvechtbare uitdrukking, die anti-oecumenisch aan doet. Immers, wat is modern, pre- of postmodern in het licht van de Schrift? De Schrift met haar evangelie van genade in Christus, is namelijk haar tijd altijd ver vooruit en overstijgt elke tijdsaanduiding. Het is de boodschap die de Kerk van alle tijden en aan alle plaatsen typeert. Daarom is dit evangelie een oecumenisch gebeuren van de eerste orde. Hooguit zou men kunnen spreken van bovenmodern.
Pasen, de opstanding van Christus uit de doden, maakt dat helder. Het nieuwe leven dat daar door Christus is verworven, is zozeer bovenmodern, dat het het nieuwste van het nieuwste is. Het laat al het oude van zonde en dood achter zich. Pasen tekent ons het nieuwe 'tijdperk', dat door Woord en Geest in het heden present is en uitzicht opent op totale herschepping.
Daarom geeft restloze geloofsoriëntering op de Schrift geen enkele beknelling. Ze berooft ons niet van de vrijheid om open in het heden te staan, zoals Op Goed Gerucht lijkt te vrezen. Die beknelling zou er wel zijn als we deze geloofsoriëntering op de Schrift zouden inruilen voor rationalistisch verstane leerstelligheden. Die immers brengen ons bij wetticisme. Ze missen de vrijheid in Christus. De dogma's van de kerk functioneren dan niet als een lied in het levende geloof, ze maken ons helaas tot een farizeeër die dogma's hanteert tot zelfrechtvaardiging.

Harde knoet
Overigens zal vrijheid in Christus geen enkel loopje nemen met de Schrift. Wel is de harde knoet eraf, want de Heilige Geest heeft door de liefde ons hart veroverd en tot gehoorzaamheid omgebogen. Die liefde wil maar één ding, namelijk recht doen aan de Schrift als het Woord van God. Voor onze oude mens is dat een pijnlijk proces van sterven aan onze ik-gerichtheid, voor onze nieuwe mens is het een hartelijke vreugde, waarin we ervaren dat het juk van Christus zacht is en Zijn last licht.
Wanneer geloof en liefde op deze wijze recht doen aan de Schrift, dan heeft dat niets te maken met biblicisme en fundamentalisme. Nooit zal het juiste omgaan met de Schrift bijbelteksten uit haar verband rukken (biblicisme). Nooit ook zal het als een soort houwdegen het Woord opleggen aan mens en samenleving (fundamentalisme).

Strategie
De Heilige Geest gaat heel anders om met het Woord. Hierbij kent de Geest een wat andere strategie in de kerk dan in de staat. In de kerk overwint de Geest van binnenuit al ons verzet en brengt ons tot liefdevolle overgave aan God en Zijn Woord. In de staat kan een bepaalde mate van dwang, desnoods tegen wil en dank, nodig zijn. Doch ook dit laatste heeft niets met enige vorm van fundamentalisme te maken.
Het zal duidelijk zijn dat op deze wijze het verstand bepaald niet wordt buitengesloten, zoals Op Goed Gerucht ten onrechte vreest. Geloof en verstand hoeven beslist geen tegenstellingen te zijn. Wel dienen we hier uit te kijken. Wie verstand en geloof zomaar wil harmoniëren, komt in drijfzand terecht. Paus Benedictus XVI wil dat helaas, en dr. K. Blei heeft dit onbijbelse denken terecht kritisch aan de kaak gesteld (Woord en Dienst, 25 november 2006). De Reformatie leert ons namelijk op grond van de Schrift dat het verstand door Woord en Geest herschapen dient te worden, wil het juist functioneren in geloof en theologie.

Recht overeind
Het zou fijn geweest zijn wanneer Op Goed Gerucht zijn pamflet begonnen was met het bijbels ABC. Daar verstaan we onder dat onze goede God, Vader, Zoon en Heilige Geest, heilzaam met ons aan de gang wil gaan.
Het is immers niet Gods bedoeling dat het heerlijk evangelie van genade in Christus gladjes langs onze rechte rug afglijdt. Het is anders. God beoogt ons als neergebogen mensen recht overeind te zetten. Daarin wil Hij ons brengen tot ootmoedige fierheid, waarin we weten: 'Door Gods genade ben ik dat ik ben.'
In dit bijbels ABC leren we de bijbelse drieslag van de Heidelbergse Catechismus - onze ellende, onze verlossing en onze dankbaarheid - verstaan. Vanuit dit bijbels ABC mogen we verdergaan, het hele theologische alfabet langs, tot en met z. De cultuur zal haar rechtmatige plaats krijgen, alle verworvenheden van hedendaagse (bijbelse) wetenschap kijken we met open vizier in de ogen. Er is geen terrein waar rechte theologie de ogen voor wil sluiten, want Christus is Kurios, opgestane Heere.

Eigentijds denken
Ondertussen zal rechte theologie zich nooit uitleveren aan enige vorm van eigentijds denken. Altijd is de Schrift enige bron en norm. Daarom zal rechte theologie ook uitermate verlegen zijn om de leiding van en herschepping door de Heilige Geest. Opdat we de Schrift werkelijk recht zullen doen en de Geest als Auteur van de Schrift niet bedroeven en zo de kerk afbreken. Uiteraard zal er dan vanuit de kerk niets opgelegd worden. Overrulen is er niet bij. Wel zal alles doorademd en gestempeld worden door Woord en Geest. Het is onze hartelijke wens dat de Protestantse Kerk op deze wijze vanuit het bijbels ABC tot rijke zegen zal zijn voor ons Nederlandse volk. 'Kom Schepper, Heilige Geest, doorwaai, reformeer Uw Kerk, door het Woord.' Dan zal het met de groei van de kerk ook goed komen. Moge Op Goed Gerucht daaraan dienstbaar zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen