Een, heilig, katholiek

De auteur vermeldt in zijn Woord vooraf dat hij zich na zijn speur- en graafwerk wat betreft zijn onderwerp, nog steeds een leerling voelt. Achtereenvolgens was hij in de leer bij de apostel Paulus en luisterde hij leergierig naar onze belijdenisgeschriften. Daarna waren Augustinus, Luther, Zwingli, Bucer, Calvijn, Gunning, Hoedemaker, Bavinck en Noordmans zijn docenten. De genoemde namen staan voor evenzoveel 'vrienden van de Bruidegom'. De Bruidegom is Jezus. De bruid is de kerk, 'al verkeert zij hier op aarde meestentijds als bedelares'.
In zes hoofdstukken verdeelt de schrijver zijn stof, zesmaal sluit hij af met een samenvatting en met gespreksvragen. In het laatste hoofdstuk wordt alles wat is verzameld, geactualiseerd voor de gemeente van nu.

Kerkbrief
Basis voor zijn publicatie is de brief van de apostel Paulus aan de gemeente van Christus te Efeze. Een brief met de bijnaam kerkbrief. Van Paulus leren we immers wat het eigene van de kerk is. Zij is het lichaam des Heeren. De ledematen zijn de gelovigen, de heiligen. 'Niemand is gelovig dan wie ook heilig is, en omgekeerd.' Niemand zou een gelovige, een heilige zijn, als niet de Heere van de Kerk Zijn bruid had uitverkoren 'in Christus. Kerk uit joden en heidenen.
Het lichaam heeft een duidelijke structuur. Het 'bindmiddel' is de liefde 'tot al de heiligen'. Vandaar de eenheid in verscheidenheid - eenheid in het Hoofd, Christus.
Liefde en eenheid gaan hand in hand. Hoe zou het ook anders kunnen, wanneer er een hechte liefdesband is tussen de Bruidegom en de bruid? In dit kader gebruikt ds. Lam het woord katholiek.
'Slechts samen met al de heiligen verstaan we (iets van) Gods liefde.' Gezamenlijk delen de ledematen ook in de gaven die aan het lichaam, de gemeente, zijn geschonken. Onder (veel) meer: de ambten. Geschenk van God! De Heere Zelf vergadert en bouwt de kerk door middel van de ambten. De kerk van Christus is de strijdende kerk. Zij staat 'aan het front' in de wapenrusting Gods. (Ef. 6). Zij beklaagt zichzelf niet, maar zingt tot eer van God. Zo is zij echt orthodox en zo komt zij tot haar bestemming. Zij zingt het bruidslied: 'Mijn Liefste is van mij en ik ben van Hem' (Hoogl. 2:16). Terloops signaleren wij dat de auteur Hooglied exegetiseert zoals de katholieke kerk dat door de eeuwen heen heeft gedaan: het Lied van Christus en Zijn bruid.
Meer van deze toepassing van Hooglied lezen wij verderop in het boek, onder het kopje Bruidsgemeente . Daar maakt de Bruidegom Zijn bruid het hof: 'Zie, gij zijt schoon, Mijn vriendin.' De bruid op haar beurt: 'Zet mij als een zegel op Uw hart, als een zegel op Uw arm.'

Opgave
Wij belijden de ene, heilige, katholieke en apostolische Kerk. De eenheid is een belofte en een opgave. Uit wat ds. Lam schrijft, blijkt dat hij bezorgd is over het laatste: de opgave. Hij stelt de vraag: 'Moesten we daar niet meer aan tillen?' En later: 'Moeten wij niet meer beseffen dat de verdeeldheid van de kerken uit den boze is?' 'Het breekt ons op dat we te weinig in de leer gaan bij de Reformatie' - en via deze (vooral) bij de Vroege Kerk, voeg ik eraan toe.
Kan Christus gedeeld zijn? Immers, waar de eenheid zoek raakt, is er sprake van schuld. In combinatie met het eerste - de belofte! - denk ik dat de schuld vooral zit in ongeloof. Je kunt bezwaarlijk samen de ene Christus belijden en volgen, van Zijn beloften en geboden leven en tegelijk ieder een kant opgaan. In welke richting kom je dan aan de voet van het Kruis terecht?
Het valt me op dat de toon van ds. Lam zeer mild is. Voorzover ik hem ken, meen ik een ingehouden verontwaardiging te bespeuren. Binnen een katholieke kerk moet je soms dingen bij de naam noemen, die een heftige reactie oproepen. Niet zomaar lezen we van 'theologische inteelt' en van 'repeterende breuken'.
Heeft Noordmans niet gezegd dat 'de zwakste plaats in de gereformeerde dogmatiek' is de leer der kerk? Heeft Calvijn niet rusteloos gezocht naar de eenheid van de Reformatie in Europa? Wie in ons tijdsgewricht nog eens een kerkscheuring op zijn naam schrijft, neemt de kerkgeschiedenis - zo deze al bekend is - niet serieus. Al te lichtvaardig gaat men ervan uit dat elke nieuw ontstane kerk het recht heeft te veronderstellen dat zij behoort tot de veelvuldige rijkdom van Christus (zo ongeveer Noordmans).
Veel is er te leren van de strijd die de kerkvader Augustinus leverde tegen de donatisten, die een zuivere kerk nastreefden, van de confrontatie van de reformatoren met de dopers. Waar het Woord is, daar is de katholieke kerk (Luther). Buiten haar is geen zaligheid.

In gesprek
Ds. Lam wijst op nog iets wat wij van de reformatoren kunnen leren: hun bereidheid met Rome in gesprek te zijn. Zij hebben dat ook in de praktijk gebracht. Wat doen reformatorische christenen vandaag? Wat dit betreft, lijken zij helaas niet of nauwelijks op de reformatoren. Hoe dat komt? Angst, misschien? Wantrouwen? Wie heeft het in onze kririgen over Rome? Hij of zij die min of meer verliefd is op de 'knuffel priester' Bodar en wie zich verdiept in de columns van mgr. De Korte in het blad CVKoers.
In eigen huis hebben we onze handen vol met muizenissen die ons afleiden van de echte vragen. Zo kan ieder met zijn 'elk wat wils' een eigen koninkrijkje in stand houden. Waar je ook aan toekomt, zeker niet aan het gesprek met Rome. Maar: 'De huidige paus, Benedictus XVI, zoekt het gesprek.' Niet hooghartig, maar nodigend. Prof.dr. A.A. van Ruler heeft ons geleerd dat Rome de Reformatie beleeft als een schrijnende wond. Laten we - ondanks geweldige obstakels - elkaar niet afschrijven.
Een andere categorie gesprekspartners vormen de evangelicalen. Binnen en buiten de kerk treffen we ze aan. Hun kritiek op de kerk is niet mals. Wij hebben onze vragen naar hen toe: Weten zij wel wat 'aanvechting' is? Verstaan zij de beeldspraak van de kerk als bedelares? Zij vragen ons naar de gaven van de Geest, het gezag van de Schrift, de traditie. En dan wij weer: het verbond, het verbondsteken, de (kinder)doop.

Loods
Graag zou ik veel doorgeven van de prachtige citaten in de onderdelen van het boek van ds. Lam die gerelateerd zijn aan de bovengenoemde namen van 'vrienden van de Bruidegom'. Dat behoeft echter meer ruimte dan hier gereserveerd. Bovendien is het moeilijk een keuze te maken. Het beste is het boek (120 blz.) te lezen, om te verstaan en te onderscheiden waar het op aan komt wanneer wij de Kerk belijden.
Kerkelijk besef sterft weg. De kerk 'krimpt', verschuift naar de rand van de samenleving. Tegelijk ontstaan er nieuwe kerken en sekten. Verontrustend, dat zal waar zijn. Maar Hij die de Eerste en de Laatste is, heeft het laatste Woord.
Christus houdt Zijn kerk in stand. Bij de kenmerken van de kerk, zei Luther, behoren lijden, vervolging en aanvechting. Uit de feiten is derhalve niet af te leiden dat het Lichaam van Christus het goed maakt en dat het goed komt.
Wij geloven de Kerk. Reden te over om toch met een citaat te besluiten. Het is van de Schotse predikant Samuel Rutherford (1600-1661):
'Bent u ontroerd over de toestand van de Kerk? Weet dat onze Heere haar steeds tussen verdrinken en zwemmen zal houden. Dit gebroken schip zal aan land komen, omdat Jezus de loods is.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen