Kerk in de stad

Kerk zijn in de stad was het thema van een miniconferentie in juni in Nijkerk, waaraan vertegenwoordigers van Stichting Hulp Oost­ Europa (HOE), de Gereformeerde Bond (GB) en de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) hebben deelgenomen. Vanuit de gezamenlijke contacten van deze organisaties in Oost-Europa is er regelmatig overleg en wordt jaarlijks een dergelijke conferentie georganiseerd, met een gast uit Oost-Europa. Dat was dit keer de Hongaarse predikant ds. Zámbó András (43) uit Boedapest. De Inwendige Zendingsbond (IZB) was als deskundige gast aanwezig.
Ds. Zámbó András, de Hongaarse gastspreker op deze conferentie, is predikant in Káposztásmegyer, een van de buitenwijken van Boedapest. Zijn werkgebied is een flatwijk waar op een vierkante kilometer tienduizenden mensen wonen. Deze en andere wijken werden in de communistische tijd gebouwd voor militairen en ambtenaren. Vanzelfsprekend voor het politieke klimaat was er stedebouwkundig voor een kerk geen plaats ingeruimd.
Ds. Zámbó: 'De meeste mensen hebben geen enkele band met de kerk of met het christelijk geloof. Het is echt zendingsveld. In mijn gemeente wonen dertigduizend mensen, van wie er vierhonderd lid zijn van de kerk; op zondag gaan er tweehonderd naar de kerk, ruim vijftig kinderen inbegrepen. Een groot aantal van hen is ook betrokken bij doordeweekse activiteiten zoals bijbelkringen, jeugdgroepen, een moeder-dreumes groep, catechese voor volwassenen, een kring voor pasgetrouwden en een vrouwengroep. In de week zijn meer mensen betrokken bij het kerkenwerk dan er zondags in de kerkdienst zitten.'

Wijk
Naast de Rooms-Katholieke Kerk de grootste kerk in Hongarije - is ook de Hongaarse Gereformeerde Kerk present in de wijk, die sinds de Wende in 1989 steeds meer bewoond wordt door starters en sociaal zwakkeren. Dat geeft de wijk een eigen karakter en eigen problemen, maar ook eigen mogelijkheden.
In deze wijk heeft ds. Zámbó zijn gemeente, die ontstond op initiatief van een actieve christen. Waarom, zo vroeg deze man zich af, zou ik ver gaan rijden naar een bestaande gemeente, terwijl er hier in mijn eigen wijk duizenden mensen wonen onder wie ongetwijfeld ook veel Hongaarse gereformeerden? Maar hoe vind je die mensen en op welke manier kun je ze motiveren om bij elkaar te komen, dat was de grote vraag. In het dagelijks leven is er nauwelijks contact tussen mensen. De wijk stroomt 's morgens leeg en 's avonds weer vol. Vluchtige ontmoetingen bij de busstations, bijvoorbeeld, werden als contactmomenten gebruikt om te zoeken naar medechristenen. In die aarzelende contacten - aarzelend vanwege het grote wantrouwen dat nog overal springlevend is in de voormalige communistische landen - kwam ook de kerkgang ter sprake. Er werd een zaal gehuurd in een cultureel centrum, er werden kerkdiensten georganiseerd en zo ontstond in deze wijk de presentie van de gemeente van Christus.

Moeders
Sinds 2003 wordt gebouwd aan een eigen een missiecentrum, een gebouw dat meer moet zijn dan alleen kerkgebouw. De kerk moet weer een plaats hebben in de buurt en daarmee in de samenleving. In de tien jaar dat de gemeente nu bestaat, zijn er activiteiten ontwikkeld om de contacten tussen mensen te bevorderen. Moeders zijn bijvoorbeeld een belangrijke doelgroep. Het sociale systeem van Hongarije voorziet in een lange periode van zwangerschapsverlof. Moeders met een of twee kleine kinderen ontmoeten elkaar bij de kinderopvang of de school. Vanuit deze ontmoetingen met elkaar worden uitnodigingen voor BijbeI en gesprekskring verspreid.

Gemeente in de wereld
Samen met andere predikanten die ook als kerkplanters werken en bezig zijn met het stichten van gemeenten in de Hongaarse hoofdstad, heeft ds. Zámbó een kring opgezet om samen het kerkelijk werk in Boedapest te doordenken en tot meer visie te komen. Rond deze predikanten is weer een groep gevormd die regelmatig bijeenkomt voor gebed en het uitwisselen van gedachten en ideeën. Voor 'de werkers in het veld' is dat een bron van inspiratie. Vanuit deze groep leeft sterk de overtuiging dat de gemeente 'een gemeente in de wereld' is. Een gemeente is weliswaar een gemeenschap met een onderlinge band, maar niet minder ook een getuigenis naar de wereld. Vanuit die visie is er ook aandacht voor diaconaal werk. Ook al is er nog geen structuur binnen de kerk en de gemeente, mensen in nood weten dat ze bij de kerk kunnen aankloppen en een open oor vinden, ook voor andere dan geestelijke nood.

Antiochië
De uiteenzetting van ds. Zámbó onderstreepte het meditatieve openingswoord van ds. B.J. van der Graaf uit Amsterdam naar aanleiding van Handelingen 11:19-26. Hij legde de vinger bij de christenen die verstrooid werden en in de stad Antiochië terechtkwamen. Wat zorgde er nu voor dat ze bekend werden in de stad? Dat moet hun christen-zijn geweest zijn. Die mannen uit Cyprus spraken buiten hun eigen kring tegen de Grieken. Leven in innerlijke verbondenheid met Christus en volgeling zijn in de praktijk van het dagelijks leven; dan val je op, worden er vragen gesteld en ontstaat er een mogelijkheid om Christus te verkondigen.
De tweede spreker op de conferentie was ds. M. van Duijn uit Eindhoven. Context en cultuur zijn totaal anders van die in Boedapest. Mensen komen vanuit verschillende motieven naar zijn gemeente, die er een van de vele is. Keuze te over. De gemeente heeft door de grote verschillen in achtergrond van de gemeenteleden een open karakter. Maar dat wil nog niet zeggen dat buitenkerkelijken vanzelf komen. Je moet present zijn op een manier die past in de Eindhovense situatie.

Niet hét antwoord
Met dominee Zámbó bezochten we voorafgaand aan de conferentie de predikanten C. van Duijn in Amsterdam en P.L.R. van der Spoel in Amersfoort (nieuwbouwwijk Vathorst). Korte ontmoetingen, maar wederzijds met vragen die de kern van het gemeente-zijn betreffen. Waren er ook antwoorden? Jazeker, maar niet hét antwoord. Iedere gemeente heeft haar 'eigen' plaats, omstandigheden en uitdagingen om gemeente te zijn.

Werk voor thuis
Als organisaties hebben we vier vragen geformuleerd om mee te nemen en thuis te bespreken. Een vervolg met de inbreng van de eigen kennis en expertise van elke organisatie. Ds. Zámbó heeft de vragen ook meegenomen naar Boedapest en zal die met zijn predikantengroep bespreken. De vragen:
a. Zijn de verschillende sub-culturen in de steden te onderscheiden als culturen en als zodanig te benaderen met het evangelie?
b. Wat kunnen we binnen de gereformeerde theologie met de gedachte dat 'Christus in de wereld' is gekomen en dat de gemeente in navolging in de wereld haar plaats heeft in te nemen?
c. Is gereformeerd-zijn een hindernis of juist een katalysator voor zending?
d. Wat kunnen de aanwezige Nederlandse organisaties voor de situatie in Boedapest betekenen?

Na zijn verblijf in Nederland ging ds. Zámbó weer terug om zijn werk in Gods wijngaard weer op te pakken. Een andere plaats, context en cultuur dan die van de werkers in Nederland. Verschillen, maar vooral veel (h)erkenning en dat was een heel bemoedigend gegeven bij de uitwerking van dit thema.
Contacten met werkers in Oost­ Europa zijn van wezenlijk belang voor de beleidsvorming van een organisatie als stichting HOE. De conferentie vormde een goede impuls voor de verdere uitwerking van het beleid van Vorming en Toerusting van onze stichting. En wat in ons eigen land geldt, geldt ook in Oost-Europa: de velden zijn wit om te oogsten. Daar zijn wel arbeiders voor nodig, en middelen om ze uit te zenden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen