Als de Bijbel open gaat

Een oorlogsschip van de Koninklijke Marine kan op zee voorzien worden van brandstof. Dat gebeurt regelmatig. Het is en blijft een spectaculair gebeuren. Er zijn veel bemanningsleden bij betrokken. In het marinejargon wordt dit bevoorraden op zee genoemd (BOZ'en). Er wordt eerst een lijn van het ene naar het andere schip geschoten. Is deze lijn tussen beide schepen bevestigd, dan wordt er een tas aan bevestigd. Daar zit een tweetal brieven met belangrijke gegevens in. Eén voor de commandant en één voor de technische dienst. Verder bevat de tas nog enkele relatiegeschenken.

Vooraf
Het wekelijks laden van geestelijke brandstof gebeurt in één van de verblijven. Aan de verblijfoudste wordt toestemming gevraagd of in het desbetreffende verblijf de kerkdienst kan worden gehouden. Bij goed weer vindt de kerkdienst soms ook wel eens buiten plaats, op het seindek.
Vooraf moet er van alles worden geregeld. Er worden affiches gemaakt en opgehangen voor de kerkdienst. Daar staat in waar de dienst plaatsvindt, hoe laat het is en wat het thema van de dienst is. Er moet ook een bericht worden opgesteld voor de dagelijkse orders - lees: het dagprogramma - van de betreffende zondag.
Voor iedere eredienst wordt verder een uitgewerkte liturgie gemaakt. Bij de chef-hofmeester van het verblijf moeten koffie, thee en koek besteld worden voor na de dienst. Ook met het hoofd operationele dienst worden afspraken gemaakt. De kerkdienst moet namelijk niet samenvallen met een scheepsbrede oefening of met de genoemde bevoorrading op zee. Ten slotte moet op zondagmorgen het verblijf worden ingericht voor de kerkdienst.

Kerkwimpel
De kerkdienst begint nadat de kerkwimpel gehesen is. Dit is een vlag bij de Koninklijke Marine die aangeeft dat er een eredienst aan boord plaatsvindt. Opvallend is dat de vlag een combinatie lijkt te zijn van de Engelse vlag en de Nederlandse vlag, zij aan zij. Het is ook opvallend dat de kerkwimpel gelijk is aan de Church pennant, de kerkwimpel van de Royal Navy.
De vlag dateert uit de zeventiende of achttiende eeuw. Het gebruik van de vlag wordt vermeld in documenten uit het jaar 1778 en er zijn aanwijzingen dat sinds 1661 bij de Britse en Hollandse marine een kerkvlag gehesen werd. Over de herkomst wordt gespeculeerd: sommigen beweren dat ten tijde van de Engels-Nederlandse oorlogen de vlag werd gebruikt om een tijdelijk staakt-het-vuren te bewerkstelligen gedurende een kerkdienst; anderen dat de vlag onder het koningschap van stadhouder Willem III en Maria Stuart haar huidige vorm heeft gekregen. De kerkwimpel associeer ik altijd met het lied "t Scheepke onder Jezus' hoede, / met de kruisvlag hoog in top, / neemt als arke der verlossing/ allen die in nood zijn op.'

Zendingsterrein
De kerkgangers komen uit de gehele breedte van kerkelijk Nederland. Protestanten en rooms-katholieken zijn een klein uur rondom de geopende Bijbel samen. Ook bemanningsleden die niet kerkelijk zijn opgevoed bezoeken de kerkdienst. Soms komen ze voor het eerst in hun leven onder de prediking van het evangelie. Er is een vaste kern die altijd aanwezig is en een grotere groep die met enige regelmaat de kerkdienst bezoekt. Om het met de woorden van Lukas te zeggen: het is een klein kuddeke. De rekensom is snel gemaakt. Op een schip van 154 mensen komen er gemiddeld acht à negen mensen per zondag naar de kerkdienst. Soms vier kerkgangers, dan weer veertien. Het werken aan boord als predikant is dan ook volledig zendingsterrein. Een zendingsterrein op zee. De Heere is de Grote Onbekende en een enkeling roept me bij aanvang van een havenbezoek toe: 'Gaat u nog los van God?' Deze vraagstelling is meer dan eens de aanleiding geweest om de onbekende God te verkondigen. En het verlossende werk van Christus door te geven.

Tatoeage
Tussen het votum en de zegen gebeurt ontzettend veel. Bij de geestelijke bevoorrading op zee staat de verkondiging centraal. Dat is niet anders dan wat kerkgangers in Nederland gewend zijn. In het doorgeven van de boodschap probeer ik aan te sluiten bij de leefwereld van de bemanning.
Eén van de diensten had bijvoorbeeld als thema: Hoe God een tatoeage zet. In de dagen daarvoor waren er redelijk wat tatoeages op de wal gezet. Dit was de aanleiding om te spreken over de doop. Gods onzichtbare en onuitwisbare merk- en veldteken. Zo probeer je de marinemannen en - vrouwen aan te spreken vanuit hun eigen belevingswereld en ze te brengen bij de boodschap van het Woord.
Het bijbelse taalveld moet echter meer en meer uitgelegd worden. Het is onbekend en bijbelse woorden en begrippen vragen om een begrijpelijke, eenvoudige uitleg. In ieder geval moet de prediking bijbelse wortels hebben. Meer dan heldere, bevattelijke taal is noodzakelijk. De kracht van de Heilige Geest is onmisbaar. Hoe zouden zonder Zijn werking harten ooit geopend worden?
Overal ter wereld wordt in windkracht 10 en bij windstil weer in vertrouwen aan boord van de schepen gezaaid en doet God met Zijn Woord wat Hem behaagt.
Het vraagt veel om in een geseculariseerde marinewereld met het evangelie van Christus te komen. Toch wil ik eindigen met een kleine anekdote. Het was zondagmorgen en de telefoon ging in mijn hut: 'Dominee, ik wil me afmelden voor de kerkdienst. Er is iets tussen gekomen, maar volgende week ben ik er weer.' Waar maak je een telefonische afmelding voor de kerkdienst mee?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen