Leiding geven in elke tijd

Volgende week wordt de driejaarlijkse christelijke gereformeerde synode geopend. Aan de vooravond ervan schreef ds. P. den Butter in Bewaar het pand, het blad van de behoudende vleugel in de Christelijke Gereformeerde Kerken, dat de synode in de huidige vorm maar beter kan worden afgeschaft. De reden hiervoor is dat gemeenten de besluiten van de synode toch naast zich neer leggen. Als voorbeeld noemt hij het gebruik van de Nieuwe Bijbelvertaling in de eredienst, terwijl de synode zich hierover nog niet heeft uitgesproken. In het officiële blad van deze kerken, De Wekker, noemde ds. J.G. Schenau het voorstel van zijn collega gevaarlijk, een weg waarin cynisme nog meer gevoed wordt.
In deze en zoveel andere situaties waarin de breedte van of spanning over de koers van de Christelijke Gereformeerde Kerken aan het licht komen, zullen ouderen zich gemakkelijk de naam van ds. J.H. Velema herinneren, vijf keer tot preses van de generale synode verkozen. Zijn woord was geen wet en zijn mening was niet heilig, maar hij sprak wél met gezag en zijn overtuiging bond samen. We hebben het dan vooral over de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, waarin in andere kerken en groeperingen ook mensen als ds. Velema leiding aan het kerkelijke leven gaven.

Op de kerk gericht
Duidelijk is dat het niet ging om een of ander kerkelijk compromis, om 'het bij elkaar houden van de vleugels', om het formuleren van besluiten die heikele kwesties vooral vooruit schuiven. De kerk is geen politiek, waarin wij draagvlak zoeken voor onze standpunten. Als de kerk wel die weg gaat, dreigt het gevaar dat ze op de gemeente van Laodicea gaat lijken, niet heet en niet koud.
Wat was het geheim van dat leiding geven? Die vraag boeit, ook als we onze eigen tijd spiegelen aan die periode.
Zoekend naar een antwoord, denk ik aan de titel van de memoires die ds. Velema enige jaren geleden uitgaf: De kerk centraal. Zestig jaar in dienst van de kerken. Was liefde voor de kerk niet ook de drijfveer van de hervormd-gereformeerde ds. W.L. Tukker? Gerichtheid op de kerk en op de voortgang van Christus' werk maakt onze persoonlijke verlangens en voorkeuren ondergeschikt, zet zich in voor de heerschappij van Christus. Wie leiding geeft, zet daarom niet zichzelf centraal; denkt niet na over wat hij bereikt in een bepaalde periode, in een ambt of functie. Wie leiding geeft, richt zich op Christus' werk in ons midden - vroeger, nu en in de toekomst.

Beleden, beleefd, gehandhaafd
Ds. Velema heeft als leidinggevende in zijn kerkgemeenschap de band met het christelijke gereformeerde verleden altijd vastgehouden. Weet de tegenwoordige generatie nog wel wat christelijk gereformeerd is, opperde hij nogal eens. Hij relativeerde dit eigen kerkverband tegelijk, toen hij schreef: 'Het mag ons menselijk, ons kerkelijk ideaal niet zijn om koste wat kost er voor te zorgen dat er een christelijke gereformeerde kerk zal zijn. Maar het is wel belangrijk dat Gods Waarheid wordt beleden, beleefd en gehandhaafd, nu en in de komende jaren tot aan het laatste werelduur.' Uit de belofte dat Christus als eeuwige Koning nooit zonder onderdanen kan zijn, kan de kerk leven, wanneer zij met deze Koning meevergadert, Zijn Woord getrouw bewaart en verkondigt en zich door Zijn Geest laat leiden in heel haar kerk-zijn, aldus ds. Velema. Ds. Velema heeft zich ingezet voor een kerkelijk leven dat zich aan de Schrift en de belijdenis van de kerk gebonden acht, waarbij hij aangaf dat het in die gereformeerde belijdenis om de vreze des Heeren gaat. Dat katholieke erfgoed van de Reformatie en de Nadere Reformatie zal met name in de prediking oplichten.
Het is daarom voor hem kenmerkend dat hij in een opstel rond het negentigjarig bestaan van de Chr. Geref. Kerken in 1982 geestelijke leiding op de prediking betrok, omdat de belijdenis juist in de prediking - of juist niet - functioneert. Die prediking confronteert de gemeente 'met de drie-enige God en met Christus als de enige grond van de zaligheid, die in al Zijn rijkdom en noodzakelijkheid wordt gepreekt, opdat het komt tot een persoonlijke relatie met Hem.'

Leren als machthebbenden
Had ds. Velema gezag omdat hij niet anders wilde dan de Schrift naspreken, omdat hij de fronten benoemde en de heilzame uitweg wees? Ja, en hij richtte zich daarbij op hoofdzaken. Meer dan een kwarteeuw geleden schreef hij over de prediking dat 'als de zonde een gepassioneerd station is, de gemeente gearriveerd wordt en het kerkelijk leven ineenzakt.
In zelfverzekerdheid klimmen we hoe langer hoe hoger en we hebben Christus niet dagelijks meer nodig.'
Wie zo leiding heeft gegeven, weet zich een leerjongere van Christus. Elke tijd kent mensen die hier bovenuit willen stijgen, waardoor de verwarring in de gemeente, in de kerk kan insluipen. Er is geen betere remedie dan juist dan te blijven bij Christus, over Wie drie evangelisten melden dat Hij leerde als machthebbende.
De Zoon sprak met gezag, omdat Hij van Zijn Vader de bevoegdheid ontvangen had. En elke geroepen dienaar van het Woord mag de volmacht van de prediking als het van God gegeven middel gebruiken om met gezag te spreken, om geestelijke leiding te geven in persoonlijke, kerkelijke en maatschappelijke vragen.

Bisschop als leider?
Onze tijd vraagt opnieuw om leiderschap. We kennen sinds vorig jaar een vakblad voor christelijke leiders, Leadership. Geestelijke leiders, mensen met uitstraling, worden gezocht. Die roep is niet verwonderlijk, nu het ambt aan betekenis heeft ingeboet en de ambtelijke vergadering niet altijd geacht wordt. Dr. H. de Leede opent in het laatste nummer van Kontekstueel opnieuw de discussie over de wenselijkheid van een bisschop, die naast de zorg voor de continuïteit van de gemeenten ook andere ambtsdragers in het gareel kan houden. Het is een voorstel dat mijns inziens afleidt van de werkelijke problematiek, namelijk dat we in het geheel van de kerk samen onvoldoende horig aan het Woord van God zijn en we niet samen Christus belijden.
Paulus wierp zich nimmer op als geestelijke leider, beleed zelfs aan de gemeente van Korinthe de minste van de apostelen te zijn. En toch, hij had gezag, was bewogen, kon uiterst scherp zijn, alles omwille van het evangelie. In geen enkel ding gaf hij aanstoot, opdat zijn bediening niet gelasterd zou worden (2 Kor. 6:3). Het beeld van Jezus kreeg in Paulus' leven meer en meer gestalte. En dan kan het niet anders zijn dan dat er ook mensen bij je weg blijven.

Gebed om ambtsdragers
Het is weinig vruchtbaar om te verlangen naar hen die enkele decennia geleden in de kerk leiding gaven. 'Was die ouderling er nog maar. Of: kon hij de synode nog maar eens toespreken.'
We mogen de Heilige Geest blijvend bidden om ambtsdragers die in Christus' Naam voorgaan in dienend leiderschap.
Dat betekent het geheel en al verwachten van het Woord en van de verkondiging daarvan. Geestelijke leiders ontstaan in de verborgen omgang met God, waar nieuwe en oude schatten uit het evangelie gevonden worden. Tegelijkertijd weten ze zich onnutte slaven, omdat ze slechts deden wat ze moesten doen. En in hun levenswandel zijn ze transparant.
Leidinggeven gebeurt niet los van de context van de gemeente, van de kerk. In onze cultuur waarin gezag verworven moet worden, zal het gaan om de kracht en de relevantie van de aan het Woord ontleende argumenten, geïllustreerd door een levensstijl die hiermee strookt. Op dat fundament werken bindt samen en ook op langere termijn zegenrijk zijn. Dank aan de Heilige Geest, die in de waarheid leidt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen