Hoe lezen we de Bijbel?

Een studieweek lang hielden we ons als studenten theologie bezig met de 'gereformeerde hermeneutiek'. In deze bijdrage een impressie van een door het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond belegde boeiende en leerzame studieweek.

Gereformeerde hermeneutiek
Op maandagmorgen druppelden ongeveer veertig studenten theologie het Hydepark te Doorn binnen. Van beginnende studenten tot achtstejaars, allen waren ze vertegenwoordigd. De Gereformeerde hermeneutiek vormde de thematische rode draad van de week. Voor iemand die in het theologenwereldje thuis is het een bekende term, niet-theologen zegt het wellicht weinig. Daarom eerst een korte toelichting. De term hermeneutiek stamt af van het Griekse hermeneuein, wat uitleggen, verstaan, vertolken betekent.
Daar gaat het om in de discipline: hoe leggen we de Bijbel uit? Hoe verloopt het verstaansproces?.

Van Bijbel naar bijbellezer
Vanouds lag alle nadruk op de Bijbel. Hoe leggen we Gods Woord uit? Zijn er bepaalde regels voor op te stellen? Hermeneutiek was de bezinning op de theorie van de Schriftuitleg, de doordenking van de exegetische regels.
Gaandeweg is de belangstelling verschoven van de Bijbel naar de bijbellezer. Hoe de Schrift geïnterpreteerd wordt, hangt af van wie het Boek ter hand neemt. Sociologische setting, geestelijke instelling, opleidingsniveau, ze bepalen in grote mate de uitleg die iemand aan de Schrift toekent.
Deze verschuiving van de Schrift naar de lezer betekent dat de normativiteit van Schrift onder druk komt te staan en de pluraliteit aan interpretaties toeneemt. Er zijn immers evenveel verklaringen van de Schrift als dat er lezers zijn. In het kielzog van dit pluralisme staat het relativisme. Het is de wind die in ons postmoderne klimaat waait.

Kaders doorbroken
Hoe moeten we als gereformeerden de Bijbel lezen? Prof.dr. G. van den Brink opende de serie lezingen op maandagavond. Een stevig pleidooi voerde hij voor de gereformeerde hermeneutiek: het sola en tota scriptura. De ontdekking van de Reformatie, de Schrift als goddelijk tegenover, moeten we blijven vasthouden. Alleen de Schrift en heel de Schrift is Gods Woord. Tegelijk mogen we de ogen niet sluiten voor het feit dat opvoeding en omgeving onze manier van bijbellezen beïnvloeden. Maar onze kaders moeten we voortdurend laten doorbreken door Gods Woord. In die beweging wordt de Schrift in haar volle rijkdom voor ons geopend.
Daarmee was de gereformeerde hermeneutiek helder geïntroduceerd. Als studenten werden we wel benieuwd hoe het sola en tota scriptura uitpakt als het om concrete thema's gaat. Over allerlei onderwerpen werden referaten gehouden. Enkele licht ik eruit, in een impressie kan nu eenmaal niet alles aan de orde komen.

Concrete thema's
Dr. C. van Sliedregt sprak - het was inmiddels dinsdagmorgen - over de vraag of het ambt opengesteld moet worden voor de vrouw.
Enkele belangrijke Schriftplaatsen liep hij met ons na, zoals Genesis 1-3, de twaalf apostelen, Efeze 5 en enkele zwijgteksten. Na een zorgvuldige afweging van deze teksten kwam de predikant tot de conclusie dat het ambt niet opengesteld moet worden voor de vrouw, hoewel hij het respecteerde als iemand anders op grond van dezelfde Bijbel tot andere conclusies komt. Nadrukkelijk pleitte hij voor voortgaande bezinning.
Diezelfde dag nog hield dr. S. Janse uit Driebergen een referaat over het geweld in het.Oude Testament. Vooral ongedifferentieerd geweld, in opdracht van God, gaat lijnrecht in tegen onze intuïties. De oplossing die Janse aandraagt, bevredigt me uiteindelijk echter niet. Er gaat een wissel om: volgens de predikant geeft niet God de opdracht tot geweld, maar denken mensen dat God dit gebood. Een kleinmenselijk product dus. Maar komt het tota scriptura hiermee niet onder druk te staan? Mag je schiften tussen menselijke en goddelijke passages in de Bijbel (H.G.L. Peels)?
Op woensdagmiddag was een politicus onze gast. Mr. C.G. van der Staaij (SGP) vroeg zich in zijn lezing af of we ons in het politieke Den Haag op de Bijbel mogen beroepen. Ja, zo luidde zijn antwoord. Niet alleen staatsrechtelijk is het goed mogelijk, maar Gods gebod betaamt alle mensen.
Bovendien heeft het alles met je integriteit te maken, het is immers je diepste drijfveer van waaruit je politiek bedrijft. Daarbij komt dat het debat versmalt als je de argumenten enkel beperkt tot 'geld en wetenschap'.
Hoe dan wel? Door bewogen (de houding van een christen), bescheiden (de Bijbel is geen politieke encyclopedie) en beslist (op bepaalde punten) de Schrift ter sprake te brengen. Juist ook in Den Haag.

Persoonlijke ontmoetingen
De studieweek is altijd weer een uitgelezen moment om contacten te leggen en te verdiepen. Na een periode van rust, nog voor het nieuwe seizoen van start gaat, kan je elkaar uitgebreid spreken.
Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond sluit zich van harte aan bij de woorden van dank aan ds. en mevr. Hovius, die Rien Teeuw in dit artikel namens de studenten verwoordt. In grote betrokkenheid op de studenten heeft u elf jaar leiding gegeven aan de studieweek. God zegene deze arbeid der liefde, aan Zijn Naam bewezen. Vol vertrouwen dragen we de leiding over aan ds. en mevr. Koeman , die reeds één dag met de studenten kennismaakten. We wensen u vreugde in dit werk ten dienste van de kerk.

Tijdens de maaltijden, tussen lezingen door, 's avonds laat, soms tot diep in de nacht, gesprekken over hermeneutiek, over persoonlijk geloof, over het ambt, het voorgaan in kerkdiensten, over de GB, over politiek. Gesprekken die veel waard zijn. Stimulerend zijn ook altijd dagopening en dagsluiting in de kapel. Gods Woord bindt samen. Met elkaar en met de Heere God. Naast de serieuze gesprekken is er ruimte voor ontspanning. Voetballen, tafeltennissen, wandelen in de natuurrijke omgeving staan steevast op het programma.
Naast de ontmoeting met elkaar, is er ook de ontmoeting met het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond.
Ditmaal opende de nieuwe voorzitter, ds. H.J. Lam, de studieweek met een meditatie over Psalm 57, waarna hij een referaat hield over hoofd- en bijzaken in het beleid van de GB. Het profiel van de GB werd stevig neergezet. Via prediking, liturgie, toerusting van studenten en gemeenteleden, probeert men de waarheid binnen de Protestantse Kerk te verbreiden en te verdedigen. De lezing riep een forse discussie op. Dat mag, zeker onder studenten.

Dankwoorden
Voor ds. en mevr. Hovius was het een bijzonder jaar. Voor de elfde - en laatste - keer gaven zij leiding aan de studieweek. Veel hebben ze ons als studenten gegeven. Maar wie geeft, die ontvangt. Dat is de regel in Gods koninkrijk, vertrouwde ds. Hovius ons toe. Hartelijk dank! We zullen jullie missen, maar niet vergeten. God zegene jullie op de verdere levensweg. Het stokje wordt overgedragen aan ds. en mevr. Koeman. Welkom!

Ook een woord van dank richting het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. De studieweek biedt altijd weer, naast de facultaire studie, de mogelijkheid om ons in de bronnen en de relevantie van de gereformeerde theologie te verdiepen.
Ten slotte danken we Heere God. Hij schonk ons deze studieweek. Hij schenkt ons zijn betrouwbare Woord.
Hij schenkt ons Zijn Heilige Geest die in alle waarheid leidt. 'Wie God de ogen voor Zijn Woord geopend heeft, die ziet een wondere wereld. In het vergankelijke leven leer ik de levende God kennen en Zijn werken dienen mij tot heil' (Bonhoeffer).

Rien Teeuw

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen