Leren kiezen

Goed om er in de kerkdienst zelf ook een zekere vaste orde van dienst op na te houden. Niet omdat het echt niet anders zou kunnen of mogen. Wel omdat er op deze manier ook voor wat betreft de beleving van de eredienst echt iets kan inslijten. De stijl blijft er -  om met prof.dr. A.A. van Ruler te spreken - in.
Dan gaat het er wel om dat we ons de liturgie echt eigen maken. Dat we haar persoonlijk en met elkaar (weer) leren doorleven. Dat de predikant alle routinematigheid en gezapigheid vreemd is en hij samen met de kerkenraad zoekt naar wegen om de gemeente - jong en oud - handreiking te doen om te groeien in betrokkenheid. Goed ook om in de prediking met een vaste gang de loop van het kerkelijk jaar te volgen. Of om waar mogelijk uit te gaan van vervolgstof. Hetzij door middel van de voortgaande lezing van een bijbelboek, hetzij volgens een meer thematische ordening.
Bijzondere diensten of themadiensten kunnen zeker leiden tot een speciale betrokkenheid. Dat is waardevol, en ik ken er mooie voorbeelden van, maar daar zit toch vaak iets eenmaligs in. Het is goed om ook op dit punt beleid te ontwikkelen. Laat het aantal bijzondere diensten niet als vanzelf almaar in aantal toenemen.
Volharding komt ons niet aanwaaien. We hebben ons erin te oefenen. Persoonlijk, als gezin en als gemeente. Ik duidde terloops al het belang aan van de gewoontevorming in de (godsdienstige) opvoeding. Pedagogen wijzen op de betekenis van regelmaat en structuur.

Iets voorlopigs
Zo sneed orthopedagoog Bert Reinds onlangs in een column in Visie het thema 'kiezen en volhouden' aan. Er is heel veel te kiezen. Keuzemogelijkheden te over. Waar dan ook en hoe dan ook: voor elk wat wils. Kiezen krijgt zo steeds vaker iets voorlopigs. Wanneer een keuze ook maar even tegenvalt, switchen we naar iets anders. Waarom ook niet? Het aanbod is legio.
Reinds wijst echter op het belang van het volharden. Hij spreekt van de 'vaardigheid van de volharding', die onze kinderen later nodig hebben om niet gelijk uitgeschakeld te zijn als iets tegenvalt of tegenzit. Goed om deze vaardigheid aangeleerd te krijgen en erin geoefend te worden. Goed om als ouders bijvoorbeeld niet zonder meer toe te geven aan een kind dat na een maand alweer voor een andere sport wil kiezen, omdat het turnen toch niet zo leuk vindt. Goed om het kind bewust te leren kiezen en vervolgens aan te moedigen om vol te houden. Temeer als we bedenken wat Reinds ten slotte opmerkt: 'Zonder volharding komt er geen inhoud!'

Aanmoedigen
Het lijkt me van groot belang om juist het thema volharding op kringen, thema-avonden en cursussen over opvoeding in de gemeente expliciet aan de orde te laten komen. We kunnen het dan ook toesnijden op de godsdienstige opvoeding, de geloofsopvoeding. Op religieus terrein komen we immers ook een ruim aanbod aan keuzemogelijkheden tegen. Naar mijn waarneming wordt hiermee soms nogal argeloos omgegaan. Er worden wisselende, vaak sterk emotioneel bepaalde keuzes gemaakt. Je hoort dan zeggen dat ook hier verandering van spijs doet eten. En dat over smaak niet valt te twisten. Maar is de vaardigheid van de volharding er wel?
Laten we onze kinderen echter bewust leren kiezen vanuit de persoonlijke omgang met Hem, die de Eerste en de Laatste is, de God van het verbond. Laten we hun de waarde en de betekenis van de kinderdoop duidelijk maken. Wat een genade en wat een roeping om het merk- en veldteken te mogen dragen van Hem, Die ons eerst heeft liefgehad, en dat tot het einde (1 Joh. 4:19 en Joh. 13:1).
Laten we onze kinderen en onze jongeren aanmoedigen door hen het volharden in de kracht van Gods genade daadwerkelijk voor te leven. Door zélf vol te houden en trouw te blijven op de plaats en in de gemeente waar we gesteld zijn. Toen we belijdenis van het geloof aflegden, beloofden we immers trouw te zijn?! We zeiden 'ja' ook op de vraag om getrouw te zijn onder de bediening van het Woord en de sacramenten, om te volharden in het gebed en het lezen van de Heilige Schrift, en met de ons geschonken gaven mee te werken aan de opbouw van de gemeente van Christus.

Flitscultuur
Gewoontegetrouwheid en volharding zijn niet bepaald begrippen die in het (kerkelijke) leefklimaat van vandaag hoog genoteerd staan. Zij veronderstellen iets duurzaams, iets gestaags. Maar wat we de 'tijdgeest' zouden' kunnen noemen, treedt juist aan de dag in uitingen en gedragingen die doen spreken van een (kerkelijke) graas-, zap- en flitscultuur. Ik hoor over de tijdgeest vaak nogal fatalistisch spreken. Als ging het om geestelijke klimaatsverandering waartegen nu eenmaal weinig of niets te doen valt. We zijn eraan overgeleverd.
Nu zijn wij mensen in bepaalde opzichten ontegenzeggelijk steeds kinderen van onze tijd. Veel meer zelfs dan we soms menen of waar willen hebben.
Dit houdt niet als vanzelf in dat er tegenover de tijdgeest geen verweer mogelijk is. Als bijvoorbeeld blijkt dat langdurige verbintenissen steeds minder van deze tijd zijn, dan betekent dit nog niet automatisch dat, laten we zeggen, huwelijkstrouw zo langzamerhand echt passé is. Of dat het doen van openbare belijdenis van het geloof als achterhaald moet worden beschouwd.
Zeker, we zijn ook wat dit betreft - en er zou meer te noemen zijn - de schijnbare vanzelfsprekendheid voorbij. Het aantal echtscheidingen neemt ook onder ons zienderogen toe. En het aantal belijdeniscatechisanten loopt in veel gemeenten terug. Daar zit onmiskenbaar een bepaalde geest achter, die je als de tijdgeest zou kunnen typeren. En wie ervaart niet op de een of andere manier zijn zuigkracht?! Eerlijk is eerlijk.

Herscheppen
Maar laten we niet doen alsof verzet hiertegen bij voorbaat kansloos zou zijn. Niet dat we ons in eigen kracht sterk zouden moeten zien te maken om wat voor dammen dan ook op te werpen. Ervaren we niet dat de tijdgeest ook óns niet vreemd is? De tijdgeest laat zich, in welke gedaante hij zich ook manifesteert, niet los denken van wat er van nature in ons aller hart leeft.
Ook aan individualisme, wispelturigheid, ontrouw, gemakzucht en genotzucht. Maar de Heilige Geest is er ook nog!
Het is deze Geest Die doet volharden. Hij herschept en vernieuwt om in liefde trouw en toegewijd te maken, zowel jegens de HEERE als tegenover elkaar. Ik moet in dit verband vaak denken aan wat prof.dr. J.P. Versteeg zei in een toespraak, die werd afgedrukt in de bundel Eerlijk luisteren naar de Bijbel. Een citaat: 'We kunnen aan de tijdgeest alleen het hoofd bieden in de kracht van de Heilige Geest. Om de geesten te onderkennen en om tegenover de geesten die niet uit God zijn, te kunnen triomferen, hebben wij meer dan iets anders de Heilige Geest nodig.'
We staan in het krachtenveld van allerlei geestelijke machten. Maar alleen in de kracht van de Heilige Geest staan we sterk. De Geest, Die wordt ontvangen in de weg van de prediking van het geloof, waarin het gaat om Jezus Christus, de Gekruisigde (Gal. 3:1-2).
Dr. Versteeg stelt dat wie in Christus Jezus als de Gekruisigde gelooft, wie tot het kruis van Christus met zijn zonden de toevlucht neemt, de Heilige Geest vast en zeker ontvangt. En hij vervolgt indringend: 'Als u in Christus gelooft, veronachtzaamt u de gave van de Heilige Geest dan niet. Dat kan! Maar doet u dat niet! Lééft u uit de kracht van de Heilige Geest! Lééft u uit de volle rijkdom, die God u in Christus wil schenken!'

Vraag
Vergis ik me als ik meen dat onder ons in prediking, catechese en pastoraat deze heldere tonen luider, voller, dieper en warmer zouden mogen klinken? Ik stel deze vraag om te beginnen aan mezelf. Maar zouden we ons hierover ook in bijvoorbeeld kerkenraadsverband niet eerlijk hebben te bezinnen? Leven uit de volle rijkdom, die God ons in Christus wil schenken. Daarop komt het aan. Steeds weer. Nu misschien wel meer dan ooit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen