Onderweg naar Sibiu

Een evangelische broeder vertelde me de volgende grap: ‘Weet je wat oecumene is? Zoveel mogelijk water in elkaars wijn doen.’ In gesprekken met reformatorische broeders en zusters moest ik telkens uitleggen dat rooms-katholieken en oosters-orthodoxen óók geloven in Jezus Christus. Intussen kwamen deze vooroordelen mij niet onbekend voor. Ergens hadden ze zich ook in mijn eigen denken genesteld. De term oecumene was mij wel bekend, maar ik vulde hem eerder in vanuit vooroordelen dan vanuit kennis of ervaringen.
Maar, zoals dat wel vaker gebeurt bij een ontdekkingstocht, werd ik in Sibiu verrast door de vergezichten die zich voor mijn ogen openden. Een aantal daarvan wil ik graag beschrijven.

Eenheid
Verbazingwekkend was het gemak waarmee ik voorheen altijd de verdeeldheid tussen christenen accepteerde. Het gebed om en het verlangen van de Heere Jezus naar eenheid (Joh. 17) zette mij nauwelijks aan tot verootmoediging. De acceptatie van de verdeeldheid in het lichaam van Christus is volgens mij gemeengoed in onze gemeenten.
Nu denk ik bij het begrip ‘eenheid’ niet direct aan eenwording van kerkgenootschappen. We hebben tenslotte onze handen meer dan vol aan de verdeeldheid binnen onze eigen Protestantse Kerk. Het gaat mij meer om het kennen van en openstaan voor de ander. Het is confronterend om te ontdekken hoe weinig ik wist van de geloofsbeleving van mijn medegedelegeerden; laat staan van de geloofstradities die ik in Sibiu ontmoette.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik andersom als ‘GB’er’ ook veel onwetendheid heb ontmoet. Ook over onze richting bestaan allerlei karikaturen. Maar in elke karikatuur zit een kern van waarheid en die fungeerde voor mij soms wel weer als een spiegel. Te vaak hebben wij aanleiding gegeven voor karikaturen als: ‘Ze noemen zich protestant, maar ze zijn overal tegen.’
De meest in het oog springende aanleiding voor een karikatuur is wel dat wij als gereformeerde gezindte de grote afwezige zijn (geweest) bij het streven naar eenheid. Wat zou het mooi zijn als wij ons meer bewust werden van de opdracht van de Heere Jezus en onszelf in beweging lieten zetten – op zoek naar ontmoetingen rondom de Schrift, het getuigenis en het gezamenlijke gebed.

Identiteit
Door de ontmoetingen in Sibiu bleek mij ook telkens weer hoe bedreigend eenheid kan zijn. Want juist in de ontmoeting met de ander ontdek je jezelf. Wat is mijn identiteit, wie ben ik, hoe geloof ik? Dat zijn vragen die opkomen als de eigen geloofsbeleving niet meer de norm is en zeker niet vanzelfsprekend.
In de ontmoetingen met medechristenen werd ik bevraagd op mijn geloof en de vormen waarin ik mijn geloof beleef. Zo word je gedwongen om je identiteit en je geloofsbeleving te verwoorden. Hoewel dat niet de makkelijkste weg is, heb ik hier wel de meerwaarde van ervaren. Juist door het kijken over de muren van verschillende geloofstradities heen, ontdekte ik de kracht van onze eigen traditie. Heerlijk om thuis gewoon weer aan tafel uit de Bijbel te lezen en te danken met een lied; of om op zondag te luisteren naar het orgel en een ‘echte’ preek.
Dat neemt niet weg dat ik in Sibiu opnieuw heb ontdekt dat God groter is dan mijn eigen traditie en geloofsbeleving. Juist door de ontmoeting met een veelheid aan christenen uit verschillende tradities en culturen, ontdekte ik hoe groot God is. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de veelheid aan rituelen en stijlen van lofprijzing; of aan de ‘gelofte van armoede’ en de argwaan bij het individualisme, zoals die in andere tradities voorkomen. Dat kunnen we niet negeren omdat het bij ons nu eenmaal niet gebruikelijk is.
God, Die alles is en in allen, kan nooit gevangen worden in mijn eigen beelden en vormen. Juist die gedachte is trouwens onderdeel van mijn identiteit. Die identiteit ligt niet in sociologische, etnische, culturele of traditionele kenmerken, maar in mijn ‘hemelburgerschap’. God is de totaal Andere, Die zich aan mij bekend wil maken – soms op ongedachte wijze.

Vervreemdend
Zo heb ik in Sibiu op ongedachte wijze mensen ontmoet en iets ervaren van de kerk van alle tijden en plaatsen. Helaas waren er ook situaties en momenten die vervreemdend werkten. Zoals de aankomst van een orthodoxe patriarch die met glimmende BMW onder politiebegeleiding naar zijn hotel werd gebracht. Of de hiërarchie van de rooms-katholieke bisschoppen, waardoor een echte ontmoeting met een ‘leek’, zoals ikzelf, bijna onmogelijk werd. Ik denk ook aan de intolerantie van de ‘tolerante protestanten’, die vragen over sekseverschillen en homoseksualiteit als achterhaald beschouwen.
Maar de hindernissen van status, kerkelijke hiërarchie en onbespreekbare thema’s zijn ook ons niet vreemd, dus dat maakt me voorzichtig in mijn oordeel. Veel liever vertel ik over die momenten waarop we even in elkaars hart mochten kijken. Momenten waarop we verwonderd raakten over de kracht van het evangelie en de moed vonden om ons te laten leiden door Gods Geest.
Dan moet ik denken aan de anglicaanse mevrouw die mij inspireerde met haar getuigenis over evangelisatie. Dan moet ik denken aan de rooms-katholieke bisschop die een vlammend betoog hield over eenheid. Maar ook aan de ontmoetingen met de Italiaanse predikante die door haar geloof in Jezus volhardt in een onmogelijke situatie. En aan een orthodox meisje dat de geloofsbrieven van de aanwezige jongeren voorlas.
Dat is precies wat wij nodig hebben en wat wij kunnen leren van deze assemblee: de kracht van de onbevangen ontmoeting met de ander, het delen van ons geloof in God de Vader, en het doorgeven van het licht van Christus, Die onze omgeving wil verlichten.

Toekomst
Zo wil ik graag onderweg zijn, samen onderweg. En dan niet naar Sibiu, maar naar het hemelse Jeruzalem, de stad van God, waar alle volken zich zullen verzamelen voor Zijn troon. Dit toekomstbeeld zet ons streven naar oecumene in het juiste perspectief. De eenheid tussen Gods kinderen zal uiteindelijk voluit gerealiseerd worden door God Zelf. En onderweg mogen wij anderen oproepen om mee te gaan naar Zijn toekomst. Tijdens deze reis kunnen de reisgenoten hun eigenheid inbrengen. Daarbij mag onze reformatorische nadruk op het persoonlijk bijbellezen, de oproep tot zelfonderzoek en het bevindelijke geloof niet gemist worden.
De uitnodiging om samen onderweg te zijn, geldt overigens niet alleen voor de drie oude christelijke tradities die met name vertegenwoordigd waren in Sibiu. Ik hoop dat wij ook de grootste christelijke bewegingen (wereldwijd) hierin betrekken. Want ook de evangelicale en pentacostale gemeenten mogen niet ontbreken, net zomin als de migrantenkerken. Voor mijzelf hoop ik vooral dat de gereformeerde gezindte niet de grote afwezige zal zijn. Misschien kunnen we zo samen een nieuw hoofdstuk van de oecumene schrijven. ‘Volgend jaar in Jeruzalem.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen