BOEKBESPREKING

Tony Judt:
Na de oorlog.  Een geschiedenis van Europa  sinds 1945.
Uitg.  Contact, Amsterdam; 1055 blz.; € 69,50.
De auteur van dit imposante boek was docent aan universiteiten in Cambridge, Oxford, Berkeley en New York. In Na de oorlog behandelt hij de geschiedenis van 34 Europese landen gedurende een periode van zestig jaar na 1945. Hij laat zien hoe groot de economische gevolgen van de oorlog waren, en hoe Europa – met hulp van Amerika maar ook op eigen kracht – zich herstelde. Het boek is zo gevarieerd van inhoud, dat elke samenvatting onrecht doet aan die veelkleurigheid.
Het boek is onderverdeeld in vier delen: de naoorlogse periode, 1945-1953; welvaart en onbehagen, 1953-1971; recessie, 1971-1989 en na de val, 1989-2005. In een heldere verteltrant beschrijft de auteur de ontwikkelingen in de verschillende landen, met oog voor de grote lijnen en voor details. Elk hoofdstuk begint met een citaat van een bekende persoon uit de geschiedenis, ook uit de contemporaine geschiedenis, in eenzelfde brede variëteit als het boek zelf. Door heel het boek heen nemen economische ontwikkelingen een belangrijke plaats in.
Nederland komt veelvuldig aan de orde, impliciet en expliciet. Expliciet wordt gehandeld over de houding tijdens Holocaust, de oorlogsschade, de ontwikkeling van de bevolking (met sterk dalend geboortecijfer), de koloniën, de NAVO, de oorlogsschade, de immigratie van allochtonen (met de vijandigheid daarentegen, inclusief de LPF), de zuilen, maar ook de grote vlucht die sport, met name voetbal ging nemen.
Met betrekking tot de Holocaust geeft de auteur aandacht aan het feit dat in de naoorlogse jaren langzaam maar zeker het beeld werd bijgesteld van Nederland als dappere, weerbare natie; Nederland was schuldig aan de deportatie van de joden en gaf na de oorlog pas in een laat stadium de joden genoegdoening. Hier noemt de schrijver ook het feit dat ‘pas in 1995’ koningin Beatrix, tijdens een bezoek aan Israël, ‘de tragedie van de Nederlandse joden’ erkende.
Ook deze geschiedschrijving is niet waarde(n)vrij. De auteur staat als links-liberaal te boek. Dat blijkt in zijn geuite gevoelens jegens Amerika, vooral jegens Bush, maar ook als het gaat om waarden en normen, paars versus een christelijk verleden. Verder staat hij, zelf afkomstig uit een Litouws-joodse rabbijnenfamilie, ook kritisch ten aanzien van de Israëllobby, gezien de onderdrukking van de Palestijnen die hij waarnam toen hij na de Zesdaagse oorlog naar Israël ging en tolk werd bij het leger. Vooral in het laatste hoofdstuk, een epiloog met als titel Uit het Huis van de doden – een essay over het moderne Europese geheugen – komt de eigen positiekeuze van de auteur tot uitdrukking.
Een kritische kanttekening dient bepaald te worden gemaakt bij de behandeling van de zuilen in Nederland. Ik citeer: ‘In het overwegend protestantse Nederland baden en kerkten de katholieken niet alleen anders dan hun protestantse medeburgers, ze stemden ook anders, lazen een andere krant en luisterden naar hun eigen radioprogramma (en keken later naar hun eigen omroep op tv).’ Maar wat de politiek betreft, geeft de auteur dan alleen aandacht aan de Katholieke Volkspartij en de Partij van de Arbeid. Nederland, een overwegend protestantse natie, maar de protestantse zuil blijft naamloos.
Dit alles neemt niet weg dat dit boek een historische Fundgrube is. Het boek, in Nederlandse vertaling van Hanneke Bos en Wybrand Scheffer, kreeg in korte tijd brede bekendheid. Toen minster Veerman van landbouw aftrad, gaf hij te kennen eerst te gaan lezen, in de eerste plaats dit boek van Tony Judt. Dat is niet alleen aanbevelenswaardig voor een aftredend minister.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen