Waarheid in plaats van opinie

‘Huldrych Zwingli heeft een heldere stijl van schrijven. Zijn gedachten vertonen een enorme diepgang en steunen op een hoge mate van logica. Dat spreekt me aan. Zijn kennis van de Bijbel is fenomenaal, de exegetische opmerkingen verrassen steeds weer. Echt een man van sola Scriptura en terug naar de bron. De katholiciteit van de kerk staat bij Zwingli steeds op de voorgrond.
Ik leer van Zwingli voor het leven van vandaag. Het zal enigszins legendarisch zijn als Oswald Myconius al in 1532 schrijft dat Zwingli op school nooit werd verslagen bij het debatteren. Zwingli heeft inderdaad de gewoonte om de burcht van de tegenstander grondig te ondermijnen en volledig te laten instorten. Zijn betogen zijn bepaald overtuigend!’

Wanneer en hoe hebt u hem ontdekt?
‘In de zomer van 2002 wilde ik iets lezen over Zwingli tijdens een vakantie in Zwitserland. Ik liep tussen de middag vanaf mijn werk (in Dordrecht) langs het toenmalige antiquariaat van Van den Tol. In de winkel werd mijn aandacht getrokken door een stapeltje boeken op een stoel. Ik zag dat ze over Zwingli gingen. Het was een complete serie van vier delen van Oskar Farner. Tijdens de vakantie heb ik meteen ongeveer 1500 pagina’s gelezen. Zijn werk sloeg in als een bom. Dit is een goudmijn! Het riep natuurlijk ook een indringende vraag op: ‘Hoe is het mogelijk dat de protestantse kerken dit laten liggen?’

Wat hebt u zoal van hem gelezen? Wat was het beste?
‘De boekjes die zijn gebaseerd op een preek – en later thematisch zijn uitgewerkt – zijn het meest pakkend. Maar ook zijn richtlijnen voor de prediking staan nog recht overeind. De brieven tonen Zwingli weer vanuit een ander perspectief. Een boek als de 67 artikelen met uitleg is minder een leesboek dan een naslagwerk, maar geeft weer een heel goed een blik in de werkplaats van Zwingli als exegeet, zielzorger en reformator.’

Wat en hoe vaak leest u nog nu van hem?
‘Dagelijks lukt eenvoudigweg niet, maar enkele keren per week lees ik zeker over of uit Zwingli. Een weekend zonder Zwingli lijkt me onmogelijk. Ik lees afwisselend boeken van hem, biografieën over hem en specialistische studies tussendoor. Ik verslind echt duizenden pagina’s. Ik kan daarbij putten uit mijn inmiddels vrij omvangrijke bibliotheek.’

Al op ‘bedevaart’ geweest?
‘Het bezoek aan het bedevaartsoord voor Maria te Einsiedeln komt het dichtst in de buurt van de letterlijke betekenis. Andere bezoeken in Zwitserland hebben we inmiddels gebracht aan: Wildhaus (ouderlijk huis), Glarus (gestart als priester), Zürich (reformatorische werk) en Kappel am Albis (levenseinde).
Wat nog wordt aangetroffen aan actuele betekenis is heel verschillend. In Glarus is weinig terug te vinden. In Zürich wordt de herinnering aan Zwingli (en aan Bullinger) nog levend gehouden. In Einsiedeln vielen de nog uitgebreide stallencomplexen op. In de

Over twee weken: Nelleke Donk-de Koning kiest Elisabeth Elliot.

tijd van Zwingli was zijn ‘baas’ al bezig met het fokken van paarden.’

Hebt u nog wel oog voor eventuele schaduwzijden van Zwingli?
‘Het Zwingli-onderzoek presenteert gelukkig geen geconstrueerde heilige, maar laat een menselijk mens zien. Wellicht ging Zwingli wat te ver in zijn bemoeienis met de niet-protestantse kantons. Dat is niet echt Zwitsers, maar wel weer te begrijpen vanuit zijn vrees voor de straf van God voor heel Zwitserland.’

Op welke manier heeft het lezen van Zwingli u veranderd?
‘Eigenlijk had ik er nauwelijks meer rekening mee gehouden dat een zo directe toegang tot de bronnen van Gods Kerk nog mogelijk zou zijn. Je bent natuurlijk gewend geraakt aan de prietpraatjes van onze tijd. Protestanten van nu hanteren vaak de argumenten van de tegenstanders van de Reformatie, zonder dat vermoedelijk te beseffen.
Het is een beetje het gevoel alsof je door de kleerkast in het land van Narnia van C.S. Lewis belandt. Je verwacht in de theologie terecht te komen, en in de historie. Je komt echter in het felle licht van openbaring, van antwoorden in plaats van vragen; waarheid in plaats van opinie.
Het heeft veel energie bij me losgemaakt. Ik ben een bibliotheek gaan aanleggen, ben met vertalen gestart en heb een beperkte website in elkaar getimmerd (www.zwingli4all.nl). Vertalen is fantastisch: in alle rust door de regels kruipen (durchfuntelen). Het geeft een diepgang in het denken die met lezen niet te bereiken is.’

Waarin heeft hij nu betekenis, anno 2007?
‘Als het geestelijke gehalte in de kerk afneemt, neemt de behoefte aan uitwendige zaken omgekeerd evenredig toe. Vandaag zien we een groeiende behoefte aan rituelen, in het bijzonder rondom de geloofsdoop. Lees van Zwingli ‘Doop, wederdoop en kinderdoop’ maar eens en je vindt alle argumenten en tegenargumenten op een rij. Zwingli is voor 2007 actueel, net als de Bijbel.
Bovendien leven we in een tijd dat de mens zelf weer wat wil betekenen – het liefst vroom verpakt. De scherpe tegenstelling tussen het Godswoord en het mensenwoord maken Zwingli daarbij actueler dan andere reformatoren. De stadreformatie van Zürich levert bijvoorbeeld ook meer inzichten op voor de verhouding tussen de overheid en de kerk dan de kloosterreformatie of de vluchtelingenkerken.
Het perspectief van Zwingli is het adelaarsperspectief van Johannes. Alles vanuit God. Zonder Luther was Zwingli ook wel reformator geweest, maar zonder de spiritualiteit van de Johannes-traktaten van Augustinus is Zwingli niet goed voor te stellen.’

Als u Zwingli zou kunnen spreken, waar zou u het dan over hebben?
‘Zou er een beter onderwerp zijn dan de grootheid en de goedheid van een genadig God?’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen