BOEKBESPREKINGEN

H.J. Hegger:
Afdalen in je ziel. Een weg van zelfanalyse.
Uitg. Kok, Kampen; 283 blz.; € 20,30.
Van tijd tot tijd publiceert de in 1916 geboren ds. H.J. Hegger een boek. Hij is op zijn hoge leeftijd wel bijzonder gezegend met een heel goed geheugen en een heldere geest. Nu gaat het met Afdalen in je ziel wel over een bijzonder boek. Andere publicaties van ds. Hegger betreffen de zorg rondom de kerk en vragen met betrekking tot het geloof, dit nieuwe boek raakt de binnenkant van de mens, de ziel.
Eén van de boeiende aspecten is dat je meegenomen wordt naar het gezin Hegger zoals het leefde in Limburg, naar het ‘rijke’ roomse leven van vroeger, naar het opleidingscentrum in Haastrecht, en naar Brazilië. Het is met ernst en humor beschreven en maakt het lezen van dit boek toegankelijk voor een breed publiek. De aanleiding tot het schrijven van dit boek was het feit dat ds. Hegger in een diepe psychische crisis kwam ( 1940-’42). Vandaag zouden we dit kunnen vergelijken met een burn-out. Zijn kloosteroverste raadde hem aan om de psychiater te raadplegen. Na het overlijden van deze hulpverlener paste ds. Hegger zelfanalyse toe. Hij keek echt naar zichzelf, hij daalde af in zijn ziel. Angst speelde een grote rol in zijn leven, angst voor God. Wat was er niet verdrongen.
Ds. Hegger spreekt over de ‘ik-drift’. Het is naast ‘oerdrift’ een typerend woord. Aan de ‘ik-drift’ zit de positieve kant van het ordenen van de emoties, maar ook de negatieve kant, dat de mens zichzelf voortdurend in het middelpunt wil plaatsen en zichzelf belangrijk vindt. Juist in dat onderbewuste, in die kelder, huizen negatieve, krachtige gevoelens. Door die naar boven te halen en te benoemen stelt de schrijver zich kwetsbaar op. Hij acht het noodzakelijk voor een gezond psychisch en geestelijk leven dat deze gevoelens uit 'de kelder' gehaald worden en in samenwerking met een psychotherapeut dienen deze gevoelens behandeld te worden. Psychologen wordt aangeraden dit boek te lezen en gebruik te maken van de door ds. Hegger aangegeven methode van zelfanalyse. Nergens las ik een recensie van een psycholoog, of psychotherapeut, die de aangegeven methode in zijn of haar therapie toepast of heeft toegepast. Voor mensen die zich willen verdiepen in de psyche van de mens is dit boek een aanrader.
De zelfanalyse is geen doel op zichzelf. Het gaat om de kracht van de genade van Christus. Deze genade brak door in de nachten van aanvechtingen, angst en strijd. Juist dit doel geeft meerwaarde aan dit boek. Immers, wie in Christus gelooft, heeft het eeuwige leven. (Joh. 6:47)
Na het lezen van het boek had ik wat dubbele gevoelens. Moet de zelfanalyse zo breed en concreet uitgemeten worden? Het onthult veel, is eerlijk, maar wordt niet te veel in de etalage gezet? Een vraag van andere orde is: welke rol speelt de vaderfiguur? Hij wordt als een dominante, strenge vader getekend, die de tucht niet schuwt. Bij het lezen over de moederfiguur komen warme, hechte gevoelens boven. Zij was een godvrezende vrouw. Zij leed onder het gezag van haar man en durfde soms haar gevoelens naar haar kinderen niet te uiten. Welke onbewuste invloed is hiervan naar het onderbewuste uitgegaan? Ds. Hegger zal zeker over de vragen nagedacht hebben. Wie zich wil verdiepen in deze materie, kan ik dit originele boek van harte aanbevelen.

T.W. van Bennekom, Sommelsdijk

Bert Engelfriet:
Abraham zien. Israël gezien door schrijvers in het westen.
Uitg. Aspekt, Soesterberg; 296 blz.; € 22,95.
Bij de tegendraadse uitgeverij Aspekt verscheen een bundel opstellen over Israël, gezien door schrijvers in het westen. De auteur, dr. Bert Engelfriet, promoveerde in 1995 op een studie naar de verhouding tussen Bilderdijk en het jodendom. Volgens de inleiding wil dit boek in tien portretten de beeldvorming van de joden in kaart brengen bij toonaangevende schrijvers in West-Europa. En onder die schrijvers rekent de auteur literatoren (onder anderen Revius en Mulisch), filosofen (als Kant en Sartre), alsook theologen (zoals Bernard en Karl Barth). Het zal geen verbazing wekken dat er in deze bundel ook relatief veel aandacht is voor Bilderdijk en Da Costa.
De meeste schrijvers die in dit boek worden belicht, hebben een negatieve visie op de joden, al zijn er uitzonderingen. In een opstel over de plaats van Israël bij Revius en Vondel, concludeert Engelfriet dat dankzij de calvinistische herontdekking van het Oude Testament er bij Revius geen sprake is van anti-judaïstische theologie. Ik houd aan dit boek dubbele gevoelens over. Engelfriet heeft een vlotte pen en didactisch talent en de meeste opstellen in dit boek zijn daardoor goed te volgen. Vanuit de vele noten blijkt ook de brede belangstelling van de auteur. Met passie stelt hij de scheve beeldvorming ten aanzien van Israël aan de kaak.
Wat zich wreekt is het ontbreken van een duidelijke rode draad in het boek. Bij verschillende hoofdstukken is het daardoor niet zo duidelijk waar de auteur naartoe wil. Dit heeft ook te maken met het verschil in soortelijk gewicht van de opstellen. Sommige zouden niet misstaan in een wetenschappelijk tijdschrift, in andere wordt heel nadrukkelijk de actualiteit betrokken (bv. het Israëlstandpunt van oud-premier Van Agt, de Europese grondwet). Doordat er een veelheid van – zeer uiteenlopende – personen in het boek aan de orde komt, ontbreekt soms een evenwichtige beoordeling van hun standpunt. Een duidelijk voorbeeld is Karl Barth, wiens theologische visie op Israël eenzijdig negatief wordt getypeerd. Een verwerking van het grote boek van Eberhard Busch over Barth en de joden wordt hier node gemist (ook al valt zijn naam wel in de hoofdtekst).
Ten slotte, de echte held van Engelfriet is de theoloog en cultuurcriticus dr. Frank de Graaff (1918-1993). Zijn opvattingen worden in de meeste opstellen met instemming en bewondering ter sprake gebracht. Misschien vormen de passages over zijn denken (vooral blz. 193 e.v.) wel een aanzet voor een monografie over De Graaff. Daarvoor lijkt Engelfriet de aangewezen persoon.

G. van Meijeren, Dirksland

Jaap van Dorp en Tineke Drieënhuizen (red.):
Heilige tekst in onze taal. Bijbelvertalen voor gereformeerd Nederland.
Uitg. NBG, Heerenveen; 176 blz.; € 7,50.
De komst van de Nieuwe Bijbelvertaling gaf een impuls aan de discussie over wat bijbelvertalen is. In deze bundel staan de voordrachten die gehouden werden op een symposium aan de Theologische Universiteit in Apeldoorn. Vier artikelen, onder andere over het vertalen van oudtestamentische citaten in het Nieuwe Testament, zijn toegevoegd.
Prof.dr. G. van den Brink onderbouwt zijn stelling – al geuit in de GB-uitgave Kanttekeningen bij de NBV – dat ‘theologiegerelateerde afwegingen in het bijbelvertaalwerk onvermijdelijk zijn’. Hij betoogt dat respect voor de geïnspireerde bijbeltekst vereist dat eigen exegeses zo min mogelijk over de vertaling mogen heersen en dat de eenheid van de canon in situaties van meerduidigheid de doorslag moet geven.
In het volgende hoofdstuk sluit prof.dr. M.J. Paul hierbij aan, als hij opmerkt dat vanuit gereformeerde vertaalprincipes altijd naar de eenheid van de Schrift gekeken moet worden.
Prof.dr. E. Talstra werkt in zijn hoofdstuk de stelling uit dat bijbelvertalen naar gereformeerde traditie om meer vertrouwen in het ambacht vraagt, terwijl dr. M.H. de Lang, medewerker aan de NBV, toelicht dat er in deze vertaling geen concessies aan confessionele voorkeuren gedaan zijn.
Een bundel met verschillende stemmen, die de vragen waarvoor bijbelvertalers staan, dichterbij brengen.

P.J. Vergunst

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen