GLOBAAL BEKEKEN

Ds. Theodoor Gerrit Vollebregt (1909-1974) was van 1937 tot 1946 predikant van Oude Tonge. Hij was een dominee van de bovenste plank, omdat vanwege zijn kleine gestalte altijd de hoogste vlonder in de preekstoel moest. In Rotterdam-Kralingen, zijn laatste gemeente, sprak men met respectvolle vertedering over ‘Vollebregtje’. Zo stond het na zijn overlijden ook in In memoriams.
Zijn zoon, ds. G(é).Th. Vollebregt, hield voor de Historische Kring Flakkee in het voorjaar een lezing over de oorlogsjaren, onder de titel De Kerkring van Oude Tonge in oorlogstijd (het Woord – de kerk – de Herder in het midden). Hij putte onder andere uit Terug naar toen van Simon van Loon.

• De avond van woensdag 15 mei [1940] zal altijd in mijn geheugen blijven. Er heerst verslagenheid en angst bij de mensen. Dit alles heeft ds. Vollebregt en de kerkenraad doen besluiten die avond een kerkdienst te beleggen. Ik zit daar naast mijn vader in de derde bank, links van de preekstoel. Over die dienst weet ik niet veel meer, dan alleen het einde.
Het wordt al schemerig en omdat het moeilijk is de gaslampen (elektriciteit was er pas in 1950) voor een kort moment onder de dienst te ontsteken, blijft het schemerig. Alleen de organist heeft een lampje aangestoken. Na alle ernstige en bemoedigende woorden en gebeden stelt dominee voor tot slot het eerste en zesde couplet van het Wilhelmus te zingen.
Toen kon het nog! De vijf volgende jaren was het verboden. Dit zingen op dat ogenblik ontketent een grote stroom emoties in de halfdonkere kerk. Veel mensen wordt het te machtig.
En ik sta daar naast mijn vader; de tranen lopen over zijn wangen. Tot op dat ogenblik had ik altijd gedacht dat grote mensen niet konden huilen. Wat er aan het gebeuren is, moet dus wel heel erg zijn. Verslagen schuifel ik mee naar buiten langs een heftig huilende vrouw. Door alle emoties is zij niet in staat op te staan. Zij wordt door anderen met eau de cologne en natte doeken bewerkt. Ik begon toen te begrijpen dat we in een zeer moeilijke positie waren geraakt …

• Op dinsdag 14 juli 1942 wordt ds. Vollebregt gearresteerd en weggevoerd.
Terwijl dominee zich gereedmaakt voor het vertrek is het op straat duidelijk geworden dat er iets aan de hand is in de pastorie. Bewoners van het “Mekhof ”, dat grenst aan de pastorietuin, en van de Kerkring rond kerk en pastorie, zijn uitgelopen en zien even later de Duitse auto met de gevangene passeren. Voor de vele rooms-katholieke mensen vallen op dat moment de kerkmuren weg. Iemand heeft hen met verstikte stem horen roepen: 'Domenie, m’n zalle voor je bidden oor!' Iedereen in het dorp was verontwaardigd en ontzet, omdat deze vredelievende pastor het slachtoffer dreigde te gaan worden van tirannieke willekeur. (…) Thuis, aan tafel heerst een stemming alsof er zojuist een geliefd familielid is overleden; het grootste deel van het eten gaat terug naar de keuken.

• Over het verblijf in het kamp St. Michielsgestel vertelt zoon Gé:
Mijn vader zei altijd: 'Het was een van de stomste dingen die de Duitsers gedaan hebben.' Maar het was ook een tijd van zeer interessante ontmoetingen, gesprekken, beraad.
Hier wordt o.a. het ontwerp voor de Nieuwe Kerkorde van de Nederlandse Hervormde Kerk gemaakt o.l.v. (ook kampgenoot) dr. H.K.E. Gravemeijer (voltooid in 1951); en de Partij van de Arbeid in de steigers gezet o.l.v. (ook kampgenoot) dr. W. Drees; de 'doorbraak' bedacht: christenen die na de oorlog op de PvdA zouden gaan stemmen. In de ambtsagenda van 1942 staan dan ook veel bekende namen van mannen die lezingen over hun vakgebied (kerk, politiek, cultuur) en concerten gaven (Andriessen).
Maar vooral ook de bijbel- en gesprekskringen, de kerkdiensten in de kapel. 'Ds. Vollebregt laat ook hier alleen maar Psalmen zingen', schrijft een kampgenoot in zijn dagboek. 'Aan de blijmoedigheid van uw vader in kerkdiensten en gesprekken bewaar ik een 'charmant souvenir', vertelt medegegijzelde mr. Beels mij later eens in Renkum.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen