De Bosatlas en een nieuwe god

Een mevrouw in de boekwinkel hoorde ik zeggen dat ze de nieuwe Bosatlas aan het lezen was. Toen ik hem zelf zag, snapte ik dat je deze uitgave inderdaad kunt lezen, uren achtereen. De uitgever noemt hem een ontdekkingsgids door je eigen land en dat is geen opgeklopte verkooppraat. Begrijpelijk dat de eerste druk meteen uitverkocht is.

Dik
De Bosatlas van Nederland, die dus echt alleen over Nederland gaat, is met zijn 560 bladzijden niet alleen dik. Met meer dan 2400 kaarten en prachtige (lucht)foto’s staat hij ook bol van gegevens en vertelt hij min of meer een verhaal over de meest uiteenlopende onderwerpen. Van het aantal tweeverdieners tot de aanvoer van tong, van duinvegetatie tot Daltonscholen, van huismussen tot huwelijksvruchtbaarheid. Er is moeilijk een onderwerp te bedenken waarover de Bosatlas zwijgt.
Wat ook duidelijk wordt, is hoe de verhouding cultuur en natuur is ontwikkeld. Tussen 1900 en 2004 is de bebouwing enorm toegenomen. Domineren heide en hoogveengebieden de kaart in 1900, in 2005 zijn ze nagenoeg verdwenen. Ook van ongerepte duingebieden en zandverstuivingen is weinig meer over.

Ooibossen
Maar er is een beweging terug. Hoe vol ons land ook is, de laatste jaren geven we graag wat aan de natuur terug. In het rivierengebied worden zomerdijken doorgestoken om weer ruimte te geven aan ooibossen en zompige moerassen. Polders worden weer meertjes, grasland gaat terug naar bos, heide en kaal zand.
Van Tiengemeten, in 2000 aangekocht door de Vereniging Natuurmonumenten, zijn de boeren inmiddels verdwenen. Het eiland moet grotendeels weer onder invloed van het water komen te staan en – citaat uit de Bosatlas – ‘de natuur [mag] volledig zelf bepalen hoe zij zich zal ontwikkelen’. Net zo is het de bedoeling dat boeren uit de Zuiderdieppolder, op Flakkee, 400 hectare land afstaan, zodat de polder een zout getijdengebied ‘met hoge natuurwaarden en mogelijkheden voor de recreatie’ kan worden.

Vermoeden
Prachtig idee natuurlijk om ‘ongerepte’ gebieden te creëren, waar de mens met zijn vingers van afblijft. Getijden kunnen hun gang gaan, allerlei unieke plantjes komen er tot bloei, en wij mensen kunnen er ‘puur’ ademen en onze wandelschoenen op de bodem zetten – dat het gebied ook toegankelijk is, is trouwens geen vanzelfsprekendheid.
Het is misschien niet iets om je echt zorgen over te maken, maar dit soort ontwikkelingen geven het sterke vermoeden dat de natuur een nieuw soort godheid aan het worden is. We proberen haar te behagen en brengen haar graag onze offers.

Love Your Mother
Natuur roept bij een groep mensen vandaag een soort religieuze radicaliteit op. Amerikaanse natuurgelovigen zijn herkenbaar aan een Love Your Mother-sticker achter op de auto. Ze erkennen er niet de vrouw die hen het leven schonk mee, maar wijzen naar Moeder Aarde. De planeet Aarde is een bewust, levend wezen. Dit geloof levert een soort alternatieve godsdienst op, die zegt dat de planeten, met natuur en dier, belangrijker dan mensen zijn.
Wordt de natuur een soort godheid, het dier is die status ook aan het krijgen, al heeft de Bosatlas daar geen kaartjes over. De dame in de commercial van het Voedingscentrum die zegt dat de kip niet kan kiezen, heeft natuurlijk gelijk. Alleen, haar stem prikkelt mij niet om een verantwoord stukje kip te kopen. Het liefst zou ik meteen geld inzamelen voor precies zo’n commercial, maar dan met een minder venijnige stem en in plaats van kippen nog niet geboren baby’tjes als onderwerp.

Andersom
De A4-bestrijders en Marianne Thieme’s van ons land vergissen zich in hun idee dat de mens er voor de natuur is. Het is andersom: de natuur is er voor de mens. Wat deze mens niet omgekeerd tot god maakt en uitbuiting en uitputting rechtvaardigt. In de Bijbel is de natuur hoog aangeschreven, ze wordt er alleen niet meer dan de mens. Volgens Genesis hebben wij mensen de taak om voor (de rest van) Gods schepping zorg te dragen. Dat geeft meteen een grote verantwoordelijkheid.
Het is de vraag of christenen dit laatste genoeg serieus nemen.
Nederland hoeft geen groot Tiengemeten te worden, maar zijn natuur en dier in christelijke hand wel veilig? Het is zoeken naar de juiste balans. Die ligt misschien hier: minder ‘religieuze’ PVD-praat en kipcommercials, maar meer CDA-, CU- en SGP-pleidooi voor natuur en dier. En hier: wel doortrekken van 7 km A4, maar niet voor 1 euro in het vliegtuig naar Milaan stappen.

Van de pas verschenen ‘Bosatlas voor Nederland’ wordt inmiddels een tweede druk gemaakt. Uitg. Wolters-Noordhoff, Groningen; 560 blz.; tot 1 januari € 99,00, daarna
€ 129,95.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen