Catechese is een vak

Sinds prof. W. Verboom in 2001 op de jaarvergadering van de Gereformeerde Bond zijn lezing over de crisis in de catechese hield, is er veel gebeurd, zowel in de bezinning als in de vervaardiging van materiaal voor de catechese. Je zou kunnen zeggen: de catechese leeft. Dat is positief. Ik herinner me uit de toespraak van ds. M. Golverdingen bij de opening van het Centrum voor Catechese (september 2005) dat hij een beetje jaloers was op dit centrum – en dat het tegelijk zorgelijk is dat zo’n centrum nodig is.
Die dubbelheid kenmerkt het spreken over catechese in de laatste jaren. In 1999 werd het Catechetisch centrum in Kampen gesloten, terwijl vanaf 2002 in het Landelijk Dienstencentrum van de kerk slechts één persoon zich met catechese bezighield. Tegelijk nam het gevoel van urgentie om de catechese een impuls te geven met het oog op de praktijk in de gemeente toe.

Lutheranen
Kans voor de catechese luidt de titel van het rapport dat de synode besprak en aanvaardde. Het meest controversieel was de waardering van dit rapport. De commissie van rapport – een commissie van synodeleden die zich voor de bespreking samen over een rapport buigen – constateerde onder leiding van de lutherse ouderling mevr. dr. S. Hiebsch dat het rapport een bepaalde diepgang miste. Ze zei dat er drie jaar na de vorige bespreking weinig nieuwe dingen op tafel gekomen waren en verwoordde dat voor ‘een samenhangende visie op catechese verdere doordenking nodig is’. Deze laatste overweging werd gesteund door 68 van de 140 synodeleden, op een enkele stem na de helft! Opvallend was dat met name de lutheranen niet tevreden waren en grotendeels tegen dit rapport stemden. Waarom? Waarschijnlijk omdat men het rapport te eenzijdig vindt focussen op de lijn doopcatechese-belijdenis-avondmaal, terwijl er in de kerk ook een andere praktijk is.

Uitgevers en predikanten
In zijn inleiding op de bespreking legde Harmen van Wijnen – meer met zijn pet op als programmamanager van de protestantse jeugdwerkorganisatie JOP dan als directeur van de HGJB – de vinger bij de privatisering van de catechese, waarmee hij doelde op actieve uitgevers en actieve predikanten. ‘Nu is er behoefte om de regie weer in handen te nemen, de catechese in te kaderen in het werk van de synode’. Een van de aanbevelingen die de synode overnam, is de vorming van een beraadgroep catechese, een platform voor de synode en voor hen die met catechese bezig zijn: JOP, HGJB en de dienstverlening inzake gemeenteopbouw. Dit platform wil de versnippering tegengaan, nieuwe initiatieven initiëren en de catechese blijvend onder de aandacht brengen. De vooronderstelling van het rapport, aldus Van Wijnen, is dat de catechese haar eigenheid dient te behouden, ook ten aanzien van het jeugdwerk. Uitgangspunt daarbij is dat het in de catechese gaat om het leren beantwoorden van de doop, om te leren leven als gedoopt mens.

Reacties
Diverse synodeleden reageerden op de inhoud van de nota.
Ds. P. Verhoeff (classis Alkmaar) zei dat catechese een vak is dat je er als predikant niet zomaar even bij kunt doen, waarop prof. H.P. de Roest hem uitnodigde voor de praktische nascholing die de Protestantse Theologische Universiteit (PTU) of Hydepark aanbiedt. Ds. Verhoeff miste in de notitie de aandacht voor de ouders, wier rol cruciaal is, omdat zij de eerste geloofsopvoeders zijn. Deze notie werd erkend.
Mevr. ds. B.B. Wolters (classis Winsum) vond dat van catechisanten ook enige inspanning gevraagd mocht worden en onderstreepte dat heel de catechisatie een verwijzing is naar het geloofsgetuigenis.
Dr. H. Veldhuis (classis Tiel) miste een grondige cultuuranalyse, die hij nodig achtte om niet aan de catechese te verslijten.
Ds. P.L. de Jong (classis Rotterdam) pleitte ervoor dat de dominee de catechese blijft geven. ‘Hoe kun je een preek maken, als je niet een avond met jongeren bezig bent geweest?’ Hij toonde zich verbaasd dat in deze notitie van de kerk de cursus 7+1 van ds. P. Hendriks genoemd werd, waarin ‘van de verzoening door het kruis van Jezus niets overblijft’.
Diaken A. van Ommen-van Oortmerssen (classis Winterswijk) vroeg te beginnen met het bijbrengen van kennis, waarin ouders en gemeenteleden gesteund moeten worden. ‘De diepste geloofsoverdracht gebeurt van hart tot hart.’
Ds. J.C. Bos (classis Haarlem) wees erop dat de kerk een dubbele dooppraktijk heeft en mensen ook kan toeleiden naar de doop. Oud.-kerkrentmeester M. van der Klooster (classis Dordrecht) sprak over een schrijnend tekort aan kennis van God en Zijn dienst, zoals geopenbaard in de Bijbel en verwoord in de belijdenis. Hij pleitte voor kennisoverdracht door een van God geleerd persoon.
Oud.-kerkrentmeester D.H. den Blaauwen (classis Edam-Zaandam) vond de tekst van het rapport zwaar om te lezen. Een zin als ‘Hoe mooi het ook is als mensen individueel hun doop beantwoorden, daarmee zijn we er nog niet’ deed hem denken aan de worsteling die hij vroeger thuis hoorde.

Aanbevelingen
De aanvaarde aanbevelingen maken dat de gemeenten de komende jaren wat mogen verwachten. Want behalve de komst van de beraadgroep is besloten dat:
- de synode catechese blijvend aandacht geeft;
- de breedte van de dienstenorganisatie met catechese bezig is;
- er een catechesefonds komt, opdat impulsen en initiatieven mogelijk zijn;
- het gesignaleerde tekort aan basiskennis inzake het christelijk geloof als eerste aandacht krijgt;
- ook toerusting van kerkenraden en bij catechese betrokken gemeenteleden speerpunt is;
- er wetenschappelijk onderzoek en onderwijs naar de catechese komt; - er aandacht komt voor de opleiding van predikant en kerkelijk werkers inzake de catechese.

Prof.dr. W. Verboom heeft niet voor niets de klok geluid, zowel in 2001 als tijdens zijn afscheidscollege in 2006, toen hij de synode aansprak ‘op het ontstellende gebrek aan kennis, als het gaat om Bijbel en geloof ’. Zes jaar geleden voerde hij op de jaarvergadering van de Gereformeerde Bond het woord. Mooier was dat hij vorige week de synode toesprak. Opnieuw riep hij op negen- en tienjarigen bij de catechese te betrekken. ‘Mijn vader zei al: Dat is de welaangename tijd.’ Het laatste woord gaf dr. Verboom aan Wilhelmus à Brakel: ‘Ik kan niet inzien hoe een predikant gerust kan leven als hij geen werk maakt van de catechese.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen