WMO als kans voor de kerk

Veel mensen hebben overvolle agenda’s, maar hierin zullen we prioriteiten moeten stellen. Hoe ligt in onze agenda de verhouding ego-alter, ik en de ander? ‘Indien gij dit een van Mijn minste broeders hebt gedaan, hebt gij dat Mij gedaan.’
Toen plotseling een familielid stierf, vertelde iemand me dat hij vanaf dat moment in zijn agenda bij elke vrijdagmiddag een streep zette. Hij wilde de achterblijvende weduwe de gelegenheid geven wekelijks even weg te kunnen, te ontspannen. Samen met zijn vrouw paste hij dan op de kinderen en maakten ze het eten klaar. Nu betreft dit familie, maar wat horen we zondags in de kerk? Broeders en zusters. Over familie gesproken.

Manager
Goed management is voor diakenen soms moeilijk. Diakenen zijn vrijwilligers, maar misschien kunnen broeders die op hun visitekaartje ‘manager’ hebben staan hun gaven gebruiken om binnen de gemeente iets op te zetten? Als we intussen maar blijvend beseffen dat de kerk geen bedrijf is. Vaak zijn we actiegericht, projectmatig bezig. Het moet komen tot een innerlijke vanzelfsprekendheid, opkomend uit liefde tot onze Heiland. Ligt de diepste weerstand niet in ons eigen hart, omdat we zo weinig geoefend zijn in de liefde tot Hem en tot elkaar?

Jozef als diaken
We moeten de blik niet alleen naar binnen richten, naar de gemeente zelf, maar ons ook afvragen: kan de kerk, die zo gemarginaliseerd is in de maatschappij, toch iets voor de samenleving betekenen? Het eens verloren terrein – misschien terecht, omdat het soms grondig verkeerd is gegaan – kan voor de kerk een nieuwe kans zijn om de diaconale taak in het maatschappelijke leven weer betekenis te geven.
De gemeente staat in de samenleving. Juist voor de Nederlandse Hervormde Kerk is kenmerkend geweest dat ze haar kerkbegrip onder de leidende gedachte van het verbond heeft geplaatst. Daardoor heeft de Hervormde Kerk een diepe verworteling in de samenleving gekregen. We kennen allemaal wel de verhalen van mensen die ooit gedoopt zijn en nog steeds bezoek van de kerk ontvangen – ze hebben alleen de laatste stap om te bedanken nog niet gemaakt.
Door secularisatie heeft in allerlei verbanden functieverlies van de kerk plaatsgevonden. Hoewel het verbond tot in duizendste geslacht betekenis heeft, zien we dat er ook generaties zijn ‘die Jozef niet meer hebben gekend’. En Jozef was toch wel een ‘diaken’ voor zowel zijn eigen volk als voor de Egyptenaren. Iemand die nadacht voor de lange termijn en heldere structuren wist aan te brengen. Juist hierin zal het diaconaat open moeten staan voor de samenleving. Wellicht zal de Heere God, als de trouwe Verbondsgod, het diaconaat gebruiken om mensen bij de kerkelijke gemeenschap te betrekken, in de hoop dat ze de weg naar het Woord weer vinden. Was in de eerste christengemeente niet ook sprake van groei door onderling dienstbetoon?

WMO
De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) biedt nieuwe mogelijkheden om sociaal dienend te zijn voor hen die buiten staan. Er kan veel ondersteuning worden gegeven. De kerkorde geeft dat ook aan. ‘Het nemen of ondersteunen van initiatieven die gericht zijn op het bevorderen van het maatschappelijk welzijn’ en: ‘het dienen van de gemeente en de kerk in haar bemoeienis met betrekking tot sociale vraagstukken en het aanspreken van de overheid en samenleving op haar verantwoordelijkheid dienaangaande’ (ord. 3.11.1).
De diaconie kan proberen met de plaatselijke overheid tot onderlinge afstemming te komen door deelname aan een platform met verschillende maatschappelijke instanties.
Ook kan met andere kerken het een en ander worden afgestemd. Wat kunnen we voor elkaar betekenen en van elkaar leren als het gaat om diaconaat? Misschien kan het de onderlinge verstandhouding verbeteren en de eenheid bevorderen.

Identiteit
We zien dat in veel gemeenten de diaconie in besturen van verzorgingshuizen participeert en hierin haar maatschappelijke betrokkenheid toont. Veel verzorgingshuizen zijn ontstaan om ouderen zo een plaats te bieden waar ze zich thuis voelen en waar de christelijke identiteit wordt bewaard.
Ontwikkelingen maken vandaag dat besturen van tehuizen met ‘de markt’ moeten meegaan om de identiteit van het tehuis niet te verliezen. Fusie en concernvorming zijn gezien de economische ontwikkelingen soms een must om te concurreren met mogelijke commerciële zorginstellingen, waar efficiëntie hoog in het vaandel staat.
Diaconieën zullen hier hun verantwoordelijkheid in moeten nemen.
Het mag er daarbij niet alleen om gaan de identiteitsgevoelige zaken te verankeren, maar om de egoïstische tijdgeest en het materialisme van de tijd te weren. Dat is veel moeilijker en vergt een lange adem. Alertheid in ethische vragen is nodig, niet alleen wat betreft euthanasie, maar ook wat de aansturing van personeel betreft. Er dient een zorgvisie te zijn of te komen, die de ouder of cliënt benadert als totale mens, die recht heeft op een menswaardige behandeling en begripvolle aandacht. Daarvoor is veel meer inspanning nodig dan het opnemen van de regel dat er geen euthanasie wordt gepleegd – hoe belangrijk dit laatste ook is.

Bezinnende avonden
Laat een identiteitsraad geen ‘waakhond’ zijn, maar een raad die ethische bewustwording in gang zet door voor verplegers en verzorgend personeel bezinnende avonden te verzorgen, met praktische toepassingen in de verzorgingshuizen. Van overheidszijde ligt nadruk op efficiëntie, maar wij zouden de nadruk moeten leggen op dienstbaarheid en aandacht. Wat zou de diaconaal bewuste gemeente niet kunnen betekenen voor de hele samenleving. Het kan werken als een zuurdesem, als een lichtende stad op een berg.

Evangelisatie
Natuurlijk zij ook hier weerstanden te overwinnen, zoals onderling wantrouwen tussen kerken en wederzijdse concurrentie. En heeft de overheid wel voldoende vertrouwen in de kerk? Dat zal van plaats tot plaats verschillen. Geeft de overheid zelf voldoende ruimte en mogelijkheden? Is er verbetering te realiseren in de onderlinge communicatie? Hoe kun je adequaat overleggen om te komen tot snelle uitvoering van plannen? Hiervoor zijn korte lijnen vereist.
Soms wordt de inzet van kerken gezien als een verkapte vorm van evangelisatie. De grenzen zijn inderdaad vloeiend. Evangelisatie kan niet zonder de daad en diaconaat kan niet zonder innerlijke motivatie. Maar als het gaat om de diaconale ondersteuning, moet er geen verborgen evangelisatieagenda zijn. Wees hierin transparant. De fout in vroeger eeuwen was dat de diaconie mensen aan de kerk moest binden, wat juist averechts werkte. Waar zonder aanzien des persoons wordt gewerkt, wordt dienstbaarheid als vanzelf wervend voor de kerk. Je kunt mogelijk teleurstellingen incasseren, maar neem die op de koop toe. Laten we niet karig zaaien in de hulpverlening.

Evenwicht
Daarom komt het erop aan dat de gemeente en de leden van de gemeente een innerlijke diaconale houding leren kennen. De liefde Gods in het hart, dat barmhartigheid en bewogenheid kent, zodat de vrucht van de Geest openbaar wordt. Het is van groot belang dat mensen zien wat de persoonlijke beleving met de levende Christus inhoudt. Zo wordt de kerk weer wervend.
Angst voor een activistisch christendom is hierbij terecht. We hebben een juist evenwicht tussen woord en daad te zoeken. Daarom hebben we niet te vergeten dat diaconaat een werk is van Gods Geest. Diakenen mogen ‘vol van de Geest’ zijn. De Geest zorgt voor kairos-momenten, momenten waarop je moet inspringen en bidden om gelegenheden. De Geest leert ons de juiste prioriteiten te stellen en de juiste keuzes in ons leven te maken.
Zo kan de invoering van de WMO een goed kairos-moment zijn om mensen te tonen hoe Christus is (show me, zie de bijdrage van vorige week), opdat we ze kunnen vertellen Wie Christus is (tell me) en zij vertrouwen krijgen in Hem (trust me). Dan gaat de pendelbeweging dus weer naar de andere kant. Geen wantrouwen meer, maar vertrouwen in Hem.
Zijn dienst is niets anders dan ‘de dienst der verzoening’. De lijdende Knecht des Heeren, Ebed Jahweh. Dat is het beste fundament voor mens en maatschappij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen