Onontkoombare ontmoeting

Ook al hebben wij daar niet voor gekozen, toch zijn we verplicht aan elkaar om zo goed mogelijk samen te leven. Als christenen zijn wij daartoe eens te meer geroepen. Juist het feit dat wij allen schepsel van God zijn en Hij Zelf ons derhalve in de ander ontmoet, is in de Bijbel het motief om iedere naaste – dus ook de moslim – lief te hebben als onszelf en met de ‘vreemde ander’ om te gaan als een volwaardig medeburger (vgl. Lev. 19:34: 'De vreemdeling (allochtoon) die bij u verkeert zal onder u zijn als een onder u geborene (autochtoon …)'. Bovendien heeft de gemeente van Christus de opdracht om haar geheim, de liefde van God in Christus, te delen met de wereld om haar heen en dus ook met moslims. Het zou letterlijk zonde zijn als wij voor deze opdracht wegliepen en als allerlei onderbuikgevoelens het winnen van de ‘innerlijke ontferming’. Helaas is dat laatste niet ondenkbaar. Daarom is het goed dat in de Artios-reeks, die vanwege de Gereformeerde Bond wordt uitgegeven, een publicatie verscheen die daarop ingaat, opdat wij ook op dit punt ‘tot alle goed werk worden toegerust’. Ds. H. Veldhuizen, een kenner op het gebied van religieuze stromingen, schreef een handzaam en overzichtelijk boekje met als titel Christenen ontmoeten moslims. En dat de auteur uit is op echte ontmoeting blijkt uit de ondertitel: Wat hebben moslims ons te zeggen? Wat hebben wij hun te zeggen? De heldere schrijfwijze en de toegevoegde gespreksvragen maken het zeer geschikt om te behandelen op een gesprekskring voor geïnteresseerde gemeenteleden.

Afkeer of uitdaging
In het eerste hoofdstuk Moslims in ons land wordt uiteengezet hoe de huidige situatie in Nederland is en welke ontwikkeling er te verwachten is. In plaats van met doemscenario’s te schermen, poogt de auteur juist een reëel beeld te schetsen om ongegronde angst en afkeer te ontzenuwen.
Tussendoor stelt hij indringende vragen, zoals: zou het niet één van Gods bedoelingen zijn dat de moslims naar ons land kwamen zodat ze in aanraking zouden komen met het christelijk geloof, waar zending in moslimlanden moeilijk of onmogelijk is?
En: is de secularisatie (die bijna geen gemeente en gezin voorbijgaat!) niet een veel grotere bedreiging dan de islam? Verderop benadrukt hij in ieder geval dat vele moslims oprecht naar de waarheid van God verlangen, wat missionaire kansen biedt en dat wij een aantal belangrijke waarden en normen met elkaar delen, die maatschappelijk gezien van grote waarde zijn.

Wie is de ander?
Wil het tot echte ontmoetingen tussen christenen en moslims komen, dan is het noodzakelijk dat wij weten wie de ander is en hoe hij denkt. Met het oog daarop geeft de auteur in kort bestek een goed inzicht in het ontstaan, de geschiedenis en het eigene van de islam. Hij laat enerzijds zien dat er bij Mohammed sprake was van oprechte bedoelingen om mensen terug te brengen tot de éne God met het oog op het komende gericht, terwijl hij anderzijds van meet af aan de bestaande openbaring een eigen inhoud is gaan geven – door hemzelf bestempeld als van God afkomstig.
In een vijftal hoofdstukken laat de auteur ons kennismaken met die inhoud en behandelt daarin achtereenvolgens de volgende onderwerpen: de leer van de islam; wie is Allah? Wie is Jezus?; de vijf zuilen van de islam; de vrouw in de islam; jihad. Op een begrijpelijk wijze zet hij een en ander uiteen met de bedoeling dat wij de overtuigingen van onze moslimnaaste leren kennen.

Ambivalentie
Eerlijke kennisname van een en ander levert ambivalente gevoelens op: van verbondenheid en vervreemding. Godsdienst-historisch gezien gaat hij terecht uit van de gedachte dat het in de islam in principe om dezelfde God gaat, terwijl hij theologisch – en dat is niet minder terecht – staande houdt dat het beeld van God in de koran niet te verenigen is met het aangezicht van God in Christus zoals dat in de Schriften van Oude en Nieuwe Testament is geopenbaard. Onomwonden en met duidelijke argumenten wordt dan ook een abrahamitische oecumene - een steeds meer gangbare benadering die in het licht van een gezamenlijke oorsprong in de aartsvader Abraham de verschillen tussen jodendom, christendom en islam wil nivelleren – van de hand gewezen.
Dit neemt echter niet weg dat vanwege het feit dat in de koran veel is opgenomen uit het Oude en Nieuwe Testament – zij het dat dit op een eigen wijze door Mohammed is bewerkt (verdraaid) – er in de islam duidelijk ‘sporen van Gods openbaring’ zitten.
In ieder hoofdstuk laat Veldhuizen zien waar sprake is van (onmiskenbare) herkenning en van (onoverbrugbaar) verschil. Het is een verdienste van de auteur dat daarbij de toon nergens denigrerend of onnodig polemiserend is, terwijl tegelijk de waarheid geen geweld wordt aangedaan.

Eerlijke omgang
Schrijvend over het contact met moslims (hoofdstuk 8), neemt ds. Veldhuizen zijn lezers als het ware bij de hand om hen over drempels heen te helpen, de goede manieren te leren, hen voor te bereiden op andere gewoonten en de nodige aanwijzingen te geven om zo met elkaar in gesprek te komen dat ook de diepste overtuigingen uitgewisseld kunnen worden en de ontmoeting een missionair karakter kan krijgen.
Dit kost de nodige tijd. In dit proces is het minstens zo belangrijk dat de moslimnaaste ons leert kennen. Ds. Veldhuizen schrijft daar enkele behartigenswaardige dingen over: ‘Moslims hebben vaak respect voor christenen die hun geloof serieus nemen en daar voor uitkomen (…) Daarom is het belangrijk dat we onszelf blijven (…) Moslims hebben vaak een verkeerde voorstelling van het christelijk geloof. Ik pleit er daarom voor dat elk moslimgezin in ons land contact heeft met op zijn minst één positief christelijk gezin.’
Hij verwijst daarbij naar wat de bekende zendingstheoloog Leslie Newbigin schreef: ‘Het is als twee trappen, tegenover elkaar, die beneden bij elkaar uitkomen. Je begint allebei boven aan de trap, ver van elkaar. Maar naarmate je elkaar intenser ontmoet, daal je als het ware de trap af. Beneden kom je vlak bij elkaar op een gemeenschappelijk niveau. Daar pas kan het kruis van Christus ter sprake komen.’

Visioenen
Verrassend genoeg blijkt overigens ook steeds dat God via dromen en visioenen bezig is in de moslimwereld om de beslissende heilsbetekenis van Jezus te openbaren. Ds. Veldhuizen toont duidelijk aan dat dit op zich een bijbels gegeven is en dat er geen reden is om te stellen dat God Zich vandaag uitsluitend via de Schriften openbaart. Het is zelfs niet ondenkbaar dat de Heilige Geest hier gebruik maakt van en doorgaat op de waarderende wijze waarop in de koran over Jezus wordt gesproken: Hij wordt daar geprezen als een zeer hoge profeet, die geboren werd uit de maagd Maria en vele wonderen gedaan heeft.
Me dunkt dat juist een gereformeerd mens zich hier kan verwonderen over Gods verkiezende liefde.

Hij zij u als een broeder
Bekering van de islam tot het christelijk geloof heeft in de regel voor de desbetreffende persoon vérstrekkende gevolgen: een breuk met de familie en zelfs de dreiging van de dood vanwege de eerwraak. Dit betekent dat wij voorzichtig moeten zijn in ons oordeel over hen die wel verzoening in Jezus leren zoeken, maar niet (direct) openlijk met de islam breken. En het vraagt van ons als christenen bereidheid om iedere bekeerling met veel liefde op te vangen en op te nemen in het ‘huisgezin van de levende God’.
Wat dit laatste betreft valt er voor ons overigens nog heel veel te leren. Daarom is het goed dat dit boekje besloten wordt met een prachtig hoofdstuk over een bijbels omgaan met de vreemdeling in onze poorten, waarvan de teneur is: hij zij u als een broeder.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen