GLOBAAL BEKEKEN

Bij uitgeverij Verloren te Hilversum verscheen Christelijk en Sociaal, een biografie van dr. Cor Groenewold over ds. J.R. Slotemaker de Bruïne (1869-1941), hervormd predikant, sociaal voorman, politicus (kamerlid voor de CHU) en minister van sociale zaken (1926-1929) en van onderwijs (1933-1939). Twee fragmenten.

• Predikant in Haulerwijk (Friesland):
Toen de predikant bij een bezoek zei dat hij over de Verlosser kwam vertellen, werd hem gewezen op een portret van een zeer markant hoofd en een grijze baard: Domela Nieuwenhuis! ‘Dat is onze verlosser.’
Toch werd de kerk steeds voller. Slotemaker ervoer met vreugde wat het betekende een geestelijke opleving te mogen meemaken. Zo kon een kerkvoogd het al enige tijd niet goed meer met zijn vrouw vinden. Al twee keer waren ze een poos uit elkaar gegaan, maar beiden voelden dat het zo niet kon doorgaan als zij oprecht voor God begeerden te leven en met een schoon geweten onder de prediking wilden zitten. Man en vrouw beloofden elkaar opnieuw trouw; de kerkvoogd vertelde dominee dat ‘de hemel nu in hun huuske woonde’. Hij leerde zijn vrouw in de wintermaanden lezen, en uiteindelijk kon ze de bijbeltekst op het kalenderblaadje zelf lezen.’Ja, dominee, u kunt op me rekenen.’
De opleving was zo sterk dat de dominee en zijn vrouw het er soms benauwd van kregen. De ene na de andere Haulerwijker, jong en oud, vroeg onderricht en deed belijdenis. Aandoenlijk was het om een grijze oude man naast jonge mensen te zien staan. Een man van 35 jaar trok zich de laatste week terug. ‘Dominee, ’t is te groot voor mij, ik durf nog niet’, zei hij. Maar vlak voor de aanneming belde hij aan en viel Slotemaker om de hals. ‘Kan het nog? Want eigenlijk kan ik het toch niet laten dominee.’
Symen, een schoenmaker, was wat pienterder dan de rest. Hij las graag en hielp mee op de zondagsschool. Toch was bijbelkennis niet zijn sterkste punt. Eens wenkte hij Slotemaker in het voorbijgaan en zei: ‘Och dominee, u zeit nog al gauw eens in de preek van Palestina, wie was dat toch?'
In de buurt van de kerk was een socialistische kroeg waar vooral zaterdags en zondags flink wat muziek gemaakt werd. Ook werd er gezongen en gedanst. Soms gebruikte men in plaats van muziek een haarkam waarlangs geblazen werd. Toen kwam de kermis, met de topdag op zondag. In de pastorie werd druk overlegd of er niet iets als tegenwicht kon worden georganiseerd. Voor de bewuste zondag werd een gezellige avond voorbereid. Vanaf de kansel werd men opgewekt ernaar toe gaan. Er zouden voordrachten en toespraken worden gehouden en er zou worden gezongen, onder het genot van koek-en-zopie. ’s Morgens werd het in de kerk nogmaals afgekondigd, jong en oud uitgenodigd. En wonder boven wonder; de kerk liep vol die avond, meer dan vol, zodat de ‘kraak’(de gaanderij) werkelijk zuchtte. (…) De kermis had weinig bezoekers, zodat er onder de tentbezitters grote ontevredenheid heerste. Scheldend en vloekend werd de draaimolenknecht ontslagen.

• Inzake de oprichting van de Gereformeerde Bond:
Bähler, predikant in het Friese Oosterwolde, had in geschrifte en op de kansel de algenoegzaamheid en de onmisbaarheid van Jezus Christus geloochend. Er was een aanklacht tegen hem ingediend maar die was door de synode niet-ontvankelijk verklaard. Dit zou de aanleiding zijn tot de oprichting van de Gereformeerde Bond binnen de Hervormde kerk.
Hoewel Slotemaker in de verste verte niet dacht aan het oprichten van een aparte bond, liet de zaak hem niet onverschillig. Eenheid en waarheid waren in het geding. Vandaar dat hij vanaf zijn Nijmeegse kansel fiolen van toorn uitgoot over het optreden van Bähler die beweerde dat Boeddha Jezus in zachtmoedigheid had overtroffen en ook in andere opzichten diens meerdere was geweest. Slotemakers toorn trof ook de synode die Bähler had gehandhaafd. (…) Slotemaker betreurde de oprichting van de Gereformeerde Bond. Waar de kerk zo diep werd gesmaad, wilde hij haar des te inniger liefhebben.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen