GLOBAAL BEKEKEN

In de jaren zestig van de vorige eeuw zochten tal van mensen uit het culturele en maatschappelijke leven hun heil in de Rooms-Katholieke Kerk. Ook protestantse theologen traden tot deze kerk toe, zoals W.H. van de Pol en H. van der Linde. Ida Gerhardt, geliefde dichteres, bekend om haar psalmvertaling, had ook hoge waardering voor ‘allerlei tradities in het katholicisme’, schrijft Paul Luykx in een recent verschenen boek Daar is nog poëzie, nog kleur, nog warmte. (Katholieke bekeerlingen en moderniteit in Nederland, 1880-1960, uitg. Verloren, Hilversum).
Zo brachten Ida Gerhardt en haar vriendin Marie van der Zeyde een kleine twintig jaar lang, ongeveer tussen 1970 en 1990, steeds een groot deel van het zomerseizoen, van mei tot augustus, in verschillende kloosters in Nederland en Vlaanderen door. Het ging daarbij hoofdzakelijk om nonnenkloosters van contemplatieve ordes. Zeker hadden die logeerpartijen van doen met hun Psalmvertaling en de toonzetting daarvan, die in kloosters grote belangstelling genoot en die hen ook daarbuiten heel wat contacten in katholieke kring opleverde. Dat kan echter onmogelijk de enige reden geweest zijn voor die niet alleen langdurige, maar ook intensieve oriëntatie op het kloosterleven. (…)
Die intensieve omgang met zusters en in mindere mate mannelijke geestelijken, leverde de vriendinnen heel wat hartelijke contacten op en in een enkel geval zelfs méér dan dat. Zo is het niet te veel gezegd wanneer men de priorin van het Velpse klooster (Velp bij Grave, NB), zuster Céleste, een bekeerlinge uit het jodendom, hartsvriendin van Ida Gerhardt noemt. Hun uitvoerige correspondentie bewijst het. Een en ander vormt de achtergrond van haar pogingen om na het overlijden van Marie van der Zeyde in 1990 haar oude dag verder in een klooster te kunnen slijten, liefst in Velp, bij Céleste, maar eventueel ook elders. Noch het een, noch het ander lukte, maar haar pogingen zijn wel tekenend.
Daarnaast is nog heel wat anders het vermelden waard. Ida Gerhardt was in haar studententijd bevriend geraakt met Cornelia de Vogel, wier bekering tot het katholicisme in 1944 in het vorige hoofdstuk uitvoerig aan de orde kwam. Daar bleek tevens hoezeer De Vogel vanaf de jaren zestig in een harde confrontatie met de moderne theologie (Schillebeeckx e.a., v.d.G.) en met kerkelijke vernieuwingen van allerlei aard steeds het traditionele katholicisme had verdedigd, vooral in een reeks boeken en brochures. Ida Gerhardt nu heeft van een aantal daarvan met instemming kennis genomen. Zo vertrouwde ze een kloosterzuster uit Velp ooit toe (…).

Recent hield de gereformeerde emeritus predikant ds. J. van der Linden een lezing op de emeritidag van de Bond van Nederlandse Predikanten. Een fragment:

De kerk waarin wij predikant werden was een andere dan de kerk van vandaag. Toen ik in 1967 begon, zei mijn vader, die in 1937 begonnen was, tegen me: ‘Toen ik begon hadden we alle antwoorden, jullie hebben alle vragen.’ En die zijn er sindsdien niet minder op geworden.
Kerkelijk heeft er een aardverschuiving plaatsgevonden in de laatste veertig jaar. In 1958 was een kwart van de bevolking onkerkelijk, in 1996 de helft en in 2006 driekwart. En het eind is niet in zicht. Ik hoef u daar niet over te vertellen. Religie mag dan terug zijn op het politieke toneel, dat betekent niet dat het geloof terug is in het hart van de gemiddelde Nederlander – al wordt er veel meer gebeden dan we dachten – maar voor het merendeel van de Nederlanders zijn georganiseerde religie en kerk een gepasseerd station en niemand weet hoe zich dit verder zal ontwikkelen.
En dan heb ik het nog niet over de wijzigingen in het theologische landschap. (…) Ik herinner me een bijeenkomst met een aantal emeriti in de jaren negentig. Het ging over nieuwe inzichten in de christologie en er heerste iets van ontgoocheling in de sfeer van: ‘hebben we dan altijd verkeerd gepreekt?’ Of een oudere collega, die beleeft dat mét zijn emeritaat zijn wijkkerk wordt verkocht en blijft zitten met de vraag: wat hebben we toch verkeerd gedaan?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen